ਨ ਲੋਚਨਾਹਿਤਾਲੋਕਾਂ ਨਾਤ੍ਯੁष੍ਣਾਂ ਨਾਤਿਸ਼ੀਤਲਾਮ੍ । ਸ਼ਾਰਦਸ੍ਯੋਦਿਤਾਰ੍ਕਸ੍ਯ ਹੇਮਗੌਰੀਂ ਪ੍ਰਭਾਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਥਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਸੀ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਠੰਡੀ। ਉਹ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਨਾਲ੍ਪਾਲੋਕਪਰਿਮ੍ਲਾਨਾਂ ਕੋਮਲਾਸ਼ਬ੍ਦਮਾਰੁਤਾਮ੍ । ਮਞ੍ਜਰੀਜਟਿਲੋਪਾਨ੍ਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਮਾਲਾਵਤੀਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸੀ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਮਾਲਾਵਤੀ ਮਾਲਾ।
ਉਪਸ਼ਮਪਦਵੀਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਤਰੂਪਾਂ ਕਮਲਜਵਿਸ਼੍ਰਮਣਾਯ ਯੋਗ੍ਯਰੂਪਾਮ੍ । ਕੁਸੁਮਨਿਕਰਕੋਮਲਾਭਿਰਾਮਾਂ ਸਰਸਿਜਕੋਟਰਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਾਂਗ, ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਰਾਮ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਮਲ ਦੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਸ ਤਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਕਨ੍ਦਰਾਮ੍ । ਚਿਰਭ੍ਰਮਣਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਮ੍ ਅਲਿਃ ਪਦ੍ਮਕੁਟੀਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੜਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਧਾਨੋਨ੍ਮੁਖਤਯਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ ਸ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਸਰ੍ਗਵ੍ਯਾਪਾਰਵਿਰਤਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਪੁਰ੍ਯਾਮ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਜਃ
ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਵੱਲ ਝੁਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਚਕਾਰਾਸਨਮ੍ ਆਨੀਲੈਃ ਪਤ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਗੁਚ੍ਛਕਮ੍ । ਮृਦੁ ਮੇਘਵਿਧਿਰ੍ ਵृਨ੍ਦਮ੍ ਆਮ੍ਭੋਦਮ੍ ਇਵ ਤਤ੍ਰ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਸਨ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਬਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਗੁੱਝਾ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਪृष੍ਠੇ ਚਾਰੁ ਮृਗਾਜਿਨਮ੍ । ਨੀਲਰਤ੍ਨਤਟੇ ਮੇਰੋਸ੍ ਤਾਰਾਸ਼ਾਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਵਾਲੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੋਪਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਆਵੇਸ਼ਂ ਚੈਤਸਂ ਤਨੁਤਾਂ ਨਯਨ੍ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਪੁਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਵृष੍ਟਮੂਕ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਬੁਦ੍ਧਵਤ੍ ਸੁਦृਢਾਬਦ੍ਧਪਦ੍ਮਾਸਨ ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ । ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਭ੍ਯਾਂ ਵृषਣੌ ਧृਤ੍ਵਾ ਚਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮ੍ ਅਞ੍ਜਲਿਮ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ, ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਏੜੀਆਂ ਨਾਲ ਗੋਲੇ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੂਦਰਾ ਬਣਾਈ।
ਵਾਸਨਾਭ੍ਯਸ੍ ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਮਨੋਮृਗਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਕਾਰੇਮਾਂ ਵਿਚਾਰਣਾਮ੍
ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਲਈ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਅਯਿ ਮੂਰ੍ਖ ਮਨਃ ਕੋ ऽਰ੍ਥਸ੍ ਤਵ ਸਂਸਾਰਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਧੀਮਨ੍ਤੋ ਨ ਨਿषੇਵਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੁਃਖਦਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਏ ਮੂਰਖ ਮਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਚਲਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਧਾਵਤਿ ਯੋ ਭੋਗਾਂਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਮਰਸਾਯਨਮ੍ । ਸ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਨ੍ਦਾਰਵਨਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਵਿषਜਙ੍ਗਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁਗੰਧਤ ਬਾਗ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।
ਯਦਿ ਯਾਸਿ ਮਹੀਰਨ੍ਧ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍ ਅਥਾਪਿ ਵਾ । ਤਨ੍ ਨ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਵਿਨੋਪਸ਼ਮਾਮृਤਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ।
ਆਸ਼ਾਸ਼ਤਾਵਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਦਮ੍ । ਤ੍ਯਜ ਯਾਹਿ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪਦਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਇਹ ਲਾਲਚ ਦੀ ਅੰਤਹੀਣ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈ।
ਇਮਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕਲਨਾ ਭਾਵਾਭਾਵਮਯਾਤ੍ਮਿਕਾਃ । ਦੁਃਖਾਯੈਵ ਤਵੋਗ੍ਰਾਯ ਨ ਸੁਖਾਯ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਪਨਾਵਾਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਕਾਭਿਰ੍ ਏਤਾਭਿਃ ਕਿਂ ਮੂਢ ਹਤਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਭ੍ਰਮਸ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਏਵ ਮਣ੍ਡੂਕਿਕਾ ਯਥਾ
ਓ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਡਕ ਫਜ਼ੂਲ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਮਣ੍ਡੂਕਿਕੇ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਇਯਨ੍ਤਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਨ੍ਧਯਾ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭੁਵਨਂ ਵਿष੍ਵਕ੍ ਕਿਂ ਸਮਾਸਾਦਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ
ਏ ਮਨ, ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮੇਡਕ ਵਾਂਗ, ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ—ਅਖਿਰ ਤੇਰੀਆਂ ਭਟਕਣਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ?
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਦ੍ ਆਪ੍ਨੋषਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਜਸਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ ਸ਼ਮੇ ਮੂਰ੍ਖ ਨਾਨੁਬਧ੍ਨਾਸਿ ਕਿਂ ਪਦਮ੍
ਏ ਮਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਓ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਉਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ?
ਆਗਤ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਤਾਂ ਮੂਰ੍ਖ ਵ੍ਯਰ੍ਥੋਤ੍ਥਾਨੋਪਬृਂਹਿਤਾਮ੍ । ਧਿਯਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨੁਸਾਰਿਣ੍ਯਾ ਮृਗਵਨ੍ ਮਾ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵ੍ਰਜ
ਓ ਮੂਰਖ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ।
ਤ੍ਵਕ੍ਤਾਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਦੁਃਖਾਯ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋਨ੍ਮੁਖਤਯਾਨਯਾ । ਮੂਰ੍ਖ ਮਾ ਬਦ੍ਧਤਾਮ੍ ਏਹਿ ਗਜੀਲੁਬ੍ਧਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍
ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਏ ਮੂਰਖ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਸ ਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਸਨਾਭਾਵਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਗਰ੍ਧੇਨਾਨ੍ਧ ਦੁਰਨ੍ਧਸਾਮ੍ । ਮਾ ਨਾਸ਼ਮ੍ ਏਹਿ ਬਡਿਸ਼ਪਿਣ੍ਡੀਲਮ੍ਪਟਮਤ੍ਸ੍ਯਵਤ੍
ਸਵਾਦ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਅੰਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲਚੀ ਮੱਛੀ ਚਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੀਂ ਵृਤ੍ਤਿਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਰੂਪਾਮਯੋਨ੍ਮੁਖੀਮ੍ । ਮਾ ਗਚ੍ਛ ਦਗ੍ਧਤਾਂ ਮੁਗ੍ਧ ਕਾਨ੍ਤਿਲੁਬ੍ਧਪਤਙ੍ਗਵਤ੍
ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਏ ਸਾਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਤੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਪਤੰਗੇ ਵਾਂਗ ਸੜ ਨਾ ਜਾ।
ਘ੍ਰਾਣਮਾਰ੍ਗਮ੍ ਉਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਾਮ੍ਭੋਜਕੋਟਰੇ । ਗਨ੍ਧੋਨ੍ਮੁਖਤਯਾ ਬਨ੍ਧਂ ਮਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯ ਭृਙ੍ਗਵਤ੍
ਘਰ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਦਾ ਰਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਭੌਂਰੇ ਵਾਂਗ ਇਸ ਲਗਨ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾ ਲੈ।
ਕੁਰਙ੍ਗਾਲਿਪਤਙ੍ਗੇਭਮੀਨਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਕੈਕਸ਼ੋ ਹਤਾਃ । ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਏਤੈਰ੍ ਅਨਰ੍ਥੈਸ੍ ਤੁ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਸ੍ਯਾਜ੍ਞ ਕੁਤਸ੍ ਸੁਖਮ੍
ਹਿਰਨ, ਮਧੁਮੱਖੀ, ਪਤੰਗਾ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਮਛੀ — ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਵਾਸਨਾ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਤੂੰ, ਜੋ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹੇ ਚਿਤ੍ਤ ਵਾਸਨਾਜਾਲਂ ਬਨ੍ਧਾਯ ਭਵਤੋਮ੍ਭਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਸਹਜਃ ਫੇਨਸ੍ ਤਾਨ੍ਤਵਃ ਕ੍ਰਿਮਿਣਾ ਯਥਾ
ਏ ਮਨ, ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਲ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੀੜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਝਾਗ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਦਭ੍ਰਵਦ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਲਾਮਯਾਮ੍ । ਯਦਿ ਸ਼ਾਮ੍ਯਸਿ ਨਿਰ੍ਮੂਲਂ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਾ ਜਯਾਸ੍ ਤਵ
ਜੇ ਤੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਆ ਕੇ, ਮੈਲ ਛੱਡ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਵੇਂ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤਾਂ ਅਨੰਤ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਦਸ਼ਾਦਾਤ੍ਰੀਃ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਪਰਿਤਾਪਿਨੀਃ । ਜਾਨਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਜਗਦ੍ਦृष੍ਟੀਰ੍ ਨ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਵਿਨਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ
ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਥ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਾ ਤਵੈਤਦ੍ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍ । ਵਿਚਾਰਣਵਤਃ ਪੁਂਸਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਹਿ ਨਾਨਘ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਿਆ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਹਿਆ ਹਾਂ? ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਇਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਨਹੀਂ।
ਯਾਵਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਘਨਤਾ ਤਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਘਨਚਿਤ੍ਤਤਾ । ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਤਾਵਨ੍ ਨੀਹਾਰਭੂਰਿਤਾ
ਜਦ ਤਕ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਘਣਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਮਨ ਭਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਤਨੁਤਾ ਤਾਵਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਨਵਮ੍ । ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯੋ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਨ੍ ਨੀਹਾਰਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਦ ਤਕ ਅਗਿਆਨ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਮਨ ਵੀ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਮੁੱਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਵੀ ਘੱਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।