ਕਦਾਸ਼ਾਕੌਸ਼ਿਕੀਕੀਰ੍ਣਾ ਜਾਡ੍ਯਜੀਰ੍ਣਹृਦਮ੍ਬੁਜਾ । ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ ਕृष੍ਣੇਯਂ ਕਦਾ ਮੇ ਮੋਹਯਾਮਿਨੀ
ਇਹ ਕਾਲੀ ਮੋਹਣੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕੌਲ ਨੂੰ ਸੁਸਤਤਾ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਉਜਾੜਦੀ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ?
ਕਦੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਨੋ ਧਰਣੀਧਰਕਨ੍ਦਰੇ । ਸਮੇष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਿਲਾਸਾਮ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਨਾ
ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ?
ਕਦਾ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਸ੍ ਸ੍ਵਾਭਿਮਾਨਮਹਾਮਦਃ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਬੋਧਹਰਿਣਾ ਹਤੋ ਨਾਸ਼ਮ੍ ਉਪੈष੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਕੇ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਦੇ ਹਰਣ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ?
ਨਿਰਂਸ਼ਧ੍ਯਾਨਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮੂਕਸ੍ਯ ਮਮ ਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਕਦਾ ਕਰ੍ਣੇ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਾਯਂ ਵਨਪੁਤ੍ਤਿਕਾਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗਹਿਰੀ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਾਂਗਾ, ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਘੋਸਲਾ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ?
ਕਦਾ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਉਰਸਿ ਧ੍ਯਾਨਾਧੀਨਧਿਯਃ ਖਗਾਃ । ਮਮ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੈਲਸ੍ਥਾਣੁਤਲਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਬੈਠਿਆ ਰਹਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਣ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨਗੀਆਂ — ਉਹ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ?
ਤृष੍ਣਾਕਰਞ੍ਜਜਟਿਲਾਂ ਜਨ੍ਮਜਰ੍ਜਰਗੁਲ੍ਮਕਾਮ੍ । ਸਂਸਾਰਾਰਣ੍ਯਸਰਣਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਕਦਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ-ਜੰਗਲ ਦੀ ਰਾਹ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਦੇ ਝਾੜ-ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਛੱਡਾਂਗਾ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ?
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਵਸ਼ੋ ਵਨ ਉਦ੍ਦਾਲਕੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ੍ ਤੂਪਵਿਸ਼੍ਯ ਧ੍ਯਾਨਾਭ੍ਯਾਸਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਦਦਾਲਕ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਿषਯੈਰ੍ ਨੀਯਮਾਨੇ ਤੁ ਚਿਤ੍ਤੇ ਮਰ੍ਕਟਚਞ੍ਚਲੇ । ਨ ਸ ਲੇਭੇ ਸਮਾਧਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਮਨ, ਜੋ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਟਿਕਾਅ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਬਾਹ੍ਯਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਗਚ੍ਛਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਕਪਿਃ ਪ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਸਂਸ੍ਥਿਤੌ
ਕਈ ਵਾਰੀ, ਬਾਹਰੀ ਸੰਪਰਕ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ-ਬਾਂਦਰ ਉਥੇ ਵੀ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਆਨ੍ਤਰਾਨ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਨਃਕਪਿਃ । ਲੋਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਂਯਾਤੋ ਵਿषਯਂ ਵਿषਲੁਬ੍ਧਵਤ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ-ਬਾਂਦਰ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲਤਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਲਾਲਚੀ ਹੋਵੇ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਆਨ੍ਤਰਾਰ੍ਕਾਭਂ ਤੇਜੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨਃ । ਵਿषਯੋਨ੍ਮੁਖਤਾਂ ਯਾਤਂ ਤਸ੍ਯ ਤਾਮਰਸੇਕ੍ਸ਼ਣ
ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯਤਮਸ੍ਤ੍ਯਾਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿषਯਲਮ੍ਪਟਮ੍ । ਤਸ੍ਯੋਡ੍ਡੀਯ ਮਨੋ ਯਾਤਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਸ੍ਤਪਕ੍ਸ਼ਿਵਤ੍
ਅੰਦਰਲੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ ਵਲ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਨ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਚ ਤਨ੍ਮਨਃ । ਤਮਸ੍ ਤੇਜਸ਼੍ ਚ ਨੋ ਲੇਭੇ ਕਦਾਚਿਚ੍ ਛਾਸ਼੍ਵਤੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਵੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨ ਨਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਇਤਿ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸੋ ऽਲੁਠਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਦਰੀष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਵਹਮ੍ ਉਗ੍ਰਾਸੁ ਵਾਤਭਗ੍ਨ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਚਾਰ ਉਲਝੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਲੁੜਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਤਿष੍ਠਲ੍ ਲੂਨਸਂਰੂਢਮਨਾ ਮਨਨਸਙ੍ਕਟੇ । ਯਥਾ ਦੋਲਾਯਿਤਵਪੁਸ੍ ਤृਣਂ ਤੀਰਤਰਙ੍ਗਕੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਿਆ ਤੇ ਅਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਤਿਨਕੇ ਵਾਂਗ ਡੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਮਤਿਰ੍ ਵਿਜਹਾਰਾਰਤਿਰ੍ ਗਿਰੌ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਦਿਵਸਾਧੀਸ਼ੋ ਮਹਾਮੇਰਾਵ੍ ਇਵੈਕਕਃ
ਫਿਰ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਵੱਡੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸਮਗ੍ਰਭੂਤਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਾਮ੍ ਏਕਦਾ ਪ੍ਰਾਪ ਕਨ੍ਦਰਾਮ੍ । ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵਸਞ੍ਚਾਰਾਂ ਮੁਨਿਰ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਸ਼ਾਮ੍ ਇਵ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਇੱਕ ਐਸੇ ਗੁਫਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਗੁਫਾ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੁਨੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਰ੍ਯਾਕੁਲਿਤਾਂ ਵਾਤੈਰ੍ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀਂ । ਅਦृष੍ਟਾਂ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਸ਼ੋਭਨਾਮ੍
ਉਹ ਗੁਫਾ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਰਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾਂ ਮृਦੁਸ਼ਾਦ੍ਵਲਕੋਮਲਾਮ੍ । ਜ੍ਯੋਤੀਰਸਾਸ਼੍ਮਸਮ੍ਪ੍ਰੋਤੈਃ ਕृਤਾਂ ਮਰਕਤੈਰ੍ ਇਵ
ਉਹ ਗੁਫਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੋਮਲ ਸੀ। ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਣਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਵੇ।
ਸਿਦ੍ਧਗੀਤਲਸਚ੍ਛਾਯਾਂ ਪ੍ਰਕਟਾਂ ਰਤ੍ਨਦੀਪਕੈਃ । ਸੁਗੁਪ੍ਤਾਂ ਵਨਦੇਵੀਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਕੁਟੀਮ੍ ਇਵ
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਿਧਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਹੋਣ।
ਨ ਲੋਚਨਾਹਿਤਾਲੋਕਾਂ ਨਾਤ੍ਯੁष੍ਣਾਂ ਨਾਤਿਸ਼ੀਤਲਾਮ੍ । ਸ਼ਾਰਦਸ੍ਯੋਦਿਤਾਰ੍ਕਸ੍ਯ ਹੇਮਗੌਰੀਂ ਪ੍ਰਭਾਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਥਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਸੀ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਠੰਡੀ। ਉਹ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਨਾਲ੍ਪਾਲੋਕਪਰਿਮ੍ਲਾਨਾਂ ਕੋਮਲਾਸ਼ਬ੍ਦਮਾਰੁਤਾਮ੍ । ਮਞ੍ਜਰੀਜਟਿਲੋਪਾਨ੍ਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਮਾਲਾਵਤੀਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸੀ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਮਾਲਾਵਤੀ ਮਾਲਾ।
ਉਪਸ਼ਮਪਦਵੀਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਤਰੂਪਾਂ ਕਮਲਜਵਿਸ਼੍ਰਮਣਾਯ ਯੋਗ੍ਯਰੂਪਾਮ੍ । ਕੁਸੁਮਨਿਕਰਕੋਮਲਾਭਿਰਾਮਾਂ ਸਰਸਿਜਕੋਟਰਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਾਂਗ, ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਰਾਮ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਮਲ ਦੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਸ ਤਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਕਨ੍ਦਰਾਮ੍ । ਚਿਰਭ੍ਰਮਣਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਮ੍ ਅਲਿਃ ਪਦ੍ਮਕੁਟੀਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੜਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਧਾਨੋਨ੍ਮੁਖਤਯਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ ਸ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਸਰ੍ਗਵ੍ਯਾਪਾਰਵਿਰਤਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਪੁਰ੍ਯਾਮ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਜਃ
ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਵੱਲ ਝੁਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਚਕਾਰਾਸਨਮ੍ ਆਨੀਲੈਃ ਪਤ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਗੁਚ੍ਛਕਮ੍ । ਮृਦੁ ਮੇਘਵਿਧਿਰ੍ ਵृਨ੍ਦਮ੍ ਆਮ੍ਭੋਦਮ੍ ਇਵ ਤਤ੍ਰ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਸਨ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਬਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਗੁੱਝਾ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਪृष੍ਠੇ ਚਾਰੁ ਮृਗਾਜਿਨਮ੍ । ਨੀਲਰਤ੍ਨਤਟੇ ਮੇਰੋਸ੍ ਤਾਰਾਸ਼ਾਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਵਾਲੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੋਪਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਆਵੇਸ਼ਂ ਚੈਤਸਂ ਤਨੁਤਾਂ ਨਯਨ੍ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਪੁਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਵृष੍ਟਮੂਕ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਬੁਦ੍ਧਵਤ੍ ਸੁਦृਢਾਬਦ੍ਧਪਦ੍ਮਾਸਨ ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ । ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਭ੍ਯਾਂ ਵृषਣੌ ਧृਤ੍ਵਾ ਚਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮ੍ ਅਞ੍ਜਲਿਮ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ, ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਏੜੀਆਂ ਨਾਲ ਗੋਲੇ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੂਦਰਾ ਬਣਾਈ।
ਵਾਸਨਾਭ੍ਯਸ੍ ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਮਨੋਮृਗਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਕਾਰੇਮਾਂ ਵਿਚਾਰਣਾਮ੍
ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਲਈ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।