ਤਤ੍ਰ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਉਦਿਤੇ ਸਾਨੌ ਸਫਲਪਾਦਪੇ । ਆਗੁਲ੍ਫਕੀਰ੍ਣਕੁਸੁਮੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਚ੍ਛਾਯਾਮਹਾਦ੍ਰੁਮੇ
ਉਥੇ ਇਕ ਥਾਂ ਉੱਚੀ ਢਲਾਣ ਤੇ ਇਕ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਟਖਣੀਆਂ ਤੱਕ ਫੁੱਲ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਮੋਟਾ ਤੇ ਘਣੀ ਛਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਉਦ੍ਦਾਲਕੋ ਨਾਮ ਮੁਨਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਮਾਨੀ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੌਵਨਃ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਉਵਾਸੋਦ੍ਦਾਮਤਾਪਸਃ
ਉਥੇ ਉੱਦਾਲਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੁੱਪਚਾਪ, ਮਾਣੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਕਲਮੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਤੁ ਬਭੂਵਾਸਾਵ੍ ਅਲ੍ਪਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਿਚਾਰਵਾਨ੍ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪਦਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼ੁਭਾਸ਼ਯਃ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਾਲੇ ਆਤਮਕ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਚੰਗੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਗਿਆ ਸੀ।
ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤਪਸਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਨਿਯਮੈਰ੍ ਯਮੈਃ । ਵਿਵੇਕ ਆਜਗਾਮੈਨਂ ਨਵਰ੍ਤੁਰ੍ ਇਵ ਭੂਤਲਮ੍
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਤਪੱਸਿਆ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੋਝੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥੇਦਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਂਸਾਰਭਯਭੀਤਧੀਃ । ਏਕਾਨ੍ਤ ਏਵ ਨਿਵਸਨ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਡਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕਿਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਯਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ । ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਨ੍ਮਨਾ ਭੂਯਸ੍ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨੋਪਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ — ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ?
ਕਦਾਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਨਨਃ ਪਦੇ ਪਰਮਪਾਵਨੇ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਚਿਰਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਿ ਮੇਰੁਸ਼ृਙ੍ਗ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਆਰਾਮ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਦਾ ਸ਼ਮਮ੍ ਉਪੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮਾਨ੍ਤਰ੍ ਭੋਗਵਾਸਨਾਃ । ਆਲੋਲਕਲ੍ਲੋਲਰਵਾ ਊਰ੍ਮਯੋ ऽਮ੍ਬੁਨਿਧਾਵ੍ ਇਵ
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਕਦੋਂ ਠੰਢੀਆਂ ਪੈ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਇਦਂ ਕृਤ੍ਵੇਦਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਕਲ੍ਪਨਾਮ੍ । ਕਦਾਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਹਸਿष੍ਯਾਮਿ ਪਦਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਯਾ ਧਿਯਾ
ਇਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਆਰਾਮ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ?
ਕਦਾ ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਂ ਮੇ ਨ ਲਗਿष੍ਯਤਿ ਚੇਤਸਿ । ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਾਸਙ੍ਗਂ ਪਯਃ ਪਦ੍ਮਦਲੇ ਯਥਾ
ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਕੜੇਗੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੋਣ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ?
ਕਦਾ ਬਹਲਕਲ੍ਲੋਲਾਂ ਨਾਵਾ ਪਰਮਯਾ ਧਿਯਾ । ਪਰਿਤੀਰ੍ਣੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਤृष੍ਣਾਮਤ੍ਤਤਰਙ੍ਗਿਣੀਮ੍
ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ?
ਕਦੇਮਾਂ ਜਾਗਤੈਰ੍ ਭੂਤੈਃ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯੀਮ੍ । ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ਉਪਹਸਿष੍ਯਾਮਿ ਬਾਲਲੀਲਾਮ੍ ਇਵਾਫਲਾਮ੍
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਕਰਤੂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਅਰਥ ਖੇਡ ਉੱਤੇ ਹੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਦਾ ਵਿਕਲ੍ਪਪਰ੍ਯਸ੍ਤਮਨੋਦੋਲਾਵਦੋਲਨਮ੍ । ਪ੍ਰਸ਼ਮਿष੍ਯਤਿ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਪਾਨੌਜਸ ਇਵ ਭ੍ਰਮਃ
ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਹਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਕਦੋਦਿਤਵਪੁਰ੍ਭਾਸ੍ਵਾਨ੍ ਵਿਹਸਞ੍ ਜਾਗਤੀਰ੍ ਗਤੀਃ । ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਿ ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮੇਵ ਪੂਰ੍ਣਧੀਃ
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ 'ਚ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪੂਰਨ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸਮਸਮਾਚਾਰਸ੍ ਸੋਮ੍ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਨਿਸ੍ਸ੍ਪृਹਃ । ਕਦੋਪਸ਼ਮਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਿ ਮਨ੍ਥੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮਹਾਬ੍ਧਿਵਤ੍
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੁੱਕੂਨ ਪਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਥਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਦੇਮਾਮ੍ ਅਖਿਲਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ਆਸ਼ਾਸ਼ਤਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਂ ਸੁषੁਪ੍ਤਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰਾਤਤਃ
ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚਮਕ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਆਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ, ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਵੇਖਾਂਗਾ?
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਕਲ੍ਪਨਯਾ ਧਿਯਾ । ਪਸ਼੍ਯਂਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਭਾਵਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਕਦਾ
ਮੈਂ ਕਦੋਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਸੋਚ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ?
ਕਦੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਗਤਃ ਪਰਾਮ੍ । ਪਰਮਾਲੋਕਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਿ ਜਾਤ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਵਿਗਮਾਦ੍ ਇਵ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇ ਆਪਾ ਕਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਜਨਮ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂ?
ਕਦਾਭ੍ਯਾਸੋਪਲਬ੍ਧੇਨ ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਚਾਰੁਣਾ । ਦੂਰਾਦ੍ ਆਲੋਕਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਵੀਂ ਕਾਲਕਲਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍
ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਦੂਰੋਂ ਇਹ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਾਰਿਕ ਲਕੀਰ ਵੇਖਾਂਗਾ?
ਈਹਿਤਾਨੀਹਿਤੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਕਦਾਨ੍ਤਸ੍ ਤੋषਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਪਦਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚਾਹ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸਲ ਸੁਖ ਪਾਵਾਂਗਾ?
ਕਦਾਸ਼ਾਕੌਸ਼ਿਕੀਕੀਰ੍ਣਾ ਜਾਡ੍ਯਜੀਰ੍ਣਹृਦਮ੍ਬੁਜਾ । ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ ਕृष੍ਣੇਯਂ ਕਦਾ ਮੇ ਮੋਹਯਾਮਿਨੀ
ਇਹ ਕਾਲੀ ਮੋਹਣੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕੌਲ ਨੂੰ ਸੁਸਤਤਾ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਉਜਾੜਦੀ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ?
ਕਦੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਨੋ ਧਰਣੀਧਰਕਨ੍ਦਰੇ । ਸਮੇष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਿਲਾਸਾਮ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਨਾ
ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ?
ਕਦਾ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਸ੍ ਸ੍ਵਾਭਿਮਾਨਮਹਾਮਦਃ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਬੋਧਹਰਿਣਾ ਹਤੋ ਨਾਸ਼ਮ੍ ਉਪੈष੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਕੇ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਦੇ ਹਰਣ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ?
ਨਿਰਂਸ਼ਧ੍ਯਾਨਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮੂਕਸ੍ਯ ਮਮ ਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਕਦਾ ਕਰ੍ਣੇ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਾਯਂ ਵਨਪੁਤ੍ਤਿਕਾਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਗਹਿਰੀ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਾਂਗਾ, ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਘੋਸਲਾ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ?
ਕਦਾ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਉਰਸਿ ਧ੍ਯਾਨਾਧੀਨਧਿਯਃ ਖਗਾਃ । ਮਮ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੈਲਸ੍ਥਾਣੁਤਲਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਬੈਠਿਆ ਰਹਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਣ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨਗੀਆਂ — ਉਹ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ?
ਤृष੍ਣਾਕਰਞ੍ਜਜਟਿਲਾਂ ਜਨ੍ਮਜਰ੍ਜਰਗੁਲ੍ਮਕਾਮ੍ । ਸਂਸਾਰਾਰਣ੍ਯਸਰਣਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਕਦਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ-ਜੰਗਲ ਦੀ ਰਾਹ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਦੇ ਝਾੜ-ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਛੱਡਾਂਗਾ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ?
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਵਸ਼ੋ ਵਨ ਉਦ੍ਦਾਲਕੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ੍ ਤੂਪਵਿਸ਼੍ਯ ਧ੍ਯਾਨਾਭ੍ਯਾਸਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਦਦਾਲਕ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਿषਯੈਰ੍ ਨੀਯਮਾਨੇ ਤੁ ਚਿਤ੍ਤੇ ਮਰ੍ਕਟਚਞ੍ਚਲੇ । ਨ ਸ ਲੇਭੇ ਸਮਾਧਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਮਨ, ਜੋ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਟਿਕਾਅ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਬਾਹ੍ਯਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਗਚ੍ਛਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਕਪਿਃ ਪ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਸਂਸ੍ਥਿਤੌ
ਕਈ ਵਾਰੀ, ਬਾਹਰੀ ਸੰਪਰਕ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ-ਬਾਂਦਰ ਉਥੇ ਵੀ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਆਨ੍ਤਰਾਨ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਨਃਕਪਿਃ । ਲੋਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਂਯਾਤੋ ਵਿषਯਂ ਵਿषਲੁਬ੍ਧਵਤ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ-ਬਾਂਦਰ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲਤਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਲਾਲਚੀ ਹੋਵੇ।