ਸਕਰ੍ਤृਕਰ੍ਮਕਰਣਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਨਿਰਾਲਮ੍ਬਸ੍ ਸ੍ਵਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਪਰੋ ਭਵ
ਕਰਤਾ, ਕਰਮ ਤੇ ਸਾਧਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਵਿਕਲਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾ।
ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਹਿ ਸੌषੁਪ੍ਤੀਂ ਭਾਵਯਨ੍ ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸਤ੍ਤੈਕਾਤ੍ਮਵਪੁਰ੍ ਭਵ
ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਇਕਤਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਬਣ ਜਾ।
ਨਾਨਾਨਾਨਾਦਸ਼ਾਮੁਕ੍ਤੋ ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤਤਯਾਸ਼ਯੇ । ਸਮਗ੍ਰਕਲਨਾਦੀਪਸ੍ ਸ੍ਵਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਪਰੋ ਭਵ
ਅਨੇਕਤਾ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਣਤਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੀਵਾ ਬਣ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿ।
ਆਤ੍ਮਤਾਪਰਤੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵਿਭਾਗੋ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ । ਵਜ੍ਰਸ੍ਤਮ੍ਭਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਦੂਜਾ' ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਹੀਰੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਸਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖ, ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਿ।
ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਮਾਨਸਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਆਸ਼ਾਰੂਪਾਨ੍ ਉਦਾਰਯਾ । ਧਿਯਾ ਧੈਰ੍ਯੈਕਧਾਰਿਣ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਤਾਂ ਵ੍ਰਜ
ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਸਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਧਨ ਉੱਚੀ ਤੇ ਡਿੱਠੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦੇ, ਤੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ।
ਸਮਾਸਾਦਯਤਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਵਿषਂ ਹਾਲਾਹਲਮ੍ ਅਪਿ ਯਾਸ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਮृਤਤਾਂ ਤਵ
ਜਦ ਤੂੰ ਅਸਲ ਸੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਦੋਦੇਤਿ ਮਹਾਮੋਹਸ੍ ਸਂਸृਤਿਭ੍ਰਮਕਾਰਣਮ੍ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਯਾ ਨਿਰਂਸ਼ਾਯਾਸ੍ ਸ੍ਵਸਂਵਿਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ੍ਯੁਤਿਰ੍ ਯਦਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਖੰਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਭੁੱਲਾਵਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਮੋਹਸ੍ ਸਂਸृਤਿਭ੍ਰਮਕਾਰਣਮ੍ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਯਾਂ ਨਿਰਂਸ਼ਾਯਾਂ ਸ੍ਵਸਂਵਿਤ੍ਤੌ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਯਦਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਅਖੰਡ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਭਟਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਮੋਹ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਅਨੁਯਾਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯਾਸ਼ਾਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍ । ਪ੍ਰਸਰਿष੍ਯਤਿ ਤੇ ਸਂਵਿਤ੍ ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਰ੍ ਇਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਸਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ ਆਲੋਕਯਤ ਆਨਨ੍ਦਮਯਸਂਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਰਸਾਯਨਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਵਾਦੁ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤਿਵਿषਾਯਤੇ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੀਵਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਫਿੱਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਤੈਰ੍ ਨ ਲਜ੍ਜਾਮਹੇ ਪੁਮ੍ਭਿਰ੍ ਯੇ ਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਾਃ । ਸ਼ੇषਾਃ ਪੁਰੁषਨਾਮਾਨੋ ਗਰ੍ਦਭਾ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹਵਃ
ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਲੰਮੇ ਹੋਣ, ਸਿਰਫ ਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਖਚਰ ਹਨ।
ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਖਰ੍ਵਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਰੋ ऽਦ੍ਰੇਰ੍ ਇਵ ਦਨ੍ਤਿਨਃ । ਪਰਾਂ ਕੋਟਿਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹਾੜੀ ਛੋਟੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਅਪਾਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਨਿਕੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਆਦृਸ਼੍ਯਦ੍ਰष੍ਟृਸੀਮ੍ਨੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸੂਰ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਨ ਤੇਜਾਂਸ੍ਯ੍ ਉਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦ੍ਦਿਵ੍ਯਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ
ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅੱਖ ਅੱਗੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕੋਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਵਧਾ ਸਕਦੇ।
ਅਵਸ੍ਤੁਤਾਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨ ਇਵ ਦੀਪਕਾਃ । ਅਰ੍ਕਾਦਯੋ ਮਹਾਲੋਕਵਿਧਾਵ੍ ਅਧਿਗਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਸੂਰਜ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇਜੋऽਂਸ਼ੁषੁ ਪ੍ਰਭਾਵੇषੁ ਬਲੇष੍ਵ੍ ਅਤਿਮਹਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਸਰ੍ਵੇषੂਨ੍ਨਤਿਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਪਰਮੋਨ੍ਨਤਃ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਹੋਣ, ਚਮਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਕਤਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਣ, ਪਰ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨ੍ਤਿ ਭਾਸਾ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਵਹ੍ਨੀਨ੍ਦੁਮਣਿਤਾਰਕਾਃ । ਤਥਾ ਜਗਤਿ ਰਾਜਨ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਚੰਦ, ਨਗ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਧਰਾਵਿਵਰਕੀਟੇਭ੍ਯੋ ਗਰ੍ਦਭੇਭ੍ਯੋ ऽਪਿ ਮਾਨਵਾਃ । ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾ ਰਾਮ ਤੁਚ੍ਛਤਰਾਸ੍ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ, ਗਧਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਿਕੰਮੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਵਤ੍ ਸਮ੍ਮੋਹਵੇਤਾਲੋ ਦੇਹੋ ਯਾਵਦ੍ ਅਨਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਆਤ੍ਮਜ੍ਞ ਏਵ ਸਂਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ ਚੇਤਨੇਨੇਤਿ ਤਦ੍ਵਿਦਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਭਟਕਣ ਅਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦਾ ਪੂਤਲਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਤ੍ਮਜ੍ਞੋ ਹਿ ਦੁਰ੍ਦੇਹਃ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਭੂਤਲੇ । ਸ਼ਵ ਏਵ ਭ੍ਰਮਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ ਤੁ ਸਚੇਤਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੁਰਦਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਚੇਤਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦੂਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਤਾ ਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪੀਵਰਤਾਂ ਗਤੇ । ਆਲੋਕਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਅਮਲਾ ਮਹਾਮੇਘ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਬੱਦਲ ਚੜ੍ਹ ਆਉਣ ਤੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਸੁੱਧ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੋਗਾਭੋਗਤਿਰਸ੍ਕਾਰੈਃ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨੇਯਂ ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ । ਰਸਾਪਹਾਰੈਸ੍ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਨ ਕਾਲੇਨਾਜੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਵਤ੍
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਲੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਤਾ ਆਪਣੇ ਰਸ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਭਾਵੇਨ ਦੇਹਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਥਯਾਨਯਾ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਕੁਟੁਮ੍ਬੈਸ਼੍ ਚ ਚੇਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੀਨਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਦੇਹ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਜੀਵਣੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਕਰਕੇ ਮਨ ਮੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਕਾਰੇਣ ਮਮਤਾਮਲਹੇਲਯਾ । ਇਦਂ ਮਮੇਤਿ ਭਾਵੇਨ ਚੇਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੀਨਤਾਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਕਰ ਤੇ ਆਪਣਾਪਨ ਦੀ ਮੈਲ ਨਾਲ, 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨ ਫੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖੇਨ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਉਨ੍ਨਤਿਮ੍ ਈਯੁषਾ । ਦੋषਾਸ਼ੀਵਿषਕੋਸ਼ੇਨ ਚੇਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੀਨਤਾਮ੍
ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਜਹਿ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਫੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੀਰਪਾਨੇਨ ਭੋਗਾਨਿਲਬਲੇਨ ਚ । ਆਸ੍ਥਾਦਾਨੇਨ ਚਾਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਹਿਰ੍ ਯਾਤਿ ਪੀਨਤਾਮ੍
ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਆਸਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਮਨ ਦਾ ਸੱਪ ਫੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਲਾਸੇਨ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸੇਨ ਸਂਸृਤੌ । ਹੇਯਾਦੇਯਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਚੇਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੀਨਤਾਮ੍
ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਖੇਡ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਝੂਠੀ ਤਸੱਲੀ, ਤੇ ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਜਾਂ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਫੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਗਮਾਪਾਯਵਪੁषਾ ਵਿषਵੈषਮ੍ਯਸ਼ਂਸਿਨਾ । ਭੋਗਾਭੋਗੇਨ ਪੀਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਹਿਰ੍ ਯਾਤਿ ਪੀਨਤਾਮ੍
ਜੋ ਸਰੀਰ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਮਨ ਦਾ ਸੱਪ ਫੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਦੁਸ਼੍ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਚਿਰਪ੍ਰਰੂਢਂ ਚਿਨ੍ਤਾਚਯੋਚ੍ਚਾਕृਤਿਮਞ੍ਜਰੀਕਮ੍ । ਜਰਾਮृਤਿਵ੍ਯਾਧਿਫਲਾਵਨਮ੍ਰਂ ਕਾਮੋਪਭੋਗੌਘਵਿਕਾਸਿਪੁष੍ਪਮ੍
ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਵਿੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਜਮੀਨ 'ਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਹਨ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ, ਮੌਤ ਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਸਾਰਕ੍ਰਕਚੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿषਦ੍ਰੁਮਂ ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਕਲ੍ਪ । ਆਸ਼ਾਮਹਾਸ਼ਾਖਮ੍ ਅਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਏਵ ਚ੍ਛਿਨ੍ਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਪਤ੍ਤ੍ਰਮ੍
ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਸੋਚ ਦੀ ਆਰੀ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਵਿੱਟ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਸਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਨਮੀ ਭਰੀ ਕਲਪਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਮਲ ਪੱਤੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਕੱਟ ਦੇ।
ਮਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚੈਕਤਟੋਪਵੇਸ਼ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸੌਖ੍ਯੇष੍ਵ੍ ਅਸਮਰ੍ਥਮ੍ ਉਗ੍ਰਮ੍ । ਆਲੋਡਨੋਤ੍ਕਂ ਸੁਜਨਕ੍ਰਮਾਬ੍ਜषਣ੍ਡਸ੍ਯ ਚਣ੍ਡਂ ਸੁਖਦੁਃਖਗਣ੍ਡਮ੍
ਇਹ ਮਨ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੈ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।