ਅਹੋ ਨੁ ਖਲੁ ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਮਨੋਮੋਹੇਨ ਜृਮ੍ਭਤਾ । ਵੈਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਉਪਨੀਤੋ ऽਹਂ ਜਾਲੇਨੇਵ ਸ਼ਕੁਨ੍ਤਕਃ
ਹਾਏ, ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਭ੍ਰਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੇਬਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾ ਧਿਕ੍ ਕष੍ਟਮ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਮਨੋ ਵਾਸਨਯਾ ਹਤਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਭ੍ਰਮਜਾਲਾਨਿ ਵਿਤਨੋਤਿ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ ਇਵ
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ! ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਭਟਕਣ ਦੇ ਜਾਲ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ।
ਏषਾ ਹਿ ਮਾਯਾ ਮਹਤੀ ਤੇਨ ਮੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿਨਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਿਤੇਤ੍ਯ੍ ਅਧੁਨਾ ਸਾਧੁ ਮਯਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਮੈਨੂੰ ਚਕਰਧਾਰੀ ਨੇ ਦਿਖਾਈ ਸੀ; ਹੁਣ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਤਦ੍ ਇਦਾਨੀਂ ਤਥਾ ਯਤ੍ਨਂ ਕਰਿष੍ਯੇ ਗਿਰਿਕਨ੍ਦਰੇ । ਯਥਾਤਿਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਾਨੇ ਮਰ੍ਮ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਜਤਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਨਗਰਾਦ੍ ਗਾਧਿਸ੍ ਤਪ੍ਤੁਂ ਜਗਾਮ ਹ । ਕਨ੍ਦਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਤਸ੍ਥੌ ਸੁਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸਿਂਹਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਗਾਧੀ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਠਹਿਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਸ਼ੇਰ।
ਤਤ੍ਰ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਯਸ਼੍ਚੁਲਕਭੋਜਨਃ । ਤਪਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ ਤੁष੍ਟਯੇ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਨ੍ਵਨਃ
ਉਥੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੇ ਅੱਧਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਨਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਲਈ।
ਅਥਾਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪਯੋਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ ਉਪਾਯਯੌ । ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਉਤ੍ਪਲਸ਼੍ਯਾਮਸ਼੍ ਸ਼ਰਦੀਵ ਮਹਾਹ੍ਰਦਃ
ਫਿਰ, ਕੰਵਲ-ਅੱਖ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਨੀਲਾ ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ-ਸਰੋਵਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ।
ਤਮ੍ ਆਜਗਾਮ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਕਨ੍ਦਰਂ ਦ੍ਵਿਜਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਪਯੋਧਰਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਾਚ੍ਛਚ੍ਛਵਿਰ੍ ਵ੍ਯੋਮਨ੍ਯ੍ ਅਥਾਵਸਤ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਗਾਧੇ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਮਾਯਾ ਮਮ ਗਰੀਯਸੀ । ਦृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਜਗਜ੍ਜਾਲਚੇष੍ਟਿਤਂ ਵੇष੍ਟਿਤਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਗਾਧੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਦੇਖੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਰਗੀ ਚਲਾਕੀਆਂ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਮਤ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤ । ਤਪੋ ਗਿਰਿਤਟੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਸਿ
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਹਰਿਂ ਗਾਧਿਰ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਅਰ੍ਚਾਕੁਸੁਮਪੂਰੇਣ ਪਾਦਯੋਃ ਪਰ੍ਯਪੂਜਯਤ੍
ਹਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਾਧੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ।
ਦਤ੍ਤਾਰ੍ਘਂ ਕੀਰ੍ਣਕੁਸੁਮਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ । ਵਿष੍ਣੁਮ੍ ਆਹ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਮ੍ਭੋਦਮ੍ ਇਵ ਚਾਤਕਃ
ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਮ ਸਕਦੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਬਦਲ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵ ਯੈषਾ ਤ੍ਵਯਾ ਮਾਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਤਿਤਮੋਮਯੀ । ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਇਵਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ ਤਾਂ ਮੇ ਪ੍ਰਕਟਤਾਂ ਨਯ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਵੇਰੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਂ ਯਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮਨੋ ਵਾਸਨਾਮਲਮਾਲਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਤ੍ ਸ ਕਥਂ ਦੇਵ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਮਲ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਭਟਕਾਵਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਮੁਹੂਰ੍ਤਮ੍ ਉਪਲਬ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਜਲਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਭ੍ਰਮਃ । ਕਥਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਮਾਮਲਪਦਾਸ੍ਪਦ
ਜਲ ਵਿਚ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਭਟਕਾਵੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਬਣ ਗਈ?
ਦੈਰ੍ਘ੍ਯਾਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇ ਚ ਕਾਲਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਭਵਾਭਵੌ । ਕਥਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਮਦੀਯਸ਼੍ਵਪਚਭ੍ਰਮੇ
ਕਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਾਂ ਛੋਟਾਈ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਚਮਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਗਾਧੇ ਸ੍ਵਾਧਿਵਿਧੂਤਸ੍ਯ ਰੂਪਮ੍ ਅਸ੍ਯੈਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਜਮ੍ । ਚੇਤਸੋ ऽਦृष੍ਟਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਉਰੁਵਿਭ੍ਰਮਮ੍
ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ; ਉਹ ਵੱਡੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਬਹਿਰ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਖਾਦ੍ਰਿਦ੍ਯੂਰ੍ਵੀਦਿਗਾਦਿਕਮ੍ । ਏਤਤ੍ ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤ੍ਰਪੁਞ੍ਜ ਇਵਾਙ੍ਕੁਰੇ
ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਨਾ ਅਸਮਾਨ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫਲਾਦਿ ਸ੍ਫਾਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਯਥੈਵ ਬਹਿਰ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਾਤ੍ । ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਕਟਤਾਂ ਯਾਤਿ ਤਥਾ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਚੇਤਸਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਫਲ ਆਦਿ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਹਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਂ ਨ ਬਹਿਸ੍ਸ੍ਥਂ ਕਦਾਚਨ । ਅਙ੍ਕੁਰਸ੍ਥਂ ਫਲਂ ਵਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਫਲਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਸੱਚਮੁਚ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਵਿਚ ਫਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ ਸਤ੍ਤਾਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਾਨ੍ । ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਘਟਮ੍ ਇਵ ਚੇਤੋ ਹਨ੍ਤਿ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਮਨ ਦੀ ਚਾਹ, ਅਸਤਿਤਵ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ, ਮਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਬਾਲਮ੍ ਏਤਤ੍ ਪੁਰੁषੈਸ੍ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਯਤੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਭ੍ਰਮਵਦ੍ ਆਵੇਗਰਾਗਰੋਗਾਦਿਦृष੍ਟਿषੁ
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਉਤਾਵਲੇਪਣ, ਲਗਨ, ਬਿਮਾਰੀ ਆਦਿ ਵਿਚ— ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਭ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਤੇ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਤਵਾਸਨੇ । ਪਾਦਪੇ ਫਲਪੁष੍ਪਾਣਿ ਮੂਲਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਵਨਾਵ੍ ਇਵ
ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਜੜਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਵਨੇਰ੍ ਵਿਟਪਿਨੋ ਭੂਯਃ ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨੋ ਯਥਾ । ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਸ੍ਯ ਜੀਵਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ ਜਨ੍ਮਾਦਿ ਨੋ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਜੜ ਤੋਂ ਉਖੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ ਮੁੜ ਪੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜਿਸ ਜੀਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਂ ਜਗਜ੍ਜਾਲਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਸ਼੍ਵਪਚਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕਟਿਤਂ ਯਦਿ ਤਦ੍ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ऽਤ੍ਰ ਕਿਮ੍
ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਅਨੰਤ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਮਨ ਸ਼ਵਪਚ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਿਖਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਅਵਬੁਦ੍ਧਾ ਸ਼੍ਵਪਚਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਵਸ਼ਾਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ । ਯਥੈਵਾਨਲ੍ਪਸਂਰਮ੍ਭਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਕਾਰਦਾ
ਤੂੰ ਸ਼ਵਪਚ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪ੍ਰਤੀਭਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉਲਝਣ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬਦਲਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤਥੈਵਾਤਿਥਿਰ੍ ਆਯਾਤੋ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਸੁਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਕਥਾਂ ਕਥਿਤਵਾਂਸ਼੍ ਚੇਤਿ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਵਿਭ੍ਰਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਆਇਆ, ਖਾਧਾ, ਸੁੱਤਾ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਭਰਮ ਵਿਚ ਹੀ ਵੇਖਿਆ।
ਤਥੈਵੋਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਹਂ ਹੂਨਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਇਮੇ ਹੂਨਾ ਇਮੇ ਗ੍ਰਾਮਾ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਭ੍ਰਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉਠ ਕੇ ਚਲਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਇਹ ਹੁਣਾਂ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਧਾਰਨਾ ਸੀ।
ਤਥੈਵੇਦਂ ਕਟਞ੍ਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਲੁਠਿਤਂ ਗृਹਮ੍ । ਜਨੈਰ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਕਟਞ੍ਜਸ਼੍ ਚ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਭ੍ਰਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕਟੰਜਾ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਢਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ 'ਇਹ ਕਟੰਜਾ ਹੈ'—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਤੇਰੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਸੀ।
ਤਥੈਵ ਕੀਰਨਗਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਕਥਿਤਂ ਚ ਮੇ । ਕੀਰੈਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਪਚਰਾਜਤ੍ਵਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਭ੍ਰਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀਰਾਂ ਨੇ ਕੁੱਤੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਵੇਖਾਈ—ਇਹ ਤੇਰਾ ਭੁਲਾਵਾ ਹੀ ਸੀ।