ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਗਨ੍ਤੁਂ ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਆਦਰਾਤ੍ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਮੇਰੋਰ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਇਵੋਦ੍ਯਤਃ
ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹੋਰ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸ ਵੇਖਣ ਲਈ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯਾਵਹਨ੍ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਾਵृਡੋਘਜਵੇਨ ਸਃ । ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਉਲ੍ਲਙ੍ਘਯਾਮ੍ ਆਸ ਬਹੂਨ੍ ਵਾਤਤਰਙ੍ਗਵਤ੍
ਉਹ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਤੁਚ੍ਛਦੇਸ਼ਜਨਾਚਾਰਂ ਹੂਨਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਆਸਦਤ੍ । ਕਰਭਃ ਕਣ੍ਟਕੌਘਾਰ੍ਥੀ ਕਾਰਞ੍ਜਮ੍ ਇਵ ਕਾਨਨਮ੍
ਉਹ ਇੱਕ ਐਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਲੋਕ ਸਨ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ, ਸੁੰਨ ਜਿਹਾ ਹੂਣਾਂ ਦਾ ਮੰਡਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਾਰੰਜ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ਰ ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਨੈਵ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਵੈ ਪੁਰਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਗ੍ਰਾਮਕਂ ਕਞ੍ਚਿਦ੍ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ ਇਵ ਪਤ੍ਤਨਮ੍
ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਸਚੇਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਿੰਡ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਮ੍ ਏਵ ਸ਼੍ਵਪਚਾਲਯਮ੍ । ਅਧਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਸ੍ਯੇਵ ਪਾਤਾਲੇ ਨਰਕਵ੍ਰਜਮ੍
ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੇ ਓਹੀ ਚੰਡਾਲ ਦਾ ਘਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਨਰਕ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਚਿਤ੍ਰਚਿਨ੍ਤਿਤਵਿਸ੍ਤਾਰਿਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਮਯਂ ਪੁਰਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਦ੍ ਅਸਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਸ਼੍ਵਪਚੇਸ਼ਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਫੈਲਾਵ ਉਸ ਚੰਡਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤੇਨੈਵ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਵਪਚਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਕਾਮ੍ ਅਪਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਪਦਵੀਮ੍ ਅਨਯਨ੍ ਮਨਃ
ਉਸੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਚੰਡਾਲ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਵੇਖਿਆ; ਉਸਦਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਵੈਰਾਗੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਵृਡਾਸਾਰਲੁਠਿਤਂ ਭਿਤ੍ਤਿਜਾਤਯਵਾਙ੍ਕੁਰਮ੍ । ਪਰ੍ਯਸ੍ਤਚ੍ਛਾਦਨਾਰ੍ਧਾਙ੍ਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਦृष੍ਟਕਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਝੜਾਂ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਕੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਅੰਕੂਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੱਧੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਢਹਿ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਦਿਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਤਂ ਦृਢਮ੍ ਇਵ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਕੁਟ੍ਟਿਤਮ੍ । ਭ੍ਰष੍ਟਾਙ੍ਗਮ੍ ਇਵ ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦੌਸ੍ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਨਾਸ਼ੀ ਹਾਲਤ ਜਿਵੇਂ ਥਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਗਾਧਿਦਨ੍ਤਾਵਦਲਿਤੈਰ੍ ਗਵਾਸ਼੍ਵਮਹਿषਾਸ੍ਥਿਭਿਃ । ਧਵਲੈਰ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਉਸ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਧੀ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਭੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਪੁਰਾ ਤੇਨ ਯੇषੁ ਕਰ੍ਪਰਕੇषੁ ਚ । ਤੈਰ੍ ਅਸਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮਲਿਨੈਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੈਰ੍ ਇਵਾਵृਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਂ ਪੀ ਚੁੱਕਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਓਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਮਾਨੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਮੈਲ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ।
ਤਾਭਿਰ੍ ਏਵਾਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ੍ ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਾਭਿਰ੍ ऋਤਾਵ੍ ऋਤੌ । ਤृष੍ਣਾਭਿਰ੍ ਇਵ ਦੀਰ੍ਘਾਭਿਃ ਪਰਿਤਃ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਸੁੱਕੀਆਂ ਆਂਤਾਂ ਨਾਲ, ਜੋੜ ਕੇ, ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘਰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਲੰਮੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚਿਰਮ੍ ਆਲੋਕਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਗृਹਂ ਸ੍ਮਯਾਤ੍ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਸ਼ੁष੍ਕਸ਼ਵਤਾਂ ਯਾਤਂ ਦੇਹਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਮੁਰਝਾਏ ਸਰੀਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਥ ਵਿਸ੍ਮਯਵਾਨ੍ ਏष ਗ੍ਰਾਮਕਂ ਸਮੁਪਾਯਯੌ । ਉਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਨਗਰਮ੍ ਆਰ੍ਯਦੇਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਧ੍ਵਗਃ
ਫਿਰ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਪृਚ੍ਛਜ੍ ਜਨਂ ਸਾਧੋ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਮਰਤਿ ਭੋ ਭਵਾਨ੍ । ਪ੍ਰਾਗ੍ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਵਪਚਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਭਲੇ ਮਨੁੱਖੋ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਾਦ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਿੱਥੇ ਕੁੱਤਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ?'
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਹਿ ਧੀਮਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਰਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਕਰਸ੍ਥਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਯੇਤਿ ਸੁਜਨਾਚ੍ ਛ੍ਰੁਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੜੀ ਸਾਫ਼ਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਣ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਸ਼੍ਵਪਚਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਵਾਸਿਨਂ ਵृਦ੍ਧਮ੍ ਉਨ੍ਨਤਮ੍ । ਸ੍ਮਰਸ੍ਯ੍ ਏਕਂ ਕਿਲ ਤਮੋਦੁਃਖਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਦੇਹਕਮ੍
ਇੱਥੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਹ ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਚੰਡਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਸਰੀਰ ਜਿਵੇਂ ਹਨ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਭੋਸ੍ ਸਾਧੋ ਤਨ੍ ਮੇ ਕਥਯ ਤਂ ਜਨਮ੍ । ਪਾਨ੍ਥਸਂਸ਼ਯਵਿਚ੍ਛੇਦੇ ਮਹਤ੍ ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਬੰਦਾ ਦੱਸ। ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਯੋ ਭੂਯ ਇਤਿ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਃ ਪृष੍ਟਾ ਗਾਧਿਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾ । ਅਨਲ੍ਪਸ੍ਮਯਸਂਰਮ੍ਭਾ ਆਰ੍ਤੇਨੇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਾਃ
ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਉਤਾਵਲੇਪਣ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਥਯਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਨ ਤਦ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ । ਕਟਞ੍ਜਨਾਮਾ ਸ਼੍ਵਪਚ ਇਹਾਭੂਦ੍ ਦਾਰੁਣਾਕृਤਿਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਓਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਕਟੰਜਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸੁਹृਦ੍ਭृਤ੍ਯਬਨ੍ਧੁਸ੍ਵਜਨਪੇਟਕਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾਤਿਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮ੍ ਅਭੂਤ੍ ਪਤ੍ਤ੍ਰਵृਨ੍ਦਂ ਤਰੋਰ੍ ਇਵ
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕਲਤ੍ਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਆਚ੍ਛਿਨਤ੍ । ਅਦ੍ਰੇਃ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤਂ ਮਹਾਵਨਮ੍ ਇਵਾਨਿਲਃ
ਜਦ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਹਵਾ ਉਡਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਤਤੋ ਦੇਸ਼ਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਯਯੌ ਕੀਰਪੁਰਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵਰ੍षਾਣ੍ਯ੍ ਅष੍ਟਾਵ੍ ਅਨੁਦ੍ਵੇਗਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵ ਯਃ
ਉਹ ਓਥੋਂ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਰਾਪੁਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
ਯਸ੍ ਤਤ੍ਰਾਥ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਜਨੈਰ੍ ਦੂਰੇ ਤਿਰਸ੍ਕृਤਃ । ਯਥਾ ਰਾਸ਼ਿਰ੍ ਅਮੇਧ੍ਯਸ੍ਯ ਯਥਾ ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਿषਦ੍ਰੁਮਃ
ਉਥੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਸਤੋਂ ਕੱਟ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮਲ ਦਾ ਢੇਰ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ।
ਤਤੋ ਜਨੇ ऽਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ ਯੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ । ਆਰ੍ਯਤਾਮ੍ ਆਰ੍ਯਸਂਸਰ੍ਗਾਦ੍ ਆਰ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ
ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਚੰਗਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਕਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼੍ਵਪਚਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਕਿਂ ਤੇ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਸੌ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਭਵਤ੍ ਸਂਸ੍ਤੁਤੋ ऽਥ ਵਾ
ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਅਛੂਤ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੈ?
ਏਵਂ ਕਥਯਤੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨ੍ ਗਾਧਿਃ ਪृਚ੍ਛਨ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤਤ੍ਰ ਗ੍ਰਾਮੇषੁ ਮਾਸਮ੍ ਏਕਮ੍ ਉਵਾਸ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗਾਧੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਿਹਾ।
ਯਥਾ ਤੇਨਾਨੁਭੂਤਂ ਤਚ੍ ਛ੍ਵਪਚਤ੍ਵਂ ਤਥੈਵ ਤੈਃ । ਗ੍ਰਾਮੀਣੈਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਏਵਾਵਿਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਚੁੱਡੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭੋਗੀ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਅਵ੍ਯਾਹਤਂ ਸਕਲਹੂਨਮੁਖਾਦ੍ ਅਥੈਤਦ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਯਥਾਨੁਭੂਤਮ੍ । ਗਾਧਿਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਮਲਵਦ੍ ਧृਦਯੇ ਵਿਰੂਢਂ ਗੂਢਾਕृਤਿਃ ਪਰਮਵਿਸ੍ਮਯਮ੍ ਆਜਗਾਮ
ਇਹ ਗੱਲ ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਭੋਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਗਾਧੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਮੋਹਰ ਵਾਂਗ ਲੁਕ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੈਰਾਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਲੁਠਿਤਂ ਸ਼੍ਵਪਚਾਗਾਰਂ ਪੁਨਰ੍ ਵਿਸ੍ਮਯਵਾਨ੍ ਯਯੌ । ਗਾਧਿਰ੍ ਮਨੋ ਹਿ ਨਾਯਾਤਿ ਤृਪ੍ਤਿਮ੍ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨੇ
ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਗਾਧੀ ਮੁੜ ਚੁੱਡੇ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।