ਸ੍ਮृਤਸ੍ਵਰੂਪੋ ਵਦਨਮ੍ ਉਦ੍ਦਧ੍ਰੇ ਸ ਜਲਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ । ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸਰੋਜਮ੍ ਇਵ ਮਾਧਵਃ
ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਾਗਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ, ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਖਿੜਦਾ ਕਮਲ।
ਵਨਵਾਰਿਕਕੁਬ੍ਵ੍ਯੋਮਵਤੀਂ ਵਸੁਮਤੀਮ੍ ਇਮਾਮ੍ । ਅਨ੍ਯਾਮ੍ ਏਵ ਪੁਰਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮ੍ ਆਯਯੌ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਰ ਜਿਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਕੋ ऽਹਂ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਿਮ੍ ਅਕਾਰ੍षਮ੍ ਅਹਂ ਕਿਲ । ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਯਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸਭ੍ਰੂਭਙ੍ਗਮ੍ ਅਭੂਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਕੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ?—ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ।
ਏਤਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਇਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਲਿਲਾਦ੍ ਉਦਸ੍ਥਾਦ੍ ਉਦਯਾਰ੍ਕਵਤ੍
ਉਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਲਝਣ ਵੇਖੀ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਚ ਤਟੇ ਕ੍ਵ ਮੇ ਮਾਤਾ ਕ੍ਵ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਯਦ੍ ਅਹਂ ਮृਤਿਮ੍ ਆਯਾਤੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਤृਮਹੇਲਯੋਃ
ਕਿਨਾਰੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਸੌਤਲੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਲਸ੍ਯ ਮਾਤਾਪਿਤਰੌ ਨष੍ਟੌ ਕਿਲ ਮਮਾਮਤੇਃ । ਵਾਤਨੀਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਲ੍ਲੀਵृਕ੍ਸ਼ਾਵ੍ ਇਵਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਅਕੇਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਅਵਿਵਾਹੋ ऽਸ੍ਮਿ ਜਾਨਾਮਿ ਨ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਦੁष੍ਟਾਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਕਾਰਿਣ੍ਯਾ ਮਦਿਰਾਯਾ ਇਵ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਔਰਤ ਦੀ ਸਹੀ ਸੂਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮਾੜੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਤਦ੍ ਅਸਦ੍ਭੂਤਮ੍ ਅਹਂ ਕਿਂ ਨਾਮ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ । ਵਿਵਿਧਾਰਮ੍ਭਸਂਰਮ੍ਭਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਨਗਰਂ ਯਥਾ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਝੂਠਾ ਹੈ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਆਸ੍ਤਾਮ੍ ਏਤਦ੍ ਏषਾ ਹਿ ਬਨ੍ਧੁਮਧ੍ਯਮृਤਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਮਾਯਾ ਮੋਹੇ ਮਨਾਗ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਉਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਹ ਅਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਝਲਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਸੁ ਭ੍ਰਮਦृष੍ਟਿषੁ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਚੇਤੋ ਭ੍ਰਮਤਿ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਵਨਰਾਜਿष੍ਵ੍ ਇਵੋਨ੍ਮਦਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਅਨਗਿਨਤ ਭਟਕਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਜੰਗਲੀ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਵਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਧੀਰ੍ਯੇਤਿ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮੋਹਂ ਗਾਧਿਰ੍ ਨਿਨਾਯ ਸਃ । ਦਿਨਾਨਿ ਕਤਿਚਿਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਕ ਏਵਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤਦਾ
ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਗਾਧੀ ਕੁਝ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਹੀ ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਏਕਦਾ ਗਾਧਿਮ੍ ਆਗਚ੍ਛਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਨਪ੍ਰਿਯੋ ऽਤਿਥਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮ੍ ਇਵ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ੍ ਸ ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਰਾਮ ਸਸ਼੍ਰਮਃ
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਗਾਧੀ ਕੋਲ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਪਸੰਦ ਮਹਿਮਾਨ ਆਇਆ। ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਪਰਮਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਮ੍ ਆਨੀਤਃ ਫਲਪੁष੍ਪਰਸਾਸ਼ਨੈਃ । ਸੋ ऽਤਿਥਿਰ੍ ਗਾਧਿਨਾ ਤੇਨ ਵਸਨ੍ਤੇਨੇਵ ਪਾਦਪਃ
ਉਹ ਮਹਿਮਾਨ, ਗਾਧੀ ਦੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਫਲ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਰਸਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਹਰੇ ਭਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਵਨ੍ਦਿਤਸਨ੍ਧ੍ਯੌ ਤੌ ਕृਤਜਪ੍ਯਾਵ੍ ਉਭਾਵ੍ ਅਪਿ । ਕ੍ਰਮਾਚ੍ ਛਯਨਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਤਸ੍ਥਤੁਰ੍ ਮृਦੁਪਲ੍ਲਵਮ੍
ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਵਿਛੋਣੇ ਵਲ ਗਏ ਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੇਟ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਵृਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਤਯੋਸ੍ ਤਾਪਸਯੋਃ ਕਥਾ । ਸ੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰੋਚਿਤਾ ਪੁष੍ਪਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਵਰ੍ਤੁਸ੍ ਸ੍ਵਮਾਸਯੋਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੇ ਹਨ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਥਾਤਿਥਿਂ ਗਾਧਿਃ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਪਤਿਤਂ ਵਚਃ । ਕਿਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸੁਕृਸ਼ਾਙ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰਮਵਾਨ੍ ਅਸਿ
ਫਿਰ ਗਾਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਹਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮਹਾਂਪੁਰਖ, ਤੇਰੇ ਹੱਡੀਆਂ ਕਿਉਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ?'
ਮਮਾਤਿਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਮਯੋਰ੍ ਭਗਵਞ੍ ਸ਼ृਣੁ ਕਾਰਣਮ੍ । ਕਥਯਾਮਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਯਂ ਨਾਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ
ਮਹਾਂਪੁਰਖ, ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕੜੀ ਹਾਲਤ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਉਤ੍ਤਰਾਸ਼ਾਨਿਕੁਞ੍ਜਕੇ । ਕੀਰੋ ਨਾਮਾਤਿਵਿਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਜਨਪਦੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਕੀਰ ਨਾਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਵਸਂ ਮਾਸਂ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਃ ਪੁਰੇ ਜਨੈਃ । ਅਨਨ੍ਤਾਸ੍ਵਾਦਲੋਲਾਤ੍ਮਚਿਤ੍ਤਵੇਤਾਲਮੋਹਿਤਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰਿਹਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਨੰਤ ਸੁਆਦਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਏਕਦੈਕੇਨ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕਥਾਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਇਹਾਭੂਚ੍ ਛ੍ਵਪਚੋ ਰਾਜਾ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯ੍ ਅष੍ਟੌ ਦ੍ਵਿਜੇਤਿ ਮੇ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, 'ਇਥੇ ਕਦੇ ਇਕ ਚੰਮਾਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ।'
ਤਤੋ ਗ੍ਰਾਮੇषੁ ਮਤ੍ਪृष੍ਟੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਕਲਜਨ੍ਤੁਭਿਃ । ਰਾਜਾ ਬਭੂਵ ਸ਼੍ਵਪਚੋ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯ੍ ਅष੍ਟਾਵ੍ ਇਹੇਤਿ ਤੈਃ
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਥੇ ਚੰਮਾਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।'
ਸ ਏਵਾਨ੍ਤੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਜ੍ਵਲਨਂ ਜਵਾਤ੍ । ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਤਾਨੀਹ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪਤਾ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।
ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਮੁਖਾਚ੍ ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗੇ ऽਕਰਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਹਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਤृਤੀਯਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਪਾਰਣਮ੍ । ਇਹਾਹਮ੍ ਆਗਤਸ੍ ਤੇਨ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਤਿਕृਸ਼ੋ ऽਸ੍ਮਿ ਚ
ਅੱਜ ਤੀਜੇ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਵਤਾ ਤੇਨ ਗਾਧਿਨਾ ਸ ਤਦਾ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਭੂਯਃ ਪृष੍ਟੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵ ਕਥਯਾਮ੍ ਆਸ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਾਧੀ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਓਹੀ ਗੱਲ ਦੋਹਰਾਈ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ।
ਅਥ ਵਿਸ੍ਮਯਵਾਨ੍ ਗਾਧਿਸ੍ ਤਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਮ੍ । ਜਗਦ੍ਗੇਹਮਹਾਦੀਪੇ ਰਵਾਵ੍ ਉਦਯਮ੍ ਆਗਤੇ
ਫਿਰ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਗਾਧੀ ਉਥੇ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੀਵਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ,
ਕृਤੇ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤਨਵਿਧਾਵ੍ ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯਾਸ਼੍ਵ੍ ਅਤਿਥੌ ਗਤੇ । ਇਦਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਵਿਸ੍ਮਯੋਦ੍ਧੁਰਯਾ ਧਿਯਾ
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਯਨ੍ ਮਯਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇ ਦृष੍ਟਂ ਸਤ੍ਯਂ ਭੂਤਂ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਤਤ੍ । ਉਕ੍ਤਂ ਮਮੇਤਿ ਕਿਂ ਨਾਮ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਾਯਾਸ਼ਮ੍ਬਰੇ ਕ੍ਰਮਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੱਚ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ—ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਖੇਡ ਦੀ ਲੜੀ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਦ੍ ਬਨ੍ਧੁਮਧ੍ਯੇ ਮਰਣਂ ਮਯਾ ਤਦ੍ ਦृष੍ਟਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਸਾ ਮਾਯੈਵ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਸ਼੍ ਸ਼ੇषੇ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਤ੍ਯਤਾਮ੍
ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਇਆ ਸੀ—ਬਾਕੀ ਸਬ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਸ਼੍ਵਪਚੋਦਨ੍ਤਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਾਵਦ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਧੀਃ । ਹੂਨਮਣ੍ਡਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤਗ੍ਰਾਮਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਥੱਕਣ ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਅਛੂਤ ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਹੂਣਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਵੇਖਣ ਜਾਵਾਂਗਾ।