ਕੀਰੇषੁ ਸ਼੍ਵਪਚੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯ੍ ਅष੍ਟੌ ਚਕਾਰ ਹ । ਆਰ੍ਯਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਤਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਬਭਾਰ ਹ
ਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਮਾਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੇ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।
ਯਦृਚ੍ਛਯੈਕਦਾਥਾਸਾਵ੍ ਅਤਿष੍ਠਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਭੂषਣਃ । ਅਤਮਸ੍ਤਾਰਕੇਨ੍ਦ੍ਵਰ੍ਕਤੇਜੋऽਮ੍ਬੁਦਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਕਾਲਾ, ਤਾਰੇ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹ੍ਵ੍ ਅਮਨ੍ਯਤ ਨੋ ਹਾਰਕੇਯੂਰਵਸਨਾਦ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਪ੍ਰਭੁਤਾਬृਂਹਿਤਂ ਚੇਤੋ ਨਾਹਾਰ੍ਯਮ੍ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ
ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਕਪੜੇ ਆਦਿਕ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ; ਰਾਜ ਦੀ ਵੱਡਿਆਈ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇੰਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਏਕ ਏਵਾਜਿਰਂ ਬਾਹ੍ਯਂ ਤਾਦृਗ੍ਵੇषਸ੍ ਸ ਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਮੁਖ੍ਯਾਙ੍ਗਨਾਨ੍ ਨਭੋਭਾਗਾਦ੍ ਅਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਨ੍ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਘਨਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਨਂ ਸ਼੍ਵਪਚਪੇਟਕਮ੍ । ਗਾਯਨ੍ ਮृਦੁ ਵਸਨ੍ਤੋਤ੍ਥਂ ਕੋਕਿਲਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਵ੍ਰਜਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਮੋਟਾ-ਤਾਜਾ ਚਮਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਂਝ ਜਿਵੇਂ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਗਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਧੁਨਾਨਂ ਝਲ੍ਲਰੀਤਨ੍ਤ੍ਰੀਂ ਕਰਪਲ੍ਲਵਲੀਲਯਾ । ਮਧੁਰੇਹਂ ਰਣਦ੍ਰੇਫਾਮ੍ ਅਲਿਸ਼੍ਰੇਣੀਮ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਛੋਟੀ ਝੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਾਲਾ ਵਾਦਯ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਐਂਝ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਜਰਾਵਾਨ੍ ਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ । ਕਾਚਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਹਿਮਾਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਇਵ ਸ਼੍ਵਪਚਨਾਯਕਃ
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਐਂਝ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕাঁচ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਹੋਵੇ।
ਜ੍ਯੋ ਕਟਞ੍ਜੇਤਿ ਸਹਸਾ ਵਦਨ੍ ਕੀਰਮਹੀਪਤੇਃ । ਵਲ੍ਲ੍ਯਾਂ ਕਾਕਮ੍ ਇਵਾਨਨ੍ਦਾਜ੍ ਜਾਨ੍ਵਗ੍ਰੇ ऽਯੋਜਯਤ੍ ਕਰਮ੍
ਉਹ ਅਚਾਨਕ 'ਕਟੰਜਾ!' ਆਖ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘੁੱਟ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਕਾਂ ਬਿਠਾ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਵਾਚੇਦਂ ਚ ਕੀਰੇਸ਼ਂ ਹੇ ਬਨ੍ਧੋ ਭੋਃ ਕਟਞ੍ਜਕ । ਕ੍ਵ ਨੁ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸਿ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਦ੍ਯ ਦृष੍ਟੋ ऽਸਿ ਚਿਰਬਾਨ੍ਧਵ
ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਕਟੰਜਕ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਥੀ।'
ਕ੍ਵਾਸਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਕਾਲਮ੍ ਏਤਾਵਨ੍ਤਂ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਬਨ੍ਧੁਵृਨ੍ਦਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪਰਪੁष੍ਟ ਇਵੈਕਕਃ
ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਦਿਨ ਕਿੱਥੇ ਬਿਤਾਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਕੇ?
ਇਹ ਰਾਜਾ ਭਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਗੇਯਕਲਾਵਿਦਮ੍ । ਰਕ੍ਤਕਣ੍ਠਂ ਮਾਨਯਤਿ ਰਾਗਵਾਨ੍ ਇਵ ਕੋਕਿਲਮ੍
ਇੱਥੇ, ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੋਇਲ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਆਪੂਰਯਤਿ ਵਾ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਗृਹਵਸ੍ਤ੍ਰਾਸ਼ਨਾਰ੍ਪਣੈਃ । ਮਧੁਸ੍ ਤਮਾਲਵਿਟਪਂ ਫਲਪਤ੍ਤ੍ਰਰਸੈਰ੍ ਇਵ
ਕੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਫਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਤਵਾਦ੍ਯਾਹਂ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਪਦ੍ਮਸ੍ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇਨੇਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋਦਯ ਇਵੋਦਧਿਃ
ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਤਸੱਲੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਕਮਲ ਖਿੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਨਨ੍ਦਾਨਾਮ੍ ਅਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਲਾਭਾਨਾਂ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਪਿ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਾਣਾਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਾਂ ਸੀਮਾਨ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੇ ਅਨੰਤ ਆਰਾਮਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵਪਚੇ ਪ੍ਰਵਦਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਰਾਜਾ ਤਾਵਤ੍ ਤਯਾ ਤਯਾ । ਚਕਾਰ ਤਤ੍ਕਾਲਜਯਾ ਚੇष੍ਟਯੈਵਾਵਧੀਰਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਚੰਡਾਲਣ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਹਾਵਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਅਣਗੌਲ ਕਰ ਗਈ।
ਤਾਵਦ੍ ਵਾਤਾਯਨਗਤਾਃ ਕਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ ਤਥਾ । ਸ਼੍ਵਪਚੋ ऽਯਮ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮ੍ਲਾਨਤਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਯਯੁਃ
ਉਦੋਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਕੋਲ ਖੜੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾ ਚੁਹੜਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਪਦ੍ਮਾਸ੍ ਤੁषਾਰਵृष੍ਟ੍ਯੇਵ ਗ੍ਰਾਮਾਸ੍ ਸਾਵਗ੍ਰਹਾ ਇਵ । ਦਾਵਵਨ੍ਤ ਇਵਾਦ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਾਗਰਾ ਨ ਵਿਰੇਜਿਰੇ
ਕਮਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਪਏ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹੋਣ, ਸਭ ਦੀ ਰੌਣਕ ਮਿੱਟ ਗਈ।
ਨृਪੋ ऽਵਧੀਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ ਤਾਂ ਸ੍ਵਜਨਸਙ੍ਕਥਾਮ੍ । ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਗਤਮਾਰ੍ਜਾਰਫੇਕ੍ਕਾਰਂ ਮृਗਰਾਡ੍ ਇਵ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਫੁਫਕਾਰ ਨੂੰ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਨ੍ਤਃਪੁਰਮ੍ ਆਮ੍ਲਾਨਮਾਨਵਮ੍ । ਰਾਜਹਂਸ ਇਵਾਵਰ੍षਸੀਦਤ੍ਸਰਸਿਜਂ ਸਰਃ
ਉਹ ਫੌਰਨ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਹੰਸ ਸੁੱਕੀ ਝੀਲ 'ਚ ਕਮਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਮ੍ਲਾਨਤਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਯਯੌ । ਜਾਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਾਨ੍ਤਰਮਹਾਰਨ੍ਧ੍ਰਸ੍ਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਥੱਕ ਕੇ ਨਿਕੰਮੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਗੁੱਟ ਵਾਲੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੁਕ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਅਸੌ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਂ ਜਨਮ੍ । ਜਾਲਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਭੁਕ੍ਤਮੂਲਮ੍ ਇਵਾਖੁਨਾ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਐਸੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁੱਛਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਚੂਹੇ ਨੇ ਖਾ ਲਈ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਨਾਗਰਾ ਨਾਰ੍ਯਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤੇ ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਨਾਸ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਅਪਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਗृਹ ਏਵ ਸ਼ਵਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਤਰੀ, ਨਗਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਮੁਰਦਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਭृਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਾਕृਤਸਤ੍ਕਾਰਂ ਦੂਰ ਏਵ ਤਮ੍ ਅਤ੍ਯਜਨ੍ । ਦੁਃਖਯੁਕ੍ਤਾ ਘਨਸ੍ਨੇਹਾ ਅਪਿ ਬਾਲਸ਼ਵਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੁਰਦੇ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਅਨਾਨਨ੍ਦਮੁਖਂ ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼੍ਰੀਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਦਗ੍ਧਂ ਸ੍ਥਲਮ੍ ਇਵੈਨਂ ਤੇ ਬਹ੍ਵ੍ ਅਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਨਾਕੁਲਾਃ
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਚਮਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਐਸੇ ਵੇਖਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੂਕਾ ਪਿਆ ਖੇਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਧੂਮਾਯਮਾਨਦੇਹਸ੍ਯ ਪਰਿਤਾਪਦਸ਼ਾਵਤੀ । ਨਾਢੌਕਤਾਸ੍ਯ ਜਨਤਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਗਿਰੇਰ੍ ਇਵ
ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧੂੰਆਂ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਐਸੇ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਵੇ।
ਮਨ੍ਦੋਤ੍ਸਾਹਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ ਤਨ੍ਵ੍ਯਸ੍ ਸਙ੍ਘਾਤਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਏਤਦਾਜ੍ਞਾਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ ਭਸ੍ਮਨੀਵਾਮ੍ਬੁਵਿਪ੍ਰੁषਃ
ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਵੀ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਰੇਤ ਉੱਤੇ ਪੈ ਕੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਕਰਾਕਾਰਾਤ੍ ਸਙ੍ਗਤੋ ऽਸ਼ੁਭਦਾਯਿਨਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਜਨਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਦ੍ ਇਵ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਉਸਦੇ ਕਠੋਰ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਮਾੜੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਉਸਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਏਕ ਏਵ ਬਭੂਵਾਸੌ ਜਨਮਧ੍ਯਗਤੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਅਰ੍ਥਾਦਿਗੁਣਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪਰਦੇਸ਼ ਇਵਾਧ੍ਵਗਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਦੌਲਤ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਭृਸ਼ਮ੍ ਆਰਟਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮੈ ਨਾਲਾਪਂ ਨਾਗਰਾ ਦਦੁਃ । ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਯੁਤਾਯਾਪਿ ਕੀਚਕਾਯਾਧ੍ਵਗਾ ਇਵ
ਉਹ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੁਲਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਬਾਂਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਯਾਤਰੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਕਾਲਂ ਸ਼੍ਵਪਚਦੂषਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੈਰ੍ ਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ ਸ੍ਮਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਮੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੁਰਦੇ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਮੈਲੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੋਈ ਭੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਓ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰੀਏ।