ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਟਗਤੇ ਨੇਦੁਰ੍ ਜਯਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ऽਭਿਤਃ । ਕਲ੍ਪਾਮ੍ਬੁਦ ਇਵਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਧਿਰੂਢੇ ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਜੈਕਾਰ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਚੇ ਬੱਦਲ ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਗੂੰਜ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰਿਤਾਸ਼ੋ ਬਭੌ ਰਾਜਾ ਜਯਤੀਤਿ ਜਨਸ੍ਵਨਃ । ਉਦ੍ਯਾਨੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਿਹਗਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਰਵਃ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ 'ਜੈ ਹੋ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਉਦਭੂਦ੍ ਵਨ੍ਦਿਵृਨ੍ਦਾਨਾਂ ਘਨਕੋਲਾਹਲਸ੍ ਤਤਃ । ਵੇਲਾਵਿਲੁਲਿਤਾਮ੍ਬੂਨਾਮ੍ ਅਮ੍ਬੁਧੀਨਾਮ੍ ਇਵ ਧ੍ਵਨਿਃ
ਫਿਰ ਵੰਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸ਼ੋਰ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਵਾਰਯਾਮ੍ ਆਸੁਰ੍ ਮਣ੍ਡਨਾਰ੍ਥਂ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਗਤਮ੍ ਉਦ੍ਰਤ੍ਨਾ ਲਹਰ੍ਯ ਇਵ ਮਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੁੱਧ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਨਿਨ੍ਯਸ੍ ਤਂ ਗੁਣਪ੍ਰੋਤੈਰ੍ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨੈਰ੍ ਅਪੂਰਯਨ੍ । ਨਾਨਾਪ੍ਰਭਾਪ੍ਰਭਾਵਾਢ੍ਯੈਰ੍ ਵੇਲਾ ਇਵ ਤਟਾਚਲਮ੍
ਮਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਥੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕੰਢਾ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤੁषਾਰਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਸ੍ ਤਾਸ੍ ਤਂ ਹਾਰੈਰ੍ ਅਭੂषਯਨ੍ । ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਨਵਨਦੀਪੂਰੈਰ੍ ਵਰ੍षਾਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਇਵੋਨ੍ਨਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿਮ ਦੇ ਠੰਢੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ ਸਜਾਇਆ, ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਵੀਂਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ ਆਵਲਯਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਵਨਂ ਮਧੁਸ਼੍ਰਿਯ ਇਵ ਤਂ ਲੋਲਕਰਪਲ੍ਲਵਾਃ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਹੱਥ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁ-ਭਰੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਰਸਾਮੋਦੈਸ੍ ਤਾਸ੍ ਤਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਵਿਲੇਪਨੈਃ । ਅਲੇਪਯਨ੍ ਪ੍ਰਭਾਜਾਲੈਸ੍ ਤਟ੍ਯੋ ऽਭ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਧਾਤੁਜੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ, ਸੁਆਦਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਪਸੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਰਤ੍ਨਕਾਞ੍ਚਨਕਾਨ੍ਤੋ ऽਸਾਵ੍ ਆਦਦੇ ਛਤ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਤਾਰੇਨ੍ਦੁਨਦੀਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਮੇਰੁਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਛਤਰੀ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਰਿਆ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂषਿਤਸ੍ ਸਵਿਲਾਸਾਭਿਰ੍ ਬਾਲਵਲ੍ਲੀਭਿਰ੍ ਆਵृਤਃ । ਰਤ੍ਨਪੁष੍ਪਾਂਸ਼ੁਕਾਕੀਰ੍ਣਃ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ ਇਵਾਬਭੌ
ਉਹ ਖੇਡਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਲਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਮ੍ ਉਪਾਜਗ੍ਮੁਃ ਪਰਿਵਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ ਫੁਲ੍ਲਂ ਮਾਰ੍ਗਦ੍ਰੁਮਮ੍ ਇਵਾਧ੍ਵਗਾਃ
ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੇਵਕ ਮੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੀਆਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾ ਏਨਮ੍ ਆਸਨੇ ਸੈਂਹੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਭਿषਿषਿਚੁਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਗਜੇ ਸ਼ਕ੍ਰਮ੍ ਐਰਾਵਣ ਇਵਾਮਰਾਃ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਅਸਥੀ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲੇ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਤੇਲ ਛਿੜਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸ ਸ਼੍ਵਪਚੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ ਕੀਰਪੁਰਾਨ੍ਤਰੇ । ਅਰਣ੍ਯੇ ਹਰਿਣਂ ਪੁष੍ਟਮ੍ ਅਪ੍ਰਾਣਮ੍ ਇਵ ਵਾਯਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਕ਼ੀਰਾਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਹਿਰਣ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
ਕੀਰੀਕਰਤਲਾਮ੍ਭੋਜਪ੍ਰਮृष੍ਟਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜਃ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਕੁਙ੍ਕੁਮਾਲੇਪੈਸ੍ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮ੍ਬੁਧਰਸ਼ੋਭਨਃ
ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਧੋਤੇ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਸਾਰਾ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਿਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਜਜ੍ਵਾਲ ਕੀਰਨਗਰੇ ਨਾਗਰੀਜਨਵਾਨ੍ ਅਸੌ । ਸਿਂਹੀਗਣਯੁਤਸ੍ ਸਿਂਹੋ ਯਥਾ ਕੁਸੁਮਿਤੇ ਵਨੇ
ਉਹ ਕ਼ੀਰਾਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ।
ਹਰਿਹਤਮਦਨਾਗੋਤ੍ਤਾਰਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਪ੍ਰਵਿਚਰਿਤਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਨ੍ਤਾਵਿषਾਦਃ । ਅਰਮਤ ਸ ਮਹਦ੍ਭਿਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਭੋਗੈਸ੍ ਸਰਸ੍ਯਾਂ ਰਵਿਕਰਮਦਤਪ੍ਤੋ ਵਾਰਿਪੂਰੈਰ੍ ਇਵੇਭਃ
ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਹ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਥੀ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਵਿਸृਤਨृਪੌਜਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਦਿਕ੍ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਜ੍ਞਃ ਕਤਿਪਯਦਿਵਸੇਹਾਸਿਦ੍ਧਦੇਸ਼ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਃ । ਪ੍ਰਕृਤਿਭਿਰ੍ ਅਲਮ੍ ਊਢਾਸ਼ੇषਰਾਜਤ੍ਵਭਾਰਸ੍ ਸ ਗਵਲ ਇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜੀ ਹਕੂਮਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਾ ਲਈ, ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਵਾਂਗ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਭਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਥੇ ਉਹ ਗਵਲਾ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
ਵਿਲਾਸਿਨੀਭਿਰ੍ ਵਲਿਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਮਣ੍ਡਲਪੂਜਿਤਃ । ਵਨ੍ਦਿਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਾਮਨ੍ਤੈਸ਼੍ ਛਤ੍ਤ੍ਰਚਾਮਰਮਾਲਿਤਃ
ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਛਤਰੀ, ਚਮਰੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਸਿਦ੍ਧਾਨੁਸ਼ਾਸਨਃ ਕਾਨ੍ਤੋ ਜ੍ਞਾਤਰਾਜ੍ਯਗੁਣਕ੍ਰਮਃ । ਵੀਤਸ਼ੋਕਭਯਾਯਾਸਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਹਾਪਦਃ
ਉਹ ਸਿਧਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਮ, ਡਰ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ ਤੇ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
ਵਿਸ੍ਮृਤਾਤ੍ਮਪ੍ਰਭਾਵੋ ऽਭੂਦ੍ ਅਨਿਸ਼ਂ ਸ੍ਤਵਮਙ੍ਗਲੈਃ । ਆਨਨ੍ਦਾਪੂਰ੍ਣਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭृਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ੀਵ ਇਵਾਸਵੈਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚਮਕ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇੰਨਾ ਥੱਕ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਬੇਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਕੀਰੇषੁ ਸ਼੍ਵਪਚੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯ੍ ਅष੍ਟੌ ਚਕਾਰ ਹ । ਆਰ੍ਯਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਤਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਬਭਾਰ ਹ
ਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਮਾਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੇ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।
ਯਦृਚ੍ਛਯੈਕਦਾਥਾਸਾਵ੍ ਅਤਿष੍ਠਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਭੂषਣਃ । ਅਤਮਸ੍ਤਾਰਕੇਨ੍ਦ੍ਵਰ੍ਕਤੇਜੋऽਮ੍ਬੁਦਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਕਾਲਾ, ਤਾਰੇ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹ੍ਵ੍ ਅਮਨ੍ਯਤ ਨੋ ਹਾਰਕੇਯੂਰਵਸਨਾਦ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਪ੍ਰਭੁਤਾਬृਂਹਿਤਂ ਚੇਤੋ ਨਾਹਾਰ੍ਯਮ੍ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ
ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਕਪੜੇ ਆਦਿਕ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ; ਰਾਜ ਦੀ ਵੱਡਿਆਈ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇੰਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਏਕ ਏਵਾਜਿਰਂ ਬਾਹ੍ਯਂ ਤਾਦृਗ੍ਵੇषਸ੍ ਸ ਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਮੁਖ੍ਯਾਙ੍ਗਨਾਨ੍ ਨਭੋਭਾਗਾਦ੍ ਅਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਨ੍ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਘਨਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਨਂ ਸ਼੍ਵਪਚਪੇਟਕਮ੍ । ਗਾਯਨ੍ ਮृਦੁ ਵਸਨ੍ਤੋਤ੍ਥਂ ਕੋਕਿਲਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਵ੍ਰਜਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਮੋਟਾ-ਤਾਜਾ ਚਮਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਂਝ ਜਿਵੇਂ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਗਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਧੁਨਾਨਂ ਝਲ੍ਲਰੀਤਨ੍ਤ੍ਰੀਂ ਕਰਪਲ੍ਲਵਲੀਲਯਾ । ਮਧੁਰੇਹਂ ਰਣਦ੍ਰੇਫਾਮ੍ ਅਲਿਸ਼੍ਰੇਣੀਮ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਛੋਟੀ ਝੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਾਲਾ ਵਾਦਯ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਐਂਝ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਜਰਾਵਾਨ੍ ਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ । ਕਾਚਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਹਿਮਾਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਇਵ ਸ਼੍ਵਪਚਨਾਯਕਃ
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਐਂਝ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕাঁচ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਹੋਵੇ।
ਜ੍ਯੋ ਕਟਞ੍ਜੇਤਿ ਸਹਸਾ ਵਦਨ੍ ਕੀਰਮਹੀਪਤੇਃ । ਵਲ੍ਲ੍ਯਾਂ ਕਾਕਮ੍ ਇਵਾਨਨ੍ਦਾਜ੍ ਜਾਨ੍ਵਗ੍ਰੇ ऽਯੋਜਯਤ੍ ਕਰਮ੍
ਉਹ ਅਚਾਨਕ 'ਕਟੰਜਾ!' ਆਖ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘੁੱਟ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਕਾਂ ਬਿਠਾ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਵਾਚੇਦਂ ਚ ਕੀਰੇਸ਼ਂ ਹੇ ਬਨ੍ਧੋ ਭੋਃ ਕਟਞ੍ਜਕ । ਕ੍ਵ ਨੁ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸਿ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਦ੍ਯ ਦृष੍ਟੋ ऽਸਿ ਚਿਰਬਾਨ੍ਧਵ
ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਕਟੰਜਕ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਥੀ।'
ਕ੍ਵਾਸਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਕਾਲਮ੍ ਏਤਾਵਨ੍ਤਂ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਬਨ੍ਧੁਵृਨ੍ਦਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪਰਪੁष੍ਟ ਇਵੈਕਕਃ
ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਦਿਨ ਕਿੱਥੇ ਬਿਤਾਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਕੇ?