ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਮੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ । ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਨਿਰ੍ਵਾਤ ਇਵ षਣ੍ਡਕਮ੍
ਜਦ ਸਾਹ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜਿੰਦ ਛੁੱਟ ਗਈ, ਉਹ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਨਲ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ।
ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਨਨਮ੍ ਆਮ੍ਲਾਨਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਣਮ੍ ਇਵਾਰਸਮ੍ । ਸ਼ਵੀਭੂਤਮ੍ ਅਨਾਹ੍ਲਾਦਂ ਛਿਨ੍ਨਨਾਲਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਫਿਕਾ ਤੇ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦਾ ਪੱਤਾ ਰਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਸੁਨੱਸ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਡਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ।
ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤੇਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਮਜ੍ਜਤ੍ਤਾਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਸਾਵਗ੍ਰਹਮ੍ ਇਵ ਗ੍ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਾਂਸੁਧੂਸਰਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਬਾष੍ਪਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮੁਖੈਰ੍ ਦੀਨੈਃ ਕਰੁਣਾਕ੍ਰਨ੍ਦਕਾਰਿਭਿਃ । ਆਵृਤਂ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ ਖਿਨ੍ਨੈਃ ਕੁਰਰੈਰ੍ ਇਵ ਪਾਦਪਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਸਦੇ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਰੋਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰਖ਼ਤ ਦੁਖੀ ਕਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸੇਤੁਭਙ੍ਗਗਲਦ੍ਵਾਰਿਮ੍ਲਾਯਮਾਨਮੁਖਾਬ੍ਜਯਾ । ਨਲਿਨ੍ਯਾ ਸਮਧਰ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਪਾਦਯੋਸ਼੍ ਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਸੇ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ-ਪੁਲ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨੀਲੋਫਰ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਰਣਦ੍ਰੂਢਪ੍ਰਲਾਪਾਲਾਪਮੁਗ੍ਧਯਾ । ਮਾਤ੍ਰਾ ਗृਹੀਤਂ ਚਿਬੁਕੇ ਨਵਵ੍ਯਞ੍ਜਨਲਾਞ੍ਛਿਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿਚ ਪਰੀਸ਼ਾਨ ਹੋਈ, ਉਸਦੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਠੋਡੀ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੈਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਤੈਰ੍ ਦੀਨੈਸ੍ ਸ੍ਰਵਦਸ੍ਰੁਮੁਖੈਰ੍ ਜਨੈਃ । ਸ਼੍ਰਿਤਂ ਗਲਦਵਸ਼੍ਯਾਯੈਸ਼੍ ਸ਼ੁष੍ਕਪਰ੍ਣੈਰ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਹੋਰ ਦੁਖੀ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅੰਸੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਬੇਬਸੀ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਬੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਯੋਗਭੀਤ੍ਯਾ ਸਂਯੋਗਪਰਿਹਾਰਪਰੈਰ੍ ਇਵ । ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸृਤੈਰ੍ ਅਙ੍ਗੈਰ੍ ਅਨਾਤ੍ਮੀਯੈਰ੍ ਇਵਾਵृਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਅਲਗ੍ਨਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਓष੍ਠਾਭ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ । ਸਵਿਰਾਗਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਲਾਨੈਰ੍ ਹਸਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਜੀਵਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਹੋਠ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਛੁਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਮੁਰਝਾਈ ਹੋਈ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਮੌਨਂ ਧ੍ਯਾਨਮ੍ ਇਵਾਪਨ੍ਨਂ ਪਙ੍ਕਾਦ੍ ਇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਅਪ੍ਰਬੋਧਾਯ ਸਂਸੁਪ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਇਵੋਚ੍ਚਕੈਃ
ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਚਿਕੜ ਵਿਚੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਿਨਾ ਜਗਾਏ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਬਾਨ੍ਧਵਾਕ੍ਰਨ੍ਦਸਂਰਮ੍ਭਕੋਲਾਹਲਗਤਾ ਗਿਰਃ । ਸ੍ਨੇਹਭਾਵਵਿਚਾਰਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੋਹ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਤ੍ਕਾਲਕਲ੍ਲੋਲਪ੍ਰਲਾਪਾਕੁਲਚੇष੍ਟਿਤੈਃ । ਸੋਰਸ੍ਤਾਡਨਮ੍ ਉਚ੍ਛੂਨਨੇਤ੍ਰਵਾਰਿਭਿਰ੍ ਆਪ੍ਲੁਤੈਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਉਲਝਣ ਭਰੀਆਂ ਹਿਲਚਲਾਂ ਤੇ ਬੇਸੁਧ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇ ਮਾਰੇ ਸੁੱਜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਸ੍ਵਜਨੈਃ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੈਸ੍ ਤਾਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਘਰ੍ਘਰੈਃ । ਨਿष੍ਕਾਲਿਤਮ੍ ਅਮਙ੍ਗਲ੍ਯਮ੍ ਅਪੁਨਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਤੈਃ
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਤੇ ਘੱਟੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਣ ਲਈ।
ਨੀਤਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਯਾਨਵਸਾਪਙ੍ਕਕਲਙ੍ਕਿਤਮ੍ । ਸ਼ੁष੍ਕਾਸ਼ੁष੍ਕਜਰਤ੍ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਕਙ੍ਕਾਲਸ਼ਤਸਙ੍ਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਚਰਬੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਸੀ, ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ, ਸੜੀਆਂ ਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਗृਧ੍ਰਾਭ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁ ਚਿਤਾਜ੍ਵਲਨਨਿਸ੍ਤਮਃ । ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਤਮੁਖਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਪਲ੍ਲਵਿਤਾਵਨਿ
ਉੱਥੇ ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਚਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਹਦ੍ਰਕ੍ਤਸਰਿਤ੍ਸ੍ਨਾਤਮਦ੍ਗੁਕਙ੍ਕੋਗ੍ਰਵਾਯਸਮ੍ । ਰਕ੍ਤਾਰ੍ਦ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰੀਪ੍ਰਸਰਜਾਲਬਦ੍ਧਜਰਤ੍ਖਗਮ੍
ਉਹ ਉਮਰਦਰਾ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਲਹੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧਾਰ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਨਸਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ, ਗਿੱਧਾਂ, ਕਾਂਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨੋਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਜ੍ਵਲਨੇ ਦੀਪ੍ਤੇ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ ਤਂ ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ ਛਵਮ੍ । ਬਾਨ੍ਧਵਾਸ੍ ਸਲਿਲਾਪੂਰਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਇਵ ਵਾਡਵੇ
ਉਥੇ, ਉਸ ਸੜਦੀ ਚਿਤਾ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਿਤਿਸ਼੍ ਚਟਚਟਾਸ੍ਫੋਟੈਸ਼੍ ਸ਼ਵਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਦਦਾਹ ਤਮ੍ । ਸ਼ੁष੍ਕੇਨ੍ਧਨਵਦ੍ ਉਚ੍ਛੂਨਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਜਟਾਵਤੀ
ਚਿਤਾ ਨੇ ਚਟਚਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਂ ਮਾਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਅਤ੍ਯੁਲ੍ਲਸਚ੍ਚਟਚਟਾਰਵਮੁਕ੍ਤਗਨ੍ਧਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਮ੍ਬੁਵਾਹਪਟਲੋ ऽਸ੍ਥਿਚਯਂ ਹੁਤਾਸ਼ਃ । ਦਨ੍ਤੀ ਵਿਰਨ੍ਧ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਵੇਣੁਵਨਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ ਉਦ੍ਵਾਨ੍ਤਮੇਦੁਰਰਸਂ ਦਲਯਾਂ ਚਕਾਰ
ਉੱਚੀ ਧੂੰਆਂ ਕਰਦੀ ਅੱਗ, ਸੁਗੰਧ ਛੱਡਦੀ ਹੋਈ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਸਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੱਦੀ ਤੇ ਰਸ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਅਸੌ ਗਾਧਿਸ੍ ਸ੍ਵਾਧਿਪੀਵਰਯਾ ਧਿਯਾ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਸ੍ਥ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਨਿਰ੍ਮਲੇ
ਫਿਰ ਗਾਧੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਨ ਵਾਲੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਅਜੇ ਵੀ ਮੈਲਾ ਸੀ।
ਹੂਨਮਣ੍ਡਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤਗ੍ਰਾਮੋਪਾਨ੍ਤਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ । ਸ਼੍ਵਪਚਾਨਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਚਿਤਾ ਦੇ ਗੇੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਚੁੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਵਾਸਭਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪੀਡਿਤਂ ਪੇਲਵਾਙ੍ਗਕਮ੍ । ਸ਼੍ਵਪਚੀਹृਦਯੇ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਵਵਿष੍ਠਾਯਾਮ੍ ਇਵਾਙ੍ਕੁਰਮ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਚੁੱਡੀਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮਲ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਰ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਨੈਃ ਪਕ੍ਵਤਯਾ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਸੂਤਂ ਮੇਚਕਚ੍ਛਵਿਮ੍ । ਸ਼੍ਵਪਚ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਵृषੇਵਾਬ੍ਦਂ ਸ਼੍ਯਾਵਮ੍ ਆਵਲਿਤਂ ਮਲੈਃ
ਫੇਰ ਸਮਾਂ ਪੱਕਣ ਤੇ, ਉਹ ਚੁੱਡੀਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਤੋਂ, ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਪੀਲਿਆ ਰੰਗ ਲੈ ਕੇ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਕਾਲਾ ਤੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਵਪਚਾਗਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਸ਼੍ਵਪਚਵਲ੍ਲਭਮ੍ । ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਪੀਡਮ੍ ਇਵ ਯਾਮੁਨਮ੍
ਉਹ ਚੁੱਡੀਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬੱਚਾ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਇੱਧਰ ਕਦੇ ਉੱਧਰ ਭੱਜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਦਸ਼ਾਂ ਯਾਤਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ षੋਡਸ਼ਾਬ੍ਦਿਕਮ੍ । ਪੀਵਰਾਂਸਮ੍ ਉਦਾਰਾਙ੍ਗਂ ਪਯੋਦਮ੍ ਇਵ ਮੇਦੁਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਫਿਰ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਘਣਾ ਬੱਦਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋਵੇ।
ਸਾਰਮੇਯਪਰੀਵਾਰਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਵਨਾਦ੍ ਵਨਮ੍ । ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਮृਗਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਪੌਲਿਨ੍ਦੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮਾਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ।
ਤਮਾਲਂ ਲਤਯੇਵਾਥ ਸ਼੍ਰਿਤਂ ਸ਼੍ਵਪਚਕਾਨ੍ਤਯਾ । ਸ੍ਤਨਸ੍ਤਬਕਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਨਵਪਲ੍ਲਵਹਸ੍ਤਯਾ
ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚੁਹੜੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਨਵੇਂ ਕੋਪਲੇ ਵਾਂਗ ਸੀ ਅਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਗੁਲਦਸਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਸ਼੍ਯਾਮਯਾ ਕਲਿਕਾਜਾਲਦਸ਼ਨਾਮਲਮਾਲਯਾ । ਨਵਵਲ੍ਲਭਯਾ ਭੂਰਿਵਿਲਾਸਵਲਿਤਾਙ੍ਗਯਾ
ਉਹ ਕਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਸਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਿਲਸਨ੍ਤਂ ਵਨਾਨ੍ਤੇषੁ ਤਯਾ ਸਹ ਨਵੇष੍ਟਯਾ । ਸ਼੍ਯਾਮਲਂ ਸ਼੍ਯਾਮਯਾ ਭृਙ੍ਗਂ ਭृਙ੍ਗ੍ਯੇਵ ਕੁਸੁਮਰ੍ਦ੍ਧਿषੁ
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਸਾਥੀ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਉਹ ਕਾਲੀ ਨਾਲ, ਬਿਲਕੁਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਾ ਭੰਵਰਾ ਭੰਵਰੀ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਨਵਪਰ੍ਣਲਤਾਪਤ੍ਤ੍ਰਵਸਨਂ ਵ੍ਯਸਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਕਾਨ੍ਤਾਰਮ੍ ਆਕਾਰਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਮ੍ ਇਵੋਦ੍ਭਟਮ੍
ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਆਏ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।