ਨਿਤ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਵਿਵੇਕਾਭ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਆਮ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਦਸ਼ਾਮ੍ ਏਤਿ ਸਾਹਕਾਰੀਂ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ
ਨਿੱਤ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਮਨ ਜਲਦੀ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਨੂੰ ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੱਕਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਫਲਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਭਾਵਿਤਮ੍ । ਹਰਿਪੂਜਾਕ੍ਰਮਾਖ੍ਯੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨਾਰਿਸੂਦਨ
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਫਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਯੋ ਵਾਪਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਅਮਿਤਤੇਜਸਃ । ਤੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਯੈਵ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਫਲਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਸ਼ਾਖਿਨਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੀਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਰੂਪ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚਿਰਸਮ੍ਪਦਾਮ੍ । ਸ੍ਵਮਨੋਨਿਗ੍ਰਹੋ ਭੂਮਿਰ੍ ਭੂਮਿਸ੍ ਸਸ੍ਯਸ਼੍ਰਿਯਾਮ੍ ਇਵ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਕਸਦਾਂ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਦੌਲਤਾਂ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਆਸਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਉਰ੍ਵੀਖਨਨੋਤ੍ਕਸ੍ਯ ਕषਤੋ ऽਪਿ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਮ੍ । ਸ੍ਵਮਨੋਨਿਗ੍ਰਹਾਦ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਨੋਪਾਯੋ ऽਸ੍ਤੀਹ ਦੁਃਖਹਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਖੋਦਣ ਲਈ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਤਾਵਜ੍ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਾਃ । ਯਾਵਨ੍ ਨੋਪਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਮਨੋਮਤ੍ਤਮਹਾਰ੍ਣਵਃ
ਇਨਸਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਦੀ ਪਾਗਲਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਰਂ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਾ ਅਪਿ । ਉਪਪ੍ਲੁਤਮਨੋਵ੍ਯਾਧਿਂ ਨ ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੇ ऽਪਿ ਵਤ੍ਸਲਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦਰ ਆਦਿਕ—even ਜੇ ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬੜੇ ਦਇਆਲੂ ਵੀ ਹਨ—ਮਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ।
ਆਕਾਰਭਾਸੁਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯਮ੍ ਆਨ੍ਤਰਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਜਮ੍ । ਕੁਰੁ ਜਨ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਯਾਸ਼ੁ ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੈਕਚਿਨ੍ਤਨਮ੍
ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਪ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਦੀ ਚੇਤਨਾ ਉੱਤੇ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਦੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸਂਵੇਦ੍ਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਨਿਰਾਮਯੈਕਸਂਵਿਨ੍ਮਯਾਸ੍ਵਾਦਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਮ੍ । ਸਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਆਸ੍ਵਾਦਯ ਸਰ੍ਵਸਾਰਂ ਪਾਰਂ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਜਨ੍ਮਨਦ੍ਯਾਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਪੂਰੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ ਤੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਰਾਮਾਪਰ੍ਯਵਸਾਨੇਯਂ ਮਾਯਾ ਸਂਸृਤਿਨਾਮਿਕਾ । ਆਤ੍ਮਚਿਤ੍ਤਜਯੇਨੈਵ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਹੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਜਗਨ੍ਮਾਯਾਪ੍ਰਪਞ੍ਚਸ੍ਯ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਯੇ । ਇਤਿਹਾਸਮ੍ ਇਮਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ऽਨਘ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਵੇਖਾਉਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਕੋਸਲਾ ਨਾਮ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਵਨਂ ਮੇਰੋਰ੍ ਇਵ ਰਤ੍ਨਗਣਾਕਰਮ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਕੋਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮਾਣੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਹੋਣ।
ਤਤ੍ਰਾਸੀਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਗੁਣੀ ਗਾਧਿਰ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਪਰਮਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਵੇਦੋ ਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ਇਵਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਗਾਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁਣੀ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਆਪ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਆ ਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਰਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਸ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਨਿष੍ਕਲਙ੍ਕਾਵਦਾਤੇਨ ਭੁਵਨਂ ਨਭਸਾ ਯਥਾ
ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਐਸੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਕਿਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਨਿਧਾਯ ਸ ਚੇਤਸਿ । ਬਨ੍ਧੁਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਪਸ੍ ਤਪ੍ਤੁਂ ਵਨਂ ਯਯੌ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਮਨੋਰਥ ਟਿਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਕਮਲਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰਃ ਪ੍ਰਾਪ ਸ ਵਿਪ੍ਰਰਾਟ੍ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਿਮਲਂ ਤਾਰਾਸ਼ਾਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਥੇ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕ ਐਸੇ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀ ਸੀ।
ਆਸ਼ੌਰਿਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਪੋऽਰ੍ਥਂ ਸਰਸਿ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਆਕਣ੍ਠਮ੍ ਅਮ੍ਬੁਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਃ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਪਦ੍ਮ ਇਵਾਵਸਤ੍
ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ, ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਲ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ।
ਯਯੌ ਮਾਸਾष੍ਟਕਂ ਤਸ੍ਯ ਮਗ੍ਨਸ੍ਯ ਸਰਸੋ ऽਮ੍ਭਸਿ । ਮਾਂਸਪਙ੍ਕਜਸ਼ਙ੍ਕੋਤ੍ਕਭृਙ੍ਗਭਗ੍ਨਮੁਖਚ੍ਛਵੇਃ
ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੈਲ ਤੇ ਮਾਸ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਭੌਰੇ ਵਲੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਨਂ ਤਪਸਾ ਤਪ੍ਤਮ੍ ਅਜਗਮੈਕਦਾ ਹਰਿਃ । ਨਿਦਾਘਾਰ੍ਤਂ ਘਨਸ਼੍ ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਧਰਾਤਲਮ੍
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਹਰਿ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਾਵਣ ਦੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਪਯੋਮਧ੍ਯਾਦ੍ ਗृਹਾਣਾਭਿਮਤਮ੍ ਵਰਮ੍ । ਅਭੀਪ੍ਸਿਤਫਲੋਪੇਤੋ ਜਾਤਸ੍ ਤੇ ਨਿਯਮਦ੍ਰੁਮਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ। ਤੇਰੀ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਚਾਹੇ ਫਲ ਨਾਲ ਭਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਜਗਦ੍ਭੂਤਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਕੁਹਰਾਲਿਨੇ । ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੈਕਨਲਿਨੀਸਰਸੇ ਵਿष੍ਣਵੇ ਨਮਃ
ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਕੰਵਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਕੰਵਰ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਮਾਯਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਤ੍ਵਦੁਦਿਤਾਂ ਭਗਵਨ੍ ਪਾਰਮਾਤ੍ਮਿਕੀਮ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਸਂਸਾਰਨਾਮ੍ਨੀਮ੍ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਰਮ ਮਾਇਆ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਮਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਮਾਯਾਂ ਤ੍ਵਂ ਤਤਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਚੇਤ੍ਯ੍ ਅਜਃ । ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯਾਵ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਤ੍ਵਂ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਪਤ੍ਤਨਮ੍
ਤੂੰ ਇਹ ਮਾਇਆ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ, ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ—ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਵਿष੍ਣੌ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਜਲਾਤ੍ ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਸ਼ੀਤਲਾਮਲਮੂਰ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਨ੍ਦੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਕਾਦ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਵਿਣੁ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਲ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਠੰਢੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਕਸ਼ੀਰ ਸਾਗਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਭੂਵ ਪਰਿਤੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੈਰ੍ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਮ੍ ਇਵ ਕੈਰਵਮ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਕਵਲ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਸ੍ਯ ਕਤਿਚਿਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਵਸਾਨਿ ਯਯੁਰ੍ ਵਨੇ । ਹਰਿਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਨ੍ਦਵਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਰ੍ਮਣਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਏਕਦਾਰਬ੍ਧਵਾਨ੍ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰਸ੍ਯ੍ ਉਦਿਤਪਙ੍ਕਜੇ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਵੈष੍ਣਵਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਹਰ੍षਿਰ੍ ਇਵ ਮਾਨਸੇ
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਕਵਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਵਿਣੁ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਸ੍ਨਾਨਵਿਧਾਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਮ੍ ਏष ਚਕਾਰ ਹ । ਸਕਲਾਘਵਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਫਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਲਾਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕੇ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਵਿਧੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਸ੍ਮृਤਧ੍ਯਾਨਮਨ੍ਤ੍ਰਧੀਃ । ਪਰ੍ਯਸ੍ਤਸਂਵਿਤ੍ਪ੍ਰਸਰਸ੍ ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਜ੍ ਜਲਮਧ੍ਯਗਃ
ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਧਿਆਨ ਤੇ ਮੰਤਰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਿਖਰ ਗਈ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖਿਆ।
ਮृਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯੇ ਸਦਨੇ ऽਸੋਮ੍ਯਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਪਤਿਤਂ ਵਾਤਵੇਗੇਨ ਕਨ੍ਦਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਦਰਾਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਉਹ ਜਾਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।