ਕਰ੍ਣਾਭਿਵਾਞ੍ਛ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮृਦੂਨਿ ਚ । ਭੂषਯਨ੍ਤਿ ਗृਹੀਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣੀਵ ਵਚਾਂਸਿ ਤੇ
ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਰਮ ਹਨ, ਕੰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੌਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਯਦਿ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਮਾਧਵਵਰਂ ਵਿਨਾ
ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਮਾਧਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣਾ ਵਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ?
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਰਾਘਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਆਸਾਦਿਤਂ ਤੇਨ ਪੌਰੁषਾਦ੍ ਏਵ ਨਾਨ੍ਯਤਃ
ਰਾਘਵ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਆ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਆਤ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ ਚੈਵ ਨ ਭਿਨ੍ਨੌ ਤਿਲਤੈਲਵਤ੍ । ਤਥੈਵ ਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਪਟਵਤ੍ ਕੁਸੁਮਾਮੋਦਵਤ੍ ਤਥਾ
ਆਤਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਤੇ ਤੇਲ, ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਤੇ ਕਪੜਾ, ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ خوشਬੂ।
ਯੋ ਹਿ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ ਸ ਏਵਾਤ੍ਮਾ ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਤ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦੌ ਪਰ੍ਯਾਯੌ ਯਥਾ ਵਿਟਪਿਪਾਦਪੌ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਨੂ' ਤੇ 'ਆਤਮਾ' ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੇ ਡਾਢੀ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ । ਸ੍ਵਯੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੌ ਨਿਯੋਜਿਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ 'ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ' ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵੈਤਂ ਵਰਮ੍ ਅਰ੍ਜਿਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਚਾਰਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਜਿਤਵਾਨ੍ ਮਨਃ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਵਰਤਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਨੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਬੋਧ੍ਯਤੇ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਦੇਹੇਨ ਭਕ੍ਤਿਲਭ੍ਯੇਨ ਬੋਧ੍ਯਤੇ
ਕਦੇ ਕਦੇ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਮ੍ ਆਰਾਧਿਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ ਅਪਿ । ਨਾਵਿਚਾਰਵਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਾਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਮਾਧਵਃ
ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਮਾਧਵ ਭਾਵ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਮੁਖ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨੋਤ੍ਥੋ ਵਿਚਾਰਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਗੌਣੋ ਵਰਾਦਿਕੋ ਹੇਤੁਰ੍ ਮੁਖ੍ਯਹੇਤੁਪਰੋ ਭਵ
ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ, ਸਿਰਫ਼ ਸਹਾਇਕ ਹਨ—ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉੱਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੇ।
ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਬਲਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਚਕਮ੍ । ਅਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੁਰੁ ਵਿਚਾਰਵਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕ, ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਬਣਾ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੇਨਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵ ਹਿ । ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਲ੍ ਲਭ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪੌਰੁषਂ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਸਂਸਾਰਜਲਧਿਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾ।
ਵਿਨਾ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚੇਜ੍ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਂ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਦ੍ ਅਸੌ ਨੋਦ੍ਧਰਤ੍ਯ੍ ਅਜਃ
ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾਉਂਦੇ?
ਗੁਰੁਸ਼੍ ਚੇਦ੍ ਉਦ੍ਧਰਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਾਤ੍ ਪੌਰੁषਾਦ੍ ऋਤੇ । ਉष੍ਟ੍ਰਦਾਨ੍ਤਬਲੀਵਰ੍ਦਾਂਸ੍ ਤਤ੍ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨੋਦ੍ਧਰਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਜੇ ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਠ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤਾਰਦੇ?
ਨ ਹਰੇਰ੍ ਨ ਗੁਰੋਰ੍ ਨਾਰ੍ਥਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਮਹਤ੍ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਨ੍ ਨਾਸਾਦਿਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਹਰੀ, ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ।
ਅਭ੍ਯਾਸਵੈਰਾਗ੍ਯਯੁਤਾਦ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਨ੍ਨਗਾਤ੍ । ਆਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਾਤ੍
ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਆਰਾਧਯਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਰ੍ਚਯ । ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਸਨ੍ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪੂਜ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯਤ੍ਨਵਿਚਾਰੇਭ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਪ੍ਰਪਲਾਯਤਾਮ੍ । ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਭਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ੁਭਸ੍ਥਿਤੌ
ਜੋ ਲੋਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਯਤਨ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਲ ਲਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯਾਸਯਤ੍ਨੌ ਪ੍ਰਥਮਂ ਮੁਖ੍ਯੋ ਵਿਧਿਰ੍ ਉਦਾਹृਤਃ । ਤਦਭਾਵੇ ਤੁ ਗੌਣਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਜ੍ਯਪੂਜਾਮਯਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਢੰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਤੇ ਪੂਜਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਦੂਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਿ ਚੇਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਕਿਂ ਪੂਜਾਪੂਜ੍ਯਪੂਜਨੈਃ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੇਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਕਿਂ ਪੂਜਾਪੂਜ੍ਯਪੂਜਨੈਃ
ਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਜਾ, ਪੂਜਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪੂਜਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਵਿਚਾਰੋਪਸ਼ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਹਿ ਵਿਨਾ ਨਾਸਾਦ੍ਯਤੇ ਹਰਿਃ । ਵਿਚਾਰੋਪਸ਼ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਬ੍ਜਕਰੇਣ ਕਿਮ੍
ਬਿਨਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਠੰਢਕ ਦੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਠੰਢਕ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਵਿਚਾਰੋਪਸ਼ਮੋਪੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਰਾਧਯਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਿਦ੍ਧੇ ਭਵਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧੋ ਨੋ ਚੇਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਵਨਗਰ੍ਦਭਃ
ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਠੰਢਕ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨ ਆਪਣੇ ਅਸਲੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਗਧੇ ਵਰਗਾ ਹੈਂ।
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਮਾਧਵਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਣਯਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਯ ਯਤ੍ । ਸ ਚੈਵ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨ ਸ੍ਵਕਸ੍ਯੈਵ ਚੇਤਸਃ
ਮਾਧਵ ਆਦਿਕ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਭਗਤੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਵੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ?
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਵ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬਹਿਰ੍ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨ ਤੇ ਬੁਧਾਃ
ਹਰ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਹृਦ੍ਗੁਹਾਵਾਸਿ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮੁਖ੍ਯਂ ਸਾਨਾਤਨਂ ਵਪੁਃ । ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਹਸ੍ਤੋ ਗੌਣ ਆਕਾਰ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਮਨ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸੱਪ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਅਤਮਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਮੁਖ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗੌਣਂ ਸਮਨੁਧਾਵਤਿ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਯਨਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਸਂਸਾਧਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਜੋ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਅਮਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਤੁ ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਯਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਚਮਤ੍ਕृਤੌ । ਨਾਸਾਦਯਤਿ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਮਨਾਸ੍ ਸ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਪਰ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਚੰਭਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਤ੍ਮਵਿਵੇਕੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਜ੍ਞਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਵਸ਼ੀਕृਤਃ । ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਮ੍ ਅਰ੍ਚਯਤ੍ਯ੍ ਅਮਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਆਤਮ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਪ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪੂਜਨੇਨ ਕष੍ਟੇਨ ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਕਾਲੇ ਨਿਰ੍ਮਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਵਾਰਿਣਾ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।