ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਯਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਸਨਯਾ ਸ੍ਵਯਾ । ਬੋਧਮ੍ ਆਪ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਬ੍ਦਾਵਬੁਦ੍ਧਯਾ
ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਤਵਿਕ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ, ਸਿੰਘ-ਸਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਬੋਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਰਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਤੇ । ਤਤ੍ ਤਥੈਵ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਤ੍ਮੈਵ ਕਾਰਣਮ੍
ਹਰੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਆਤਮਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਏਤੁ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਯਦੈਵੇਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤਿਤਮ੍ । ਨਿਮੇषਾਦ੍ ਵਾਸੁਦੇਵੇਨ ਤਦੈਵ ਤਦ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਬੋਧ ਮਿਲੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਉਸੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਕਾਰਣੇਨੈਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਰਣੇਨ ਚ । ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਪੁਰ੍ ਆਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ ਵਾਸੁਦੇਵੀਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਲਈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਆਪ ਹੀ ਨੇ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇਨਾਸ਼ੁ ਮਾਧਵਃ ਪਰਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਮਾਧਵਾਰਾਧਨੇਨਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਆਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਮਾਧਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਤਮ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਰਾਘਵਾਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇ । ਵਿਹਰਾਸ਼ੁ ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮਾ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਆਤਮ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਅਪਕ ਆਤਮ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਸੁਖਾਸਾਰਵਤੀ ਰਾਮ ਸਂਸਾਰਪ੍ਰਾਵृਡ੍ ਆਤਤਾ । ਜਾਡ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਪਰਮਂ ਵਿਚਾਰਾਰ੍ਕਮ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਰਾਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਰਸਾਤ, ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਮੰਦਤਾ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਮਾਯੇਯਮ੍ ਅਤਿਭਾਸੁਰਾ । ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ ਨ ਧੀਰਾਂਸ੍ ਤੁ ਯਕ੍ਸ਼ੀ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤੋ ਯਥਾ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ — ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ — ਇਹ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਮਾਇਆ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਤ੍ਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਯਕਸ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ।
ਆਤ੍ਮੇਚ੍ਛਯੈਵ ਘਨਤਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਤ੍ਮੇਚ੍ਛਯੈਵ ਤਨੁਤਾਮ੍ ਉਪਯਾਤਿ ਕਾਲੇ । ਸਂਸਾਰਜਾਲਰਚਨੇਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਮਾਯਾ ਜ੍ਵਾਲੇਵ ਵਾਤਕਲਯਾਨਘ ਪਾਵਕਸ੍ਯ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਮਾਇਆ ਕਦੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਹੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਾਲ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੋਅ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ੍ ਤ੍ਵਦ੍ਵਚਨਾਂਸ਼ੁਭਿਃ । ਨਿਰ੍ਵृਤਾਸ੍ ਸ੍ਮਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਸ੍ਯ ਕਰੈਰ੍ ਓषਧਯੋ ਯਥਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਰ੍ਣਾਭਿਵਾਞ੍ਛ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮृਦੂਨਿ ਚ । ਭੂषਯਨ੍ਤਿ ਗृਹੀਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣੀਵ ਵਚਾਂਸਿ ਤੇ
ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਰਮ ਹਨ, ਕੰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੌਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਯਦਿ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਮਾਧਵਵਰਂ ਵਿਨਾ
ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਮਾਧਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣਾ ਵਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ?
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਰਾਘਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਆਸਾਦਿਤਂ ਤੇਨ ਪੌਰੁषਾਦ੍ ਏਵ ਨਾਨ੍ਯਤਃ
ਰਾਘਵ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਆ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਆਤ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ ਚੈਵ ਨ ਭਿਨ੍ਨੌ ਤਿਲਤੈਲਵਤ੍ । ਤਥੈਵ ਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਪਟਵਤ੍ ਕੁਸੁਮਾਮੋਦਵਤ੍ ਤਥਾ
ਆਤਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਤੇ ਤੇਲ, ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਤੇ ਕਪੜਾ, ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ خوشਬੂ।
ਯੋ ਹਿ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ ਸ ਏਵਾਤ੍ਮਾ ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਤ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦੌ ਪਰ੍ਯਾਯੌ ਯਥਾ ਵਿਟਪਿਪਾਦਪੌ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਨੂ' ਤੇ 'ਆਤਮਾ' ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੇ ਡਾਢੀ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ । ਸ੍ਵਯੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੌ ਨਿਯੋਜਿਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ 'ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ' ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵੈਤਂ ਵਰਮ੍ ਅਰ੍ਜਿਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਚਾਰਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਜਿਤਵਾਨ੍ ਮਨਃ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਵਰਤਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਨੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਬੋਧ੍ਯਤੇ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਦੇਹੇਨ ਭਕ੍ਤਿਲਭ੍ਯੇਨ ਬੋਧ੍ਯਤੇ
ਕਦੇ ਕਦੇ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਮ੍ ਆਰਾਧਿਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ ਅਪਿ । ਨਾਵਿਚਾਰਵਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਾਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਮਾਧਵਃ
ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਮਾਧਵ ਭਾਵ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਮੁਖ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨੋਤ੍ਥੋ ਵਿਚਾਰਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਗੌਣੋ ਵਰਾਦਿਕੋ ਹੇਤੁਰ੍ ਮੁਖ੍ਯਹੇਤੁਪਰੋ ਭਵ
ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ, ਸਿਰਫ਼ ਸਹਾਇਕ ਹਨ—ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉੱਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੇ।
ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਬਲਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਚਕਮ੍ । ਅਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੁਰੁ ਵਿਚਾਰਵਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕ, ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਬਣਾ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੇਨਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵ ਹਿ । ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਲ੍ ਲਭ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪੌਰੁषਂ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਸਂਸਾਰਜਲਧਿਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾ।
ਵਿਨਾ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨੇਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚੇਜ੍ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਂ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਦ੍ ਅਸੌ ਨੋਦ੍ਧਰਤ੍ਯ੍ ਅਜਃ
ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾਉਂਦੇ?
ਗੁਰੁਸ਼੍ ਚੇਦ੍ ਉਦ੍ਧਰਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਾਤ੍ ਪੌਰੁषਾਦ੍ ऋਤੇ । ਉष੍ਟ੍ਰਦਾਨ੍ਤਬਲੀਵਰ੍ਦਾਂਸ੍ ਤਤ੍ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨੋਦ੍ਧਰਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਜੇ ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਠ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤਾਰਦੇ?
ਨ ਹਰੇਰ੍ ਨ ਗੁਰੋਰ੍ ਨਾਰ੍ਥਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਮਹਤ੍ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਨ੍ ਨਾਸਾਦਿਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਹਰੀ, ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ।
ਅਭ੍ਯਾਸਵੈਰਾਗ੍ਯਯੁਤਾਦ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਨ੍ਨਗਾਤ੍ । ਆਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਾਤ੍
ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਆਰਾਧਯਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਰ੍ਚਯ । ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਸਨ੍ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪੂਜ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯਤ੍ਨਵਿਚਾਰੇਭ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਪ੍ਰਪਲਾਯਤਾਮ੍ । ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਭਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ੁਭਸ੍ਥਿਤੌ
ਜੋ ਲੋਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਯਤਨ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਲ ਲਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯਾਸਯਤ੍ਨੌ ਪ੍ਰਥਮਂ ਮੁਖ੍ਯੋ ਵਿਧਿਰ੍ ਉਦਾਹृਤਃ । ਤਦਭਾਵੇ ਤੁ ਗੌਣਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਜ੍ਯਪੂਜਾਮਯਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਢੰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਤੇ ਪੂਜਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਦੂਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।