ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਵਿਚਾਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ । ਯੋਗਵਾਕ੍ਯਵਿਚਾਰੇਣ ਕੋ ਨ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਸਧਾਰਨ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ?
ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪਂ ਤਦ੍ ਵਿਚਾਰੇਣ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਪਾਪਮੂਲਚ੍ਛਿਦਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਚਾਰਂ ਨ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਮਾਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸਂਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਯਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍ । ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਤ੍ਯ੍ ਅਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰੇ ਪਦੇ ਪਰਿਣਤਂ ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਸ੍ਵਨੈਰ੍ ਮਨਃ । ਕਥਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਮਨ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਇਆ?
ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਮੁਕ੍ਤਤਾ ਲੋਕੇ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨਘਾਕृਤੇ । ਸਦੇਹੈਕਾ ਵਿਦੇਹਾਨ੍ਯਾ ਵਿਭਾਗੋ ऽਯਂ ਤਯੋਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ 'ਚ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਇਕ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ, ਦੂਜੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਸੁਣੋ।
ਅਸਂਸਕ੍ਤਮਤੇਰ੍ ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਯਾਗਾਦਾਨੇषੁ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਨੈषਣਾ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤ੍ਵਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਤਾਮ੍ ਇਹ
ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਦਾਨ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸੈਵ ਦੇਹਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਾਮ ਪੁਨਰ੍ਜਨਨਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਵਿਦੇਹਮੁਕ੍ਤਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾ ਨਾਯਾਨ੍ਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਾਲਤ ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਦੇਹ ਮੁਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ।
ਭृष੍ਟਬੀਜੋਪਮਾ ਭੂਯੋਜਨ੍ਮਾਙ੍ਕੁਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਹृਦਿ ਜੀਵਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ ਵਾਸਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਬੀਜ ਮੁੜ ਅੰਕੁਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਵਨੀ ਪਰਮੋਦਾਰਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾਨੁਪਾਤਿਨੀ । ਆਤ੍ਮਧ੍ਯਾਨਮਯੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਥੇਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਤੇ ਤਯੈਵਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਯਾ । ਸਤਿ ਦੇਹੇ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਰਘੂਦ੍ਵਹ
ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਯਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਸਨਯਾ ਸ੍ਵਯਾ । ਬੋਧਮ੍ ਆਪ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਬ੍ਦਾਵਬੁਦ੍ਧਯਾ
ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਤਵਿਕ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ, ਸਿੰਘ-ਸਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਬੋਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਹਰਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਤੇ । ਤਤ੍ ਤਥੈਵ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਤ੍ਮੈਵ ਕਾਰਣਮ੍
ਹਰੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਆਤਮਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਏਤੁ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਯਦੈਵੇਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤਿਤਮ੍ । ਨਿਮੇषਾਦ੍ ਵਾਸੁਦੇਵੇਨ ਤਦੈਵ ਤਦ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਬੋਧ ਮਿਲੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਉਸੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਕਾਰਣੇਨੈਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਰਣੇਨ ਚ । ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਪੁਰ੍ ਆਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ ਵਾਸੁਦੇਵੀਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਲਈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਆਪ ਹੀ ਨੇ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇਨਾਸ਼ੁ ਮਾਧਵਃ ਪਰਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਮਾਧਵਾਰਾਧਨੇਨਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਆਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਮਾਧਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਤਮ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਰਾਘਵਾਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇ । ਵਿਹਰਾਸ਼ੁ ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮਾ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਆਤਮ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਅਪਕ ਆਤਮ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਸੁਖਾਸਾਰਵਤੀ ਰਾਮ ਸਂਸਾਰਪ੍ਰਾਵृਡ੍ ਆਤਤਾ । ਜਾਡ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਪਰਮਂ ਵਿਚਾਰਾਰ੍ਕਮ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਰਾਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਰਸਾਤ, ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਮੰਦਤਾ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਮਾਯੇਯਮ੍ ਅਤਿਭਾਸੁਰਾ । ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ ਨ ਧੀਰਾਂਸ੍ ਤੁ ਯਕ੍ਸ਼ੀ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤੋ ਯਥਾ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ — ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ — ਇਹ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਮਾਇਆ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਤ੍ਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਯਕਸ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ।
ਆਤ੍ਮੇਚ੍ਛਯੈਵ ਘਨਤਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਤ੍ਮੇਚ੍ਛਯੈਵ ਤਨੁਤਾਮ੍ ਉਪਯਾਤਿ ਕਾਲੇ । ਸਂਸਾਰਜਾਲਰਚਨੇਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਮਾਯਾ ਜ੍ਵਾਲੇਵ ਵਾਤਕਲਯਾਨਘ ਪਾਵਕਸ੍ਯ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਮਾਇਆ ਕਦੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਹੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਾਲ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੋਅ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ੍ ਤ੍ਵਦ੍ਵਚਨਾਂਸ਼ੁਭਿਃ । ਨਿਰ੍ਵृਤਾਸ੍ ਸ੍ਮਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਸ੍ਯ ਕਰੈਰ੍ ਓषਧਯੋ ਯਥਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਰ੍ਣਾਭਿਵਾਞ੍ਛ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮृਦੂਨਿ ਚ । ਭੂषਯਨ੍ਤਿ ਗृਹੀਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣੀਵ ਵਚਾਂਸਿ ਤੇ
ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਰਮ ਹਨ, ਕੰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੌਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਯਦਿ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਮਾਧਵਵਰਂ ਵਿਨਾ
ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਮਾਧਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣਾ ਵਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ?
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਰਾਘਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਆਸਾਦਿਤਂ ਤੇਨ ਪੌਰੁषਾਦ੍ ਏਵ ਨਾਨ੍ਯਤਃ
ਰਾਘਵ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਆ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਆਤ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ ਚੈਵ ਨ ਭਿਨ੍ਨੌ ਤਿਲਤੈਲਵਤ੍ । ਤਥੈਵ ਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਪਟਵਤ੍ ਕੁਸੁਮਾਮੋਦਵਤ੍ ਤਥਾ
ਆਤਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਤੇ ਤੇਲ, ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਤੇ ਕਪੜਾ, ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ خوشਬੂ।
ਯੋ ਹਿ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ ਸ ਏਵਾਤ੍ਮਾ ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਤ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦੌ ਪਰ੍ਯਾਯੌ ਯਥਾ ਵਿਟਪਿਪਾਦਪੌ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਨੂ' ਤੇ 'ਆਤਮਾ' ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੇ ਡਾਢੀ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ । ਸ੍ਵਯੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੌ ਨਿਯੋਜਿਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ 'ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ' ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵੈਤਂ ਵਰਮ੍ ਅਰ੍ਜਿਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਚਾਰਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਜਿਤਵਾਨ੍ ਮਨਃ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਵਰਤਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਨੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਬੋਧ੍ਯਤੇ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਦੇਹੇਨ ਭਕ੍ਤਿਲਭ੍ਯੇਨ ਬੋਧ੍ਯਤੇ
ਕਦੇ ਕਦੇ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਮ੍ ਆਰਾਧਿਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ ਅਪਿ । ਨਾਵਿਚਾਰਵਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਾਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਮਾਧਵਃ
ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਮਾਧਵ ਭਾਵ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਮੁਖ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਯਤ੍ਨੋਤ੍ਥੋ ਵਿਚਾਰਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਗੌਣੋ ਵਰਾਦਿਕੋ ਹੇਤੁਰ੍ ਮੁਖ੍ਯਹੇਤੁਪਰੋ ਭਵ
ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ, ਸਿਰਫ਼ ਸਹਾਇਕ ਹਨ—ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉੱਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੇ।