ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਰ੍ਧਮਾਨੇ ਨ ਵਰ੍ਧਤੇ । ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਨੇ ਦੇਹੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੁषਃ ਪਰਃ
ਜਦੋਂ ਨਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਦੋਂ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖਾ, ਦੇਹ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਆਪ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ।
ਦੇਹਸ੍ਯਾਹਮ੍ ਅਹਂ ਦੇਹ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ऽਪਿ ਤੇ ਭ੍ਰਮੇ । ਤ੍ਯਜਾਮਿ ਨ ਤ੍ਯਜਾਮੀਤਿ ਕਿਂ ਮृषਾ ਕਲਨੋਦਿਤਾ
ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚ, ਭਲੇ ਹੀ ਭ੍ਰਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ'—ਇਹ ਸਭ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਹਨ।
ਇਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰੋਮੀਦਮ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੇਦਮ੍ ਆਹਰੇ । ਇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਤਾਤ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਸ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਾਃ
ਇਹ ਕਰ ਕੇ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ'; ਇਹ ਛੱਡ ਕੇ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ'—ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਤਾਰਃ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਨਵਮ੍ । ਨਵਸ੍ਯਾਕਰਣਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਪਦਂ ਗਤਾਃ
ਜੋ ਜਾਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਤਾ-ਹੀਣ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਰ੍ਥਾਦ੍ ਏਵ ਸਮਾਗਤਮ੍ । ਸਙ੍ਗृਹੀਤਂ ਕਿਲਾਨੁਪ੍ਤਂ ਕੇਨੇਹ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਕਰਤਾ-ਹੀਣ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਭੋਗਤਾ-ਹੀਣਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਅਸਲ ਵਿਚ, ਕਿਸ ਨੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂ ਛੱਡੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ?
ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਵ ਹਿ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰੌਢਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਾ ਸੈਵ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਦਿਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਧਵਾਨ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਯਾਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਕਿਂ ਗृਹੀਤਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤੁ ਵਾ
ਜੋ ਜਾਗੇ ਹੋਏ, ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕੀ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ?
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਪ੍ਰਮਿਤਾਵਯਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਹੀਨਃ ਪ੍ਰਮੇਯਾਵਯਵੈਃ ਕਿਂ ਗृਹ੍ਣਾਤੁ ਜਹਾਤੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਛਾਣੀ ਦੀ ਲੜੀ, ਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਜਾਣਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ?
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਾ ਸਾਨ੍ਤਰ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨਾਮ੍ਨਾਭਿਧੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਛਾਣੀ ਦੀ ਲੜੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਟਿਕਾਅ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸਦਾ ਸਨ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਸੁषੁਪ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਪਨ੍ਦਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯੇਣ ਚਰਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਉਥੇ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਲੋਕ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ, ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੁੱਪਚਾਪ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਾਵਬੋਧਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਸਨਾ ਜਾਗਤੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਅਰ੍ਧਸੁਪ੍ਤਾ ਇਵੇਹੇਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥਯਾ ਧਿਯਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਇਸ ਜਾਗਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨ ਰਮਨ੍ਤਿ ਹਿ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਕਗਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਨੋਦ੍ਵਿਜਨ੍ਤੇ ਚ ਦੁਃਖੇषੁ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਕਰਸਾ ਯਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣੀਮਾਨ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਗਿਨਃ । ਮਕੁਰਾ ਇਵ ਬਿਮ੍ਬਾਨਿ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਵਾਞ੍ਛਯਾ
ਜੋ ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਲਗAttachment-ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਤੇ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਇਨਾ ਵਿਚ ਚਿਤਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਦੇ।
ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਸ੍ ਸੁਪ੍ਤਾਸ੍ ਸਂਸਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤੌ । ਬਾਲਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਚੇष੍ਟਨ੍ਤੇ ਸੁषੁਪ੍ਤਸਦृਸ਼ਾਸ਼ਯਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੱਨ-ਦਸ਼ਾ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜਿਤਪਦਵੀਮ੍ ਉਪਾਗਤੋ ऽਨ੍ਤਃ ਕਮਲਜਵਾਸਰਮ੍ ਏਕਮ੍ ਏਵ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ । ਗੁਣਗਣਕਲਿਤਾਮ੍ ਇਹੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਵ੍ਰਜ ਪਰਮਾਸ੍ਪਦਮ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍
ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ; ਅੰਦਰੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ, ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ, ਇਥੇ ਹੀ ਅਟੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
ਜਗਦ੍ਰਤ੍ਨਸਮੁਦ੍ਗੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾ । ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਪਦ੍ਮਨਾਭੇਨ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਸ਼ੀਤਲਯਾ ਗਿਰਾ
ਜਦ ਪਦਮਨਾਭ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੇ ਰਤਨ-ਪੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਂਦਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਠੰਡੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ—
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਮਾ ਦੇਹੋ ऽਸੌ ਵਿਕਾਸਿਨਯਨਾਮ੍ਬੁਜਃ । ਮृਦੂਵਾਚ ਵਚੋ ਧੀਰੋ ਗृਹੀਤਮਨਨਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਸੋਚਣ ਦੀ ਢੰਗ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ।
ਚਿਰਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮਯਾ ਦੇਵ ਦृष੍ਟੋ ऽਸ੍ਯ੍ ਅਮਲਯਾ ਧਿਯਾ । ਪੁਨਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਅਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਦੇਵੇਸ਼ ਦृਸ਼੍ਯਸੇ
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਭਾਗ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।
ਅਹਮ੍ ਆਸਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਦृਸ਼ਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਨਿਰ੍ਮਲੇ
ਹੇ ਮਹਾਂਸਵਾਰ, ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਤ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ੋਕੇਨ ਨ ਮੋਹੇਨ ਨ ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਾ । ਨ ਦੇਹਤ੍ਯਾਗਕਾਰ੍ਯੇਣ ਨ ਸਂਸਾਰਭਯੇਨ ਚ
ਨਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਨਾ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ, ਨਾ ਵਿਰਾਗ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ—
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਹਿ ਕੁਤਸ਼੍ ਸ਼ੋਕਃ ਕੁਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ । ਕੁਤੋ ਦੇਹਃ ਕ੍ਵ ਸਂਸਾਰਃ ਕ੍ਵ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਕ੍ਵ ਭਯਾਭਯੇ
ਜਦੋਂ ਇਕ ਹੀ ਵਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਕਿੱਥੇ, ਘਾਟ ਕਿੱਥੇ? ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਕਿੱਥੇ, ਠਹਿਰਾਉ ਕਿੱਥੇ, ਡਰ ਜਾਂ ਨਿਡਰਤਾ ਕਿੱਥੇ?
ਯਥੇਚ੍ਛਯੈਵਾਮਲਯਾ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਸਮੁਤ੍ਥਯਾ । ਏਵਂ ਦੇਵਾਹਮ੍ ਅਵਸਂ ਵਿਤਤੇ ਪਾਵਨੇ ਪਦੇ
ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਹਾ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸਂਸਾਰਂ ਤ੍ਯਜਾਮੀਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ਯੇਸ਼੍ਵਰ । ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਧਿਯਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾ ਹਰ੍षਸ਼ੋਕਵਿਕਾਰਦਾ
ਹਾਏ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਹੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਨ-ਬੁੱਧੀ ਜਾਗੀ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹਾਭਾਵੇ ਨ ਦੁਃਖਾਨਿ ਦੇਹੇ ਦੁਃਖਾਨਿ ਮੇ ਸਤਿ । ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਵਿषਵ੍ਯਾਲੀ ਮੂਰ੍ਖਮ੍ ਏਵਾਵਲੁਮ੍ਪਤੇ
ਜੇ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਮੇਰਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਸਿਰਫ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸੁਖਮ੍ ਇਦਂ ਦੁਃਖਮ੍ ਇਦਂ ਨਾਸ੍ਤੀਦਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਮੇ । ਇਤਿ ਦੋਲਾਯਿਤਂ ਚੇਤੋ ਮੂਢਮ੍ ਏਵ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਇਹ ਸੁਖ ਹੈ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਦੀ ਹਿਲ-ਡੁੱਲ ਸਿਰਫ ਮੂੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਅਯਮ੍ ਅਨ੍ਯੋ ऽਨ੍ਯ ਏਵਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਧਵਾਸਨਾਃ । ਦੂਰੋਦਸ੍ਤਾਸ੍ ਸੁਬੁਦ੍ਧੀਨਾਂ ਰਜਨ੍ਯੋ ऽਂਸ਼ੁਮਤਾਮ੍ ਇਵ
‘ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੱਖਰਾ ਹਾਂ’—ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਸਨਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਦਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਮਿਥ੍ਯਾ ਮਨੋਭ੍ਰਮਃ । ਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤਤਾਂ ਨਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜ੍ਞਮ੍ ਅਜ੍ਞਮ੍ ਇਵ ਦੁਰ੍ਧਿਯਮ੍
‘ਇਹ ਛੱਡਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਲੈਣਾ ਹੈ’—ਇਹ ਝੂਠੀ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਅੰਦਰਲੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪਾਗਲਪਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਤਾਮਰਸੇਕ੍ਸ਼ਣ । ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਕਲਨਾ ਕੁਤਃ
ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਭਾਸਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ ਸਦਸਤੋਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਿਂ ਹੇਯਂ ਕਿਮ੍ ਉਪਾਦੇਯਮ੍ ਇਤਿ ਯਤ੍ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਨ ਵਾ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਫਿਰ ਕੀ ਛੱਡਣਾ ਤੇ ਕੀ ਲੈਣਾ, ਤੇ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯੇ ਵਿਚਾਰਯਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ, ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਆਰਾਮ ਪਾਇਆ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਅਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ।