ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਾਰ੍ਥਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਮਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਦੇਖੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਆਖਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਮੌਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਏਵਾਸਿ ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਆਭ੍ਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਮਤੇ । ਕਿਂ ਤੇ ਮਰਣਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਕਿਂ ਵਾ ਜੀਵਿਤਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤੇ
ਇਹ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਤੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਕੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੰਦਗੀ ਕੀ ਹੈ?
ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍ ਏਤਤ੍ ਤੁ ਮਯੋਕ੍ਤਮ੍ ਅਰਿਮਰ੍ਦਨ । ਨ ਤ੍ਵਂ ਜੀਵਸਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਮ੍ਰਿਯਸੇ ਨ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਤੂੰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਮਰਦਾ ਹੈਂ।
ਦੇਹਸਂਸ੍ਥੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਦੇਹਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਦੇਹੋ ऽਸਿ ਵਿਦੇਹਦृਕ੍ । ਵ੍ਯੋਮਸਂਸ੍ਥੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵ੍ਯੋਮੈਵ ਹਿ ਮਾਰੁਤਃ
ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਬੇਸਰੀਰ ਨਜ਼ਰ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰ ਰਹਿਤ ਹੀ ਹੈਂ; ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਟੁੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਰਹਿਤ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਮ੍ਬੋਧਕਾਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਦੇਹ ਏਵਾਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਉਤ੍ਸੇਧਾਰੋਧਕਤ੍ਵੇਨ ਖਮ੍ ਉਤ੍ਸੇਧਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਸਪর্শ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਰੀਰ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ; ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਉੱਚਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਜ੍ਞਾਤਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ ਏਵ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸਿ ਨਾਸਿ ਚ । ਇਯਤ੍ਤੈਕਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਰੂਪਮ੍ ਅਜ੍ਞੇषੁ ਦੁਃਖਿਤਮ੍
ਜਦ ਤੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੈਂ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ; ਸੀਮਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸਿ ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਪਰੈਕਧੀਃ । ਕੋ ਦੇਹਃ ਕੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਦੇਹਸ੍ ਤੇ ਯਂ ਗृਹ੍ਣਾਸਿ ਜਹਾਸਿ ਵਾ
ਤੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਮੱਤ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਕੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬੇਸਰੀਰ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੋਚੇ?
ਸਮੁਦੇਤੁ ਵਸਨ੍ਤੋ ਵਾ ਵਾਤੁ ਵਾ ਪ੍ਰਲਯਾਨਿਲਃ । ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਚਾਹੇ ਵਸੰਤ ਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਹਵਾ ਵੱਜੇ, ਜਿਸ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਲੁਠਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਸ਼ੈਲੇषੁ ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿषੁ ਦਹਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਵਹਤ੍ਸੂਤ੍ਪਾਤਵਾਤੇष੍ਵ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਚਾਹੇ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਜਾਣ, ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅੱਗ ਸੜ ਜਾਣ, ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਹਵਾ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਆਤਮਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਸਮਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਵਾ । ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਵਾਥ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਰਹਿ ਜਾਣ ਜਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਚਲੇ ਜਾਣ, ਮਿਟ ਜਾਣ ਜਾਂ ਵਧ ਜਾਣ, ਆਤਮਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਰ੍ਧਮਾਨੇ ਨ ਵਰ੍ਧਤੇ । ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਨੇ ਦੇਹੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੁषਃ ਪਰਃ
ਜਦੋਂ ਨਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਦੋਂ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖਾ, ਦੇਹ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਆਪ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ।
ਦੇਹਸ੍ਯਾਹਮ੍ ਅਹਂ ਦੇਹ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ऽਪਿ ਤੇ ਭ੍ਰਮੇ । ਤ੍ਯਜਾਮਿ ਨ ਤ੍ਯਜਾਮੀਤਿ ਕਿਂ ਮृषਾ ਕਲਨੋਦਿਤਾ
ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚ, ਭਲੇ ਹੀ ਭ੍ਰਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ'—ਇਹ ਸਭ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਹਨ।
ਇਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰੋਮੀਦਮ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੇਦਮ੍ ਆਹਰੇ । ਇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਤਾਤ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਸ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਾਃ
ਇਹ ਕਰ ਕੇ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ'; ਇਹ ਛੱਡ ਕੇ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ'—ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਤਾਰਃ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਨਵਮ੍ । ਨਵਸ੍ਯਾਕਰਣਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਪਦਂ ਗਤਾਃ
ਜੋ ਜਾਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਤਾ-ਹੀਣ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਰ੍ਥਾਦ੍ ਏਵ ਸਮਾਗਤਮ੍ । ਸਙ੍ਗृਹੀਤਂ ਕਿਲਾਨੁਪ੍ਤਂ ਕੇਨੇਹ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਕਰਤਾ-ਹੀਣ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਭੋਗਤਾ-ਹੀਣਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਅਸਲ ਵਿਚ, ਕਿਸ ਨੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂ ਛੱਡੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ?
ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਵ ਹਿ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰੌਢਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਾ ਸੈਵ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਦਿਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਧਵਾਨ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਯਾਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਕਿਂ ਗृਹੀਤਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤੁ ਵਾ
ਜੋ ਜਾਗੇ ਹੋਏ, ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕੀ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ?
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਪ੍ਰਮਿਤਾਵਯਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਹੀਨਃ ਪ੍ਰਮੇਯਾਵਯਵੈਃ ਕਿਂ ਗृਹ੍ਣਾਤੁ ਜਹਾਤੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਛਾਣੀ ਦੀ ਲੜੀ, ਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਜਾਣਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ?
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਾ ਸਾਨ੍ਤਰ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨਾਮ੍ਨਾਭਿਧੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਛਾਣੀ ਦੀ ਲੜੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਟਿਕਾਅ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸਦਾ ਸਨ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਸੁषੁਪ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਪਨ੍ਦਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯੇਣ ਚਰਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਉਥੇ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਲੋਕ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ, ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੁੱਪਚਾਪ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਾਵਬੋਧਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਸਨਾ ਜਾਗਤੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਅਰ੍ਧਸੁਪ੍ਤਾ ਇਵੇਹੇਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥਯਾ ਧਿਯਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਇਸ ਜਾਗਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨ ਰਮਨ੍ਤਿ ਹਿ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਕਗਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਨੋਦ੍ਵਿਜਨ੍ਤੇ ਚ ਦੁਃਖੇषੁ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਕਰਸਾ ਯਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣੀਮਾਨ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਗਿਨਃ । ਮਕੁਰਾ ਇਵ ਬਿਮ੍ਬਾਨਿ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਵਾਞ੍ਛਯਾ
ਜੋ ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਲਗAttachment-ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਤੇ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਇਨਾ ਵਿਚ ਚਿਤਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਦੇ।
ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਸ੍ ਸੁਪ੍ਤਾਸ੍ ਸਂਸਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤੌ । ਬਾਲਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਚੇष੍ਟਨ੍ਤੇ ਸੁषੁਪ੍ਤਸਦृਸ਼ਾਸ਼ਯਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੱਨ-ਦਸ਼ਾ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜਿਤਪਦਵੀਮ੍ ਉਪਾਗਤੋ ऽਨ੍ਤਃ ਕਮਲਜਵਾਸਰਮ੍ ਏਕਮ੍ ਏਵ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ । ਗੁਣਗਣਕਲਿਤਾਮ੍ ਇਹੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਵ੍ਰਜ ਪਰਮਾਸ੍ਪਦਮ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍
ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ; ਅੰਦਰੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ, ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ, ਇਥੇ ਹੀ ਅਟੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
ਜਗਦ੍ਰਤ੍ਨਸਮੁਦ੍ਗੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾ । ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਪਦ੍ਮਨਾਭੇਨ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਸ਼ੀਤਲਯਾ ਗਿਰਾ
ਜਦ ਪਦਮਨਾਭ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੇ ਰਤਨ-ਪੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਂਦਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਠੰਡੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ—
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਮਾ ਦੇਹੋ ऽਸੌ ਵਿਕਾਸਿਨਯਨਾਮ੍ਬੁਜਃ । ਮृਦੂਵਾਚ ਵਚੋ ਧੀਰੋ ਗृਹੀਤਮਨਨਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਸੋਚਣ ਦੀ ਢੰਗ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ।
ਚਿਰਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮਯਾ ਦੇਵ ਦृष੍ਟੋ ऽਸ੍ਯ੍ ਅਮਲਯਾ ਧਿਯਾ । ਪੁਨਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਅਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਦੇਵੇਸ਼ ਦृਸ਼੍ਯਸੇ
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਭਾਗ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।
ਅਹਮ੍ ਆਸਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਦृਸ਼ਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਨਿਰ੍ਮਲੇ
ਹੇ ਮਹਾਂਸਵਾਰ, ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਤ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ੋਕੇਨ ਨ ਮੋਹੇਨ ਨ ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਾ । ਨ ਦੇਹਤ੍ਯਾਗਕਾਰ੍ਯੇਣ ਨ ਸਂਸਾਰਭਯੇਨ ਚ
ਨਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਨਾ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ, ਨਾ ਵਿਰਾਗ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ—