ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਥਃ ਕਰੋਤ੍ਵ੍ ਅਸੁਰਨਾਥਤਾਮ੍ । ਮਣਿਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਮਨਸ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ਇਵ
ਉਹ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਣੀ ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਗੋ ऽਯਮ੍ ਏਵਂ ਸਹ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਨਾਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਤਨ੍ ਮੇ ਕ੍ਰੀਡਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਤੇ ਇਹ ਦੁਵਿਧਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਖੇਡ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਾਵ੍ ਏਤੌ ਸੁਸਮੌ ਮਮ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਤਥਾਪੀਦਂ ਯਥਾਸਂਸ੍ਥਂ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯੇਨ ਕਿਂ ਮਮ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹੇ; ਜੇ ਇਹ ਹੋਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਰਵਾਹ?
ਭਾਵਾਭਾਵੇषੁ ਯਤ੍ ਤੁਲ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ੇ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ ਚ ਵਾ । ਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਃ ਕੁਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਹਨਨਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ 'ਤੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਾਮਿ ਪਾਤਾਲਂ ਬੋਧਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਨਯਾਮਿ ਸਂਸਾਰਂ ਲੀਲਾਂ ਸਮ੍ਪਾਦਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਠੀਕਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਸੁਰਪੁਰਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰੋਦ੍ਧਤਾਚਾਰਘੋਰਂ ਕਮਲਮ੍ ਇਵ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਦੈਤ੍ਯਮ੍ ਉਦ੍ਬੋਧਯਾਮਿ । ਜਗਦ੍ ਇਦਮ੍ ਅਖਿਲਾਸ੍ਥਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਨਯਾਮਿ ਘਨਵਿਧਿਰ੍ ਇਵ ਸ਼ੈਲੇ ਚਞ੍ਚਲਂ ਮੇਘਜਾਲਮ੍
ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਚਾਲਾਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਕਮਲ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਠੀਕਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਘਣ ਬੱਦਲ ਚਲਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਾਦ੍ ਰਾਮ ਤਤ੍ਪੁਰਮ੍ । ਚਚਾਲ ਪਰਿਵਾਰੇਣ ਸਹ ਸਾਭ੍ਰ ਇਵਾਚਲਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਤਲਰਨ੍ਧ੍ਰੇਣ ਤੇਨੈਵ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਮ੍ਭਸਾ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਗਰਂ ਪ੍ਰਾਪ ਸ਼ਕ੍ਰਲੋਕਮ੍ ਇਵਾਪਰਮ੍
ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਦਰਾਰ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਣੀ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਹੇਮਮਨ੍ਦਿਰਕੋਸ਼ਸ੍ਥਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਾਸੁਰਂ ਹਰਿਃ । ਅਥ ਸ਼ੈਲਗੁਹਾਲੀਨਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥਮ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਜਮ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਤੇਜਸਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਵੈष੍ਣਵੇਨਾਵਧੂਨਿਤਾਃ । ਦੂਰਂ ਯਯੁਰ੍ ਦਿਨੇਸ਼ਾਂਸ਼ੁਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਇਵ ਕੌਸ਼ਿਕਾਃ
ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਦੈਤ ਦਿਲੋਂ ਹਿੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਦੂਰ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਕੌਸਿਕ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਤ੍ਰੈਸ੍ ਸਹਾਸੁਰੈਰ੍ ਮੁਖ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵਾਰਯੁਤੋ ਹਰਿਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਸੁਰਗृਹਂ ਤਾਰਾਵਾਨ੍ ਇਵ ਖਂ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ।
ਵੈਨਤੇਯਾਸਨਸ੍ਥੋ ऽਸੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਧੁਤਚਾਮਰਃ । ਸ੍ਵਾਯੁਧਾਦਿਪਰੀਵਾਰੋ ਦੇਵਰ੍षਿਪਰਿਵਨ੍ਦਿਤਃ
ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੀ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਚਾਮਰ ਨਾਲ ਝਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵੇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਉਦਾਹਰਨ੍ । ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਧ੍ਵਾਨ ਧ੍ਵਨਯਨ੍ ਕਕੁਭਾਂ ਗਣਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ 'ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਾਗੋ!' ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ।
ਮਹਤਾ ਤੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵੈष੍ਣਵਪ੍ਰਾਣਜਨ੍ਮਨਾ । ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਂ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਾਰ੍ਣਵਰਂਹਸਾ
ਉਸ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਜਿੰਦ ਦਾ ਸਾਹ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵੇਲੇ ਹਿਲ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਹਿਲਦੇ ਹਨ।
ਆਸੁਰੀ ਜਨਤਾ ਭੂਮੌ ਪਪਾਤਾਗਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾ । ਮਤ੍ਤਨੀਲਾਭ੍ਰਨਾਦੇਨ ਰਾਜਹਂਸਾਵਲੀ ਯਥਾ
ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਅਚਾਨਕ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਗੂੰਜਦੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਧੁਨ ਤੇ ਡਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਜਹृषੇ ਜਨਿਤਾਨਨ੍ਦਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਵੀਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾ । ਜਨਤਾ ਜਲਦਧ੍ਵਾਨਫੁਲ੍ਲੇਵ ਕੁਟਜਾਵਲੀ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਭਗਤ, ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ 'ਤੇ ਕੁਟਜ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਖਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਭੂਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਦਾਨਵੇਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ । ਮੇਘਾਰਵਲਸਤ੍ਪੁष੍ਪਃ ਕਦਮ੍ਬ ਇਵ ਕਾਨਨੇ
ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਦੰਬ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ 'ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਫੁੱਲ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰਕृਤੋਤ੍ਥਾਨਾ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਥਾਸੁਰਮ੍ । ਸ਼ਨੈਰ੍ ਆਕ੍ਰਮਯਾਮ੍ ਆਸ ਗਙ੍ਗਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਫਿਰ, ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਸਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਆਕ੍ਰਮਯਾਮ੍ ਆਸ ਪ੍ਰਾਣਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸਰ੍ਵਤੋ ऽਸੁਰਮ੍ । ਉਦਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸੌਰੀ ਪ੍ਰਭੇਵ ਭੁਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਰਨ੍ਧ੍ਰਨਵਕੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇष੍ਵ੍ ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ । ਚੇਤ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖੀ ਬਭੂਵਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣਦਰ੍ਪਣਬਿਮ੍ਬਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਨੌ ਜੀਵਨ-ਰਾਹਾਂ ਚਲ ਪਈਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ ਦੇ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਈ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਗਿਆਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ।
ਚੇਤਨੀਯੋਨ੍ਮੁਖੇ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚਿਨ੍ ਮਨਸ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਾਯਯੌ । ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਮਕੁਰਸਙ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮੁਖਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਵ ਰਾਘਵ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚੇਤਨਾ ਵੱਲ ਰੁਝਿਆ, ਉਹ ਸਾਫ ਗਿਆਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੋਭਾ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਵਿਕਸਨੋਨ੍ਮੁਖੇ । ਸ਼ਨੈਰ੍ ਬਭੂਵਤੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਨੀਲੇ ਯਥੋਤ੍ਪਲੇ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਗਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲਣ ਵੱਲ ਝੁਕੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਸੁਵੇਰੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਖਿੜ ਪਏ।
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਪਰਾਮृष੍ਟਨਾਡੀਵਿਵਰਸਂਵਿਦਃ । ਵਾਤਾਰ੍ਤਸ੍ਯੇਵ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ऽਸ੍ਯ ਸਮਜਾਯਤ
ਜਦੋਂ ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਾਹ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਗਿਆਨ ਜਾਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਪਨ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕਮਲ ਹਿੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਨਃ ਪੀਵਰਤਾਂ ਯਯੌ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਵਸ਼ਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਣੇ ਤਰਙ੍ਗ ਇਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਮਨ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਅਥਾਸੌ ਵਿਕਸਨ੍ਨੇਤ੍ਰਮਨਃਪ੍ਰਾਣਵਪੁਰ੍ ਬਭੌ । ਅਰ੍ਧੋਦਿਤ ਇਵਾਦਿਤ੍ਯੇ ਸਰਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਿਤਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਖਿੜ ਗਈਆਂ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਧੀ ਉਗੀ ਹੋਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਵਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੋਖਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਵਸਰੇ ਯਾਵਦ੍ ਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵੇਤ੍ਯ੍ ਅਵਦਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ ਤਾਵਦ੍ ਏषੋ ऽਭੂਦ੍ ਬਰ੍ਹੀ ਘਨਰਵਾਦ੍ ਇਵ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਾਗੋ!'—ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜਾਗਿਆ, ਪੂਜਾਰੀ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ।
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਤਨਯਨਂ ਜਾਤਮਨਨਂ ਪੀਵਰਸ੍ਮृਤਿਮ੍ । ਉਵਾਚੈਨਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼ਃ ਪੁਰਾ ਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਜਂ ਯਥਾ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਨ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਵਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਸਾਧੋ ਸ੍ਮਰ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਾਂ ਸ੍ਮਰ ਚਾਕृਤਿਮ੍ । ਅਕਾਣ੍ਡ ਏਵ ਕਿਂ ਦੇਹਵਿਰਾਮਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਓ ਸਾਧੂ, ਮਹਾਂਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੰਨ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰ। ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅਰਾਮ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਗੈਃ । ਭਾਵਾਭਾਵੈਸ੍ ਤਵਾਰ੍ਥਃ ਕਸ੍ ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠਸ੍ਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਜਦ ਤੂੰ ਛੱਡਣ ਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਹੁਣ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋ।
ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਮ੍ ਇਹ ਦੇਹੇਨ ਕਲ੍ਪਂ ਯਾਵਦ੍ ਅਨੇਨ ਤੇ । ਵਯਂ ਹਿ ਨਿਯਤਿਂ ਵਿਦ੍ਮੋ ਯਥਾਭੂਤਾਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਇਤਨਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਿੰਨਾ ਇੱਕ ਯੁਗ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਅਸਲ ਰੀਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।