ਗਤ੍ਵਰੀ ਨਸ਼੍ਵਰੀ ਤਨ੍ਵੀ ਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿਭਾਵਨਾ । ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤ੍ਵਯਿ ਦृष੍ਟੇ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਸੁਖ, ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਛਣਕਣ ਵਾਲੀ, ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਾਜੁਕ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦਾਲੋਕਕ੍ਸ਼ਣੋਦ੍ਭੂਤਾ ਤ੍ਵਦਾਲੋਕਕ੍ਸ਼ਣਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਮृਤੈਵ ਜਾਤਾ ਜਾਤੈਵ ਮृਤਾ ਕੇਨੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮੌਤ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਥਿਰਂ ਵਸ੍ਤੁ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਰਙ੍ਗੈਰ੍ ਉਤ੍ਪਲਾਕਾਰੈਰ੍ ਮਾਲਾ ਕਥਮ੍ ਇਵੋਮ੍ਭ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਟਿਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਪੋਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਦਿ ਜਾਤਵਿਨਿਰ੍ਨष੍ਟਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਕਰਿष੍ਯਤ । ਤਦਾਰਂਸ੍ਯਤ ਲੋਕੋ ऽਯਂ ਮਾਲਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਡਿਦ੍ਗੁਣੈਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਫੌਰਨ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਪੋ ਲੈਂਦਾ।
ਇਮਾਂ ਸੁਖਾਦਿਕਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਵਿਵੇਕਿਜਨਚੇਤਸਿ । ਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਨ੍ ਨੈਵ ਗृਹ੍ਣਾਸਿ ਨ ਜਹਾਸਿ ਸਮਸ੍ਥਿਤੇ
ਸੁਖ ਆਦਿ ਦੀ ਇਹ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈਂ, ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
ਅਵਿਵੇਕਿਨਿ ਯੋ ऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਸ ਭਵਾਤ੍ਮਨ੍ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਤਦ੍ਰੂਪਕਥਨੇਨਾਲਂ ਮਮਾਮਲਪਦਾਸ੍ਪਦ
ਤੂੰ ਜੋ ਬੇਪਰਵਾਹ ਤੇ ਅਜਾਣ ਹੈਂ, ਸਿਰਫ਼ ਮੌਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਜਿੰਦ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਐਸਾ ਸੁਭਾਵ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰੀਹੇਣ ਨਿਰਂਸ਼ੇਨ ਨਿਰਹਙ੍ਕृਤਿਨਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਸਤੈਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਤੇਵਾਪਿ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਉਰਰੀਕृਤਮ੍
ਤੂੰ ਜੋ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਅੰਗ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈਂ, ਉਹ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇਂ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇਂ।
ਜਯ ਪ੍ਰੋਡ੍ਡਾਮਰਾਕਾਰ ਜਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪਰਾਯਣ । ਜਯ ਸਰ੍ਵਾਗਮਾਤੀਤ ਜਯ ਸਰ੍ਵਾਗਮਾਸ੍ਪਦ
ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਹੈ! ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ! ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ! ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ!
ਜਯ ਜਾਤ ਜਯਾਜਾਤ ਜਯ ਕ੍ਸ਼ਤ ਜਯਾਕ੍ਸ਼ਤ । ਜਯ ਭਾਵ ਜਯਾਭਾਵ ਜਯ ਜੇਯ ਜਯਾਜਯ
ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਜਖਮੀ ਨੂੰ, ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਨਾ ਜਖਮੀ ਨੂੰ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਨਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ!
ਉਲ੍ਲਸਾਮ੍ਯ੍ ਉਪਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਤਿਗਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਚ । ਜਯੀ ਜਯਾਮਿ ਜੀਵਾਮਿ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਮੈਂ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਿੱਤਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੀਵਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮਯਿ ਵਿਗਤਾਮਯਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਵ੍ਯਪਗਤਰਾਗਰਞ੍ਜਨੇ । ਕ੍ਵ ਬਨ੍ਧਵਃ ਕ੍ਵ ਚ ਵਿਪਦਃ ਕ੍ਵ ਸਮ੍ਪਦੋ ਭਵਾਭਵੌ ਕ੍ਵ ਸ਼ਮਮ੍ ਉਪੈਮਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਜਦ ਤੂੰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ—ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ, ਕਿੱਥੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਹਨ, ਕਿੱਥੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਹਨ? ਮੈਂ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿੱਥੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ?
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਪਰਾਨਨ੍ਦਸਮਾਧਿਂ ਸਮੁਪਾਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਭ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉੱਚੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਸ੍ਥਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤ ਇਵਾਚਲਃ । ਸ਼ੈਲਾਦ੍ ਇਵ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਬਭੌ ਸ੍ਵਪਦਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਕ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਥਾਥ ਤਿष੍ਠਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ਬਹੁਤਰੋ ਯਯੌ । ਸ੍ਵੇ ਗृਹੇ ਭੁਵਨਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮੇਰੋਰ੍ ਇਵ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਃ
ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਬੋਧਿਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸੁਰਾਧੀਸ਼ੈਰ੍ ਨਾਬੁਧ੍ਯਤ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਅਕਾਲੇ ਬਹੁਸੇਕੋ ऽਪਿ ਬੀਜਕੋਸ਼ਾਦ੍ ਇਵਾਙ੍ਕੁਰਃ
ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਜਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਅੰਕੁਰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮੌਸਮ ਲੰਘ ਜਾਣ।
ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪੀਨਾਂਸੋ ऽਤਿष੍ਠਦ੍ ਏਕਦृਕ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਏਵਾਸੁਰਪੁਰੇ ਮਤ੍ਤਾਰ੍ਣਵ ਇਵੋਪਲਃ
ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਤੇ ਇੱਕ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਮੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਨਨ੍ਦਦਸ਼ੈਕਾਨ੍ਤਪਰਿਣਾਮਿਤਯਾ ਤਯਾ । ਨਿਰਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਮ੍ ਇਵਾਭਾਸਪਦਂ ਗਤਃ
ਉੱਚੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਇਕਾਗਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਕੇ, ਉਹ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਚਾਨਣ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਝਲਕਾਂ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਹੋਵੇ।
ਏਤਾਵਤਾਥ ਕਾਲੇਨ ਤਦ੍ਰਸਾਤਲਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਬਭੂਵਾਰਾਜਕਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਾਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਯਾਯਕਦਰ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਰਸਾਤਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬਿਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰਹਿ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡਾ ਛੋਟੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਅਜਮਾਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਪਾਸੇ ਕਠੋਰਤਾ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੌ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸਮਾਧੌ ਤਤ੍ਸੁਤੇ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਨ ਬਭੂਵਾਪਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਰਾਜਾ ਦਨੁਸੁਤਾਲਯੇ
ਜਦੋਂ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
ਅਸੁਰੇਸ਼ਾਰ੍ਥਿਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਸਮਾਧਿਤਃ । ਪਰੇਣਾਪਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਨ ਵ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ
ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ ਨਾ ਆਈ।
ਨ ਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ ਵਿਕਸਦ੍ਰੂਪਂ ਪਤਿਂ ਤਤ੍ਰਾਮਰਾਰਯਃ । ਲਸਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਜਾਲਂ ਨਿਸ਼ਿ ਪਦ੍ਮਮ੍ ਇਵਾਲਯਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਚੜਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਚਮਕਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਂਵਿਦ੍ਵਾਤੋ ਨ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਬੁਧ੍ਯਤ ਵਿਚੇਤਸਃ । ਭੁਵਸ਼੍ ਚੇष੍ਟਾਕ੍ਰਮ ਇਵ ਪੌਰੁषੋ ਗਤਭਾਸ੍ਵਤਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਵਿਦ ਦਾ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਚਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮਕਾਜ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨੇषੁ ਦੈਤ੍ਯੇषੁ ਗਤੇष੍ਵ੍ ਅਭਿਮਤਾ ਦਿਸ਼ਃ । ਵਿਚਰਤ੍ਸੁ ਯਥਾਕਾਮਮ੍ ਅਰਾਜਨਿ ਪੁਰੇ ਪੁਰੇ
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਦੈਤ ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖਰ ਗਏ, ਉਹ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਸ਼ਹਿਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਪਾਤਾਲਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਅਭੂਦ੍ ਅਭੂਪਾਲਤਯਾ ਤਯਾ । ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਯਾਯਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਗੁਣਕ੍ਰਮਮ੍
ਪਾਤਾਲ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਵੱਡਾ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਬਲਿਭੁਕ੍ਤਾਬਲਪੁਰਂ ਮਰ੍ਯਾਦਾਕ੍ਰਮਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਗਾਸ਼ੇषਵਨਿਤਂ ਪਰਸ੍ਪਰਹਤਾਸੁਰਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ, ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਹੱਦ ਜਾਂ ਕਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਦੈਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਪ੍ਰਲਾਪਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪਰੁषਂ ਵਿਸਂਸ੍ਥਾਨਪੁਰਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਲੁਠਦੁਦ੍ਯਾਨਨਗਰਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥਕਦਰ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਕਰੜੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਜੜੇ ਪੜੋਸ, ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ।
ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਸੁਰਗਣਂ ਨਿਰਨ੍ਨਫਲਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ । ਅਕਾਣ੍ਡੋਤ੍ਪਾਤਵਿਵਸ਼ਂ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਸ਼ਾਮੁਖਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਟੋਲ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸੀ, ਨਾ ਫਲ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਚਾਨਕ ਆਈਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੇਬਸ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸੁਰਾਰ੍ਭਕਪਰਾਭੂਤਂ ਭੂਤੈਰ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨ੍ਯਜੈਃ । ਭੂਤਰਿਕ੍ਤਮ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਮ੍ ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਪ੍ਰਾਯਕੋਟਰਮ੍
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ, ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਅਨਿਯਤਵਨਿਤਾਰ੍ਥਮਤ੍ਤਯੁਦ੍ਧਂ ਹृਤਧਨਦਾਰਵਿਰਾਵਿਤਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ । ਕਲਿਯੁਗਸਮਯੋਦ੍ਭਟੋਦਰਾਭਂ ਤਦ੍ ਅਸੁਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਆਕੁਲਂ ਬਭੂਵ
ਬੇਕਾਬੂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਲਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਧਨ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਲੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪੇਟ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਲਚਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥਾਖਿਲਜਗਜ੍ਜਾਲਕ੍ਰਮਪਾਲਨਦੇਵਨਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਨਗਰੇ ਸ਼ੇषਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਗਤੋ ਹਰਿਃ
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਹਰੀ, ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ।