ਭਵਾਨਾਂ ਭੂਰਿਭਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਅਭਾਵਾਯ ਭਵਾਧਿਪਃ । ਭਵ ਭਾਵਵਿਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਭਾਵਾਭਾਵਬਹਿष੍ਕृਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਿਟਣ ਲਈ ਮਾਲਕ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਜਹਿ ਮਾਨਂ ਮਦਂ ਕੋਪਂ ਕਾਲੁष੍ਯਂ ਕ੍ਰੂਰਤਾਂ ਤਥਾ । ਨ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਨਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਕृਤੇ ਗੁਣਸਙ੍ਕਟੇ
ਅਹੰਕਾਰ, ਗਰੂਰ, ਗੁੱਸਾ, ਮੈਲ ਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਛੱਡੋ; ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਆਮ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦੇ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੀਰ੍ ਦੀਰ੍ਘਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਦਸ਼ਾਸ੍ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਕੋ ऽਹਂ ਕਿਂ ਤਦ੍ ਬਭੂਵੇਤਿ ਹਸ ਮੁਕ੍ਤਾਚ੍ਛਟਾਸਿਤਮ੍
ਪੁਰਾਣੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਸੀ? ਉਹ ਕੀ ਸੀ?'—ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ ਨਾਲ ਹੱਸੋ।
ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਤਾਸ੍ ਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਗਤਾਸ੍ ਤੇ ਦਗ੍ਧਵਾਸਰਾਃ । ਯੇषੁ ਚਿਨ੍ਤਾਨਲਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਜੀਰ੍ਣੋ ਭਵਾਨ੍ ਅਭੂਤ੍
ਉਹ ਕੰਮ ਹੁਣ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਲੰਘ ਗਏ ਤੇ ਸੜ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਜਾਲ ਤੇ ਫਿਕਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਰਹੇ।
ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਦੇਹਨਗਰੇ ਰਾਜਾ ਸ੍ਫਾਰਮਨੋਰਥਃ । ਨ ਦੁਃਖੈਰ੍ ਗृਹ੍ਯਸੇ ਨਾਪਿ ਸੁਖੈਰ੍ ਵ੍ਯੋਮ ਕਰੈਰ੍ ਇਵ
ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਵੱਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ। ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਦੇ ਹੋ, ਨਾ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ।
ਅਦ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਰਸ਼੍ਵਾਂਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਜਿਤਮਨੋਗਜਃ । ਭੋਗਾਰੀਨ੍ ਅਭਿਤੋ ਭਙ੍ਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਸਿ
ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਬੇਕਾਬੂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਮਨ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਭੋਗ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
ਅਪਾਰਾਮ੍ਬਰਪਾਨ੍ਥਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜਸ੍ਰਾਸ੍ਤਮਯੋਦਯਃ । ਅਵਭਾਸਕਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਹਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਤੁਸੀਂ ਬੇਅੰਤ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦੇ ਹੋ, ਬਾਹਰ ਵੀ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।
ਸਰ੍ਵਦੈਵਾਸਿ ਸਂਸੁਪ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਵੇਦ੍ਯਸੇ ਵਿਭੋ । ਭੋਗਾਲੋਕਨਲੀਲਾਰ੍ਥਂ ਕਾਮਿਨ੍ਯਾ ਕਾਮੁਕੋ ਯਥਾ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ। ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਸੁਖ ਤੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ।
ਦृਕ੍ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਭਿਰ੍ ਉਪਾਨੀਤਂ ਦੂਰਾਦ੍ ਰੂਪਮਧੁ ਤ੍ਵਯਾ । ਪੀਯਤੇ ਸ੍ਵੀਕृਤਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨੇਤ੍ਰਵਾਤਾਯਨਸ੍ਥਯਾ
ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖਿੜਕੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕੋਟਰੋਦ੍ਵਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਚਰਾਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ । ਗਤਾਗਤੈਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੀ ਹੱਦ, ਜੋ ਸਾਸ-ਉਖਾਈ ਦੀ ਚਲਚਲ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹਰ ਪਲ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ।
ਦੇਹਪੁष੍ਪੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਮੋਦੋ ਦੇਹੇਨ੍ਦੌ ਤ੍ਵ੍ ਅਮृਤਾਮृਤਮ੍ । ਰਸਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਦੇਹਵਿਟਪੇ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਦੇਹਹਿਮੇ ਭਵਾਨ੍
ਸਰੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਤਾ ਹੈਂ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਵਾਦ ਹੈਂ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਿਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਠੰਡਕ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਯ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਮਯਸ੍ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਕ੍ਸ਼ੀਰਸਰ੍ਪਿषਿ । ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਯ ਦਾਰੁਣ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਦੀ ਮਮਤਾ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਧ ਤੇ ਘੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਾਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਸ੍ਵਾਦਃ ਪ੍ਰਾਕਾਸ਼੍ਯਂ ਤੇਜਸਾਮ੍ ਅਪਿ । ਅਵਗਨ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤ੍ਵਂ ਭਾਸਾਮ੍ ਅਵਭਾਸਕਃ
ਤੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਆਦ ਹੈਂ, ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਵਾਯੂਨਾਂ ਤ੍ਵਂ ਮਨੋਹਸ੍ਤਿਨੋ ਮਦਃ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਲਸ਼ਿਖਾਯਾਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਕਾਸ਼੍ਯਂ ਤੈਕ੍ਸ਼੍ਣ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈਂ, ਮਨ-ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਤੀਖਾਪਨ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਸ਼ਾਦ੍ ਦੀਪਵਨ੍ ਮਾਯਾ ਕ੍ਵਾਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ । ਦੀਪਵਤ੍ ਪੁਨਰ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮੁਦੇਤਿ ਕੁਤੋ ऽਪਿ ਸਾ
ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਕਿਤੇ ਦੀਪ ਵਾਂਗ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੀਪ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਸਾਰਵਰ੍ਤਿਨ੍ਯਃ ਪਦਾਰ੍ਥਾਵਲਯਸ੍ ਤਥਾ । ਕਟਕਾਙ੍ਗਦਕੇਯੂਰਯੁਕ੍ਤਯਃ ਕਨਕੇ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਕੜੇ, ਬਾਂਗੜੇ ਤੇ ਪੈਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਗੋਲ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਭਵਾਨ੍ ਅਯਮ੍ ਅਯਂ ਚਾਹਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਬ੍ਦੈਰ੍ ਏਵਮਾਦਿਭਿਃ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਲੀਲਯਾ ਸ੍ਤੌषਿ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਚ
ਇਹ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਮਨ੍ਦਾਨਿਲਵਿਨੁਨ੍ਨੋ ऽਬ੍ਦੋ ਗਜਾਸ਼੍ਵਨਰਦृष੍ਟਿਭਿਃ । ਯਥਾ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਤਥਾ ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਦृष੍ਟਿਭਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਬੱਦਲ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ।
ਯਥਾ ਹਯਗਜਾਕਾਰੈਰ੍ ਜ੍ਵਾਲਾ ਲਸਤਿ ਵਹ੍ਨਿषੁ । ਤਥੈਵਾਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਦृਸ਼੍ਯੈਰ੍ ਵਸਸਿ ਸृष੍ਟਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਮੁਕ੍ਤਾਨਾਮ੍ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ ਤਨ੍ਤੁਰ੍ ਆਤਤਃ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਸਸ੍ਯਾਨਾਂ ਚਿਦ੍ਰਸਾਯਨਸੇਕਿਨਾਮ੍
ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਧਾਗਾ ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਖੇਤ ਹੋਂ, ਤੇ ਚਿੱਤ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਅਸਤ੍ ਤਦ੍ ਅਨਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਤੇ । ਤ੍ਵਯਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਪਕ੍ਤ੍ਰਾ ਮਾਂਸਾਨਾਂ ਸ੍ਵਾਦਵੇਦਨਮ੍
ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਤੇ ਅਣਪਸੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਮਾਸ ਦਾ ਅਸਲ ਸਵਾਦ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾਪਿ ਵਸ੍ਤੁਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਨ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤ੍ਵਯਿ ਨ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਵਨਿਤਾਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਸਤ੍ਤੇਵ ਗਤਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ
ਚੀਜ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਉਸ عورت ਦੀ ਸੋਹਣੀਅਤ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ।
ਸਦ੍ ਅਪੀਹ ਨ ਸਤ੍ਤਾਯੈ ਵਸ੍ਤੁ ਨਾਕਲਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਤੁष੍ਟਯੇ ਨ ਸ੍ਵਲਾਵਣ੍ਯਂ ਮਕੁਰਾਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਲਾਵਣਿਆ آئਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਜਦਾ ਹੈ।
ਲੁਠਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਾ ਦੇਹਃ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਸਮਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ । ਸਨ੍ਨ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਤਯੈਵਾਤ੍ਤੋ ਯਾਮਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ ਰਵਿਂ ਵਿਨਾ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਸਰੀਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੇਲੇ ਵਾਂਗ ਲੁੜਕਦਾ ਹੈ; ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਦੇ ਪਹਿਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।
ਸੁਖਦੁਃਖਕ੍ਰਮਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪਰਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਪ੍ਰਾਕਾਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾ ਤਮਸ੍ ਤੇਜੋ ऽਥ ਵਾ ਹਿਮਮ੍
ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਲੜੀ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਉਣ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਪਾਲਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦਾਲੋਕਨਯੈਵੈਤੇ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾਦਯਃ । ਸੂਰ੍ਯਾਲੋਕਨਯਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਦਯੋ ਯਥਾ
ਤੇਰੀ ਝਲਕ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖ ਆਦਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ ਆਦਿਕ ਰੰਗ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲਬ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕ੍ਸ਼ਣ ਏਵ ਤੇ । ਤੇ ਤਮਾਂਸੀਵ ਦੀਪਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਾਵ੍ ਏਵ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮਸ੍ਤਾ ਤਮਸੋ ਦੀਪਾਸਤ੍ਤਾਯਾਂ ਸ੍ਫੁਟਤਾਂ ਗਤਾ । ਦੀਪਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸਮਯੇ ਸਾ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਹਨੇਰਾ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈ, ਦੀਵਾ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਠਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਸੁਖਦੁਃਖਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍ । ਜਾਯਤੇ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੈਵ ਸਰ੍ਵਨਾਸ਼ੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੈਨੂੰ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਙ੍ਗੁਰਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਕਾਲਂ ਨਾਣੁਮ੍ ਅਪਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਨਿਮੇषਲਕ੍ਸ਼ਭਾਗਾਖ੍ਯਾ ਤਨ੍ਵੀ ਕਾਲਕਲਾ ਯਥਾ
ਇਹਦੀ ਨਾਜੁਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਦੇ ਲੱਖਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਰਗਾ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।