ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਪਰਾਮृष੍ਟਤ੍ਰਿਕਾਲਕਲਨਾਸ਼ਤਾ । ਅਨਨ੍ਤਾਨੁਭਵਾਭੋਗਾ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੈਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਤ੍
ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਲਗਾਤਾਰ ਅਣਗਿਣਤ ਸੁਖ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ, ਭਵਿੱਖ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਮृष੍ਟਤ੍ਰਿਕਾਲਾਯਾ ਦृष੍ਟਾਨਨ੍ਤਦृਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਤਃ । ਸਮਤਾਪਰਪਰ੍ਯਾਯਾ ਪੂਰ੍ਣਤੈਵਾਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਪੂਰਨਤਾ, ਜੋ ਸਮਤਾ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਾਵਬੁਦ੍ਧੇਨ ਮृਦੁਨਾ ਕਟੁਨਾ ਚ ਚਿਤ੍ । ਸਮੇਨ ਸਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮਧੁਨਿष੍ਠਾਨੁਭੂਤਿਵਤ੍
ਚਾਹੇ ਚਿੱਤ ਨਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਿੱਖਾ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚੱਖਣ ਵਾਲਾ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਯਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਚਿਦਵਸ੍ਥਯਾ । ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨੁਗਤਯਾ ਸਤ੍ਤਾਦ੍ਵੈਤੈਕਰੂਪਯਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਹਾਲਤ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ-ਅਦਵੈਤ ਦੀ ਇਕੋ ਰੂਪ ਹੈ, ਤਦ ਸਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਪਿ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਵਲਿਤਾਨ੍ਤਰਾ । ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਾਨੁਭਵਨਾਤ੍ ਸਾਮ੍ਯੇਨੈਵਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਮਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇਨ ਭਾਵਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭਾਵਸ੍ ਤ੍ਯਜਤਿ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਾਵਮ੍ ਅਭਾਵੇਨ ਭਾਵਸ੍ ਤ੍ਯਜਤਿ ਤੁष੍ਟਤਾਮ੍
ਇੱਕ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਹਾਲਤ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹਾਲਤ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਹਾਲਤ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਣ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲਤ੍ਰਯਮ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਹੀਨਾਯਾਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯਬਨ੍ਧਨੈਃ । ਚਿਤਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ ਸਮਤੈਵਾਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦੇ ਬੰਧਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਤਾ ਹੀ ਬਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਤਿ ਵਾਚਾਮ੍ ਅਗਮ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਇਵ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ । ਨੈਰਾਤ੍ਮ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਦਸ਼ਾਮ੍ ਉਪਯਾਤੇਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਇਹ ਬੋਲ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਦੀਵੀ ਨਾ-ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਰ-ਆਤਮਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚਾਖਿਲਂ ਚ ਵਾ । ਪਰਮੋਪਸ਼ਮੇ ਲੀਨਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਰੋਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਮੁਕਤੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਿਤਾ ਤ੍ਵ੍ ਏषਾ ਮਨ੍ਦਾਭਾਸਤਯਾ ਜਗਤ੍ । ਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਸ਼੍ਯਤੀਦਂ ਚਿਦ੍ ਦृष੍ਟਿਃ ਪਟਲਿਨੀ ਯਥਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਪਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਈਹਾਨੀਹਾਮਯੈਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਾ ਚਿਦ੍ ਆਵਲਿਤਾ ਮਲੈਃ । ਸਾ ਹਿ ਨੋਤ੍ਪਤਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਪਾਸ਼ਬਦ੍ਧੇਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਜੋ ਚਿੱਤ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਛਾ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਨੇਨੈਵ ਯੇ ਕੇਚਨ ਜਨਾ ਇਮੇ । ਪਤਿਤਾ ਮੋਹਜਾਲੇषੁ ਵਿਨੇਤ੍ਰਾ ਇਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਸਭ ਲੋਕ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਕਰਕੇ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋਣ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਲਵਲਿਤੈਰ੍ ਵਿषਯਾਵਟਪਾਤਿਭਿਃ । ਪਦਵੀ ਗਤਬਾਧੇਯਂ ਨ ਦृष੍ਟਾ ਮਤ੍ਪਿਤਾਮਹੈਃ
ਇਹ ਰਾਹ, ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਜਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਏਵ ਸ੍ਫੁਰਿਤ੍ਵਾ ਧਰਣੀਤਲੇ । ਵਰਾਕਾਸ੍ ਤੇਨ ਤੇ ਨष੍ਟਾ ਮषਕਾਃ ਕੁਹਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਮਕ ਕੇ, ਉਹ ਬੇਚਾਰੇ ਉਸ ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਖੀਆਂ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਸ੍ਯਨ੍ ਯਦਿ ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭੋਗਦੁਃਖਾਰ੍ਥਿਨਸ੍ ਤਤਃ । ਭਾਵਾਭਾਵਾਨ੍ਧਕੂਪੇषੁ ਨਾਪਤਿष੍ਯਨ੍ ਹਤਾਸ਼ਯਾਃ
ਜੇ ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਜੀਵਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗਦੇ।
ਇਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇषਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਮੋਹੇਨ ਜਨ੍ਤਵਃ । ਧਰਾਵਿਵਰਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਕੀਟਾਨਾਂ ਸਮਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਇੱਛਾ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਦੁਵਿਧਾ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਫਸੇ ਜੀਵ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈਹਿਤਾਨੀਹਿਤਾਕਾਰਾ ਕਲਨਾਮृਗਤृष੍ਣਿਕਾ । ਸਤ੍ਯਾਵਬੋਧਮੇਘੇਨ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਸ ਜੀਵਤਿ
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਬਣਾਵਟਾਂ—ਕੀਤੇ ਤੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ, ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਦੇ ਬੱਦਲ ਨਾਲ ਠੰਢੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਤਃ ਕਿਲਾਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਮਲਾਕृਤੇਃ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾਯਾ ਰੁਚਃ ਕੋष੍ਣਾਃ ਕਲਙ੍ਕਕਲਨਾਸ਼੍ ਚਿਤਃ
ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰੰਤਰ ਤੇ ਬੇਦਾਗ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਾਗ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਗਰਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਲਖ ਨਹੀਂ।
ਆਤ੍ਮਨੇ ऽਸ੍ਤੁ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਮ੍ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚਿਦਾਤ੍ਮਨੇ । ਲੋਕਾਲੋਕਮਣੇ ਦੇਵ ਚਿਰੇਣਾਧਿਗਤੋ ऽਸ੍ਯ੍ ਅਹੋ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਨਿਰਭਾਗ ਚੇਤਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦਿਵਿਆ ਰਤਨ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਆਖਰਕਾਰ ਤੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ—ਇਹ ਵੱਡੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ!
ਪਰਾਮृष੍ਟੋ ऽਸਿ ਲਬ੍ਧੋ ऽਸਿ ਪ੍ਰੋਦਿਤੋ ऽਸਿ ਚਿਰਾਯ ਚ । ਉਦ੍ਧृਤੋ ऽਸਿ ਵਿਕਲ੍ਪੇਭ੍ਯੋ ਯੋ ऽਸਿ ਸੋ ऽਸਿ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਤੂੰ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ, ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਜੋ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!
ਮਹ੍ਯਂ ਤੁਭ੍ਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਯ ਤੁਭ੍ਯਂ ਮਹ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਨੇ । ਨਮੋ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵਾਯ ਪਰਾਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ
ਮੈਨੂੰ, ਤੈਨੂੰ, ਅਨੰਤ ਨੂੰ, ਮੈਨੂੰ, ਤੈਨੂੰ, ਸ਼ੁਭ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੀ ਉੱਚੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!
ਗਤਘਨਮ੍ ਇਵ ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਂ ਗਤਕਲਨਾਵਰਣਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਰੂਪਮ੍ । ਸ੍ਵਵਪੁषਿ ਮੁਦਿਤਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਸਂਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਸ੍ਵਰਸਂ ਸ੍ਵਯਂ ਨਮਾਮਿ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬਦਲ ਰਹਿਤ ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਕਲਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ੴ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਾਰਿਤਾਕਾਰੋ ਵਿਕਾਰਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਆਤ੍ਮੈਵਾਯਂ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ ਜਗਤੀਗਤਮ੍
ਜੋ 'ਓਮ' ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਮੇਦੋऽਸ੍ਥਿਮਾਂਸਮਜ੍ਜਾਸृਗਤੀਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਚੇਤਨਃ । ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਥੋ ऽਪਿ ਸੂਰ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਦੀਪਕਃ
ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਚਰਬੀ, ਹੱਡੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਮੱਜਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉष੍ਣੀਕਰੋਤਿ ਦਹਨਂ ਰਸਯਤ੍ਯ੍ ਅਮृਤੋ ਰਸਂ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੁਭਵਾਨ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਭੋਗਾਨ੍ ਇਵ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਚੱਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗਦੀ ਹੈ।
ਤਿष੍ਠਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਨਾਸੀਨੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਥਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖੜਾ ਨਹੀਂ, ਬੈਠਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬੈਠਾ ਨਹੀਂ, ਚਲਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਚਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਤਥੇਦਾਨੀਮ੍ ਇਹਾਮੁਤ੍ਰੋਭਯਤ੍ਰ ਚ । ਪਿਹਿਤੋ ऽਪਿਹਿਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਸਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵृਤ੍ਤਿषੁ
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੁਣ ਜਾਂ ਅੱਗੇ; ਇੱਥੇ, ਉੱਥੇ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ; ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੁਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਭਵਨ੍ਯਗ੍ਭਵਾਭਾਵਭਾਵਨਾਭਿਰ੍ ਇਤਸ੍ ਤਤਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਤृਣਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਗਦ੍ ਆਵਰ੍ਤਯਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਤਪੱਤੀ, ਮਿਲਣ ਤੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਪਨ੍ਦਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਦੇਵਾਤ੍ ਸਦਾਗਤੇਃ । ਸ੍ਥਾਣੋਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਰਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਲੇਪਕਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਪਰ ਸਦਾ ਅਡੋਲ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਸਕ੍ਰਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਤੰਤਰ ਤੇ ਅਲੇਪ।
ਮਨਾਂਸਿ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਤ੍ਯ੍ ਏष ਪਲ੍ਲਵਾਨ੍ ਇਵ ਮਾਰੁਤਃ । ਵਾਹਯਤ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਂ ਵਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਵਾਲੀਮ੍ ਇਵ ਸਾਰਥਿਃ
ਇਹ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।