ਅਥ ਦੁਃਖਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਹਰਿਣਾ ਹਤਦਾਨਵੇ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਮੌਨੀ ਪਾਤਾਲਕੋਟਰੇ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ, ਹਰੀ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਅਸੁਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕੋ ऽਨ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਉਪਾਯਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਯ ਏਵੇਹਾਸੁਰਾਙ੍ਕੁਰਃ । ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰੋ ਜਾਯਤੇ ਤਂ ਤਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਮृਗੋ ਹਰਿਃ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਹੈ, ਜਦ ਇੱਥੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਕਲੀ ਉੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਖਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਤਿੱਖੀ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਨ ਕਦਾਚਨ ਪਾਤਾਲੇ ਦੈਤ੍ਯਾ ਦੋਰ੍ਦਣ੍ਡਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਸ੍ਥਿਰਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ ਉਦ੍ਭਿਨ੍ਨਾਃ ਪਦ੍ਮਾ ਇਵ ਹਿਮਾਚਲੇ
ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਦੈਤ, ਉੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇ—ਜਿਵੇਂ ਹਿਮਾਚਲ 'ਤੇ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਕਦੇ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਯੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਾਸੁਰਾਕਾਰਘਰ੍ਘਰਾਃ । ਕ੍ਸ਼ਣਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਿਤਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਵਾਰਿਧੇਃ
ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ, ਗੱਜਦੇ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉੱਗਦੇ, ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਇਕ ਪਲ ਉੱਗਦੀਆਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਕष੍ਟਂ ਸਮਗ੍ਰਾਲੋਕਹਾਰਿਣਃ । ਰਿਪਵਃ ਪ੍ਰੌਢਿਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਅਪੂਰ੍ਵਤਿਮਿਰਭ੍ਰਮਾਃ
ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਬੱਦਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਮਃਪ੍ਰਪੂਰ੍ਣਹृਦਯਾਸ੍ ਸਙ੍ਕੁਚਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਰਸਮ੍ਪਦਃ । ਸੁਹृਦਃ ਖੇਦਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਨਿਸ਼ੀਵ ਕਮਲਾਕਰਾਃ
ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਨ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਪੰਡੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਤਸ੍ਯ ਮਲਿਨਵ੍ਯੂਹਪਾਦਪੀਠਾਪਮਾਰ੍ਜਕੈਃ । ਸੁਰੈਰ੍ ਵਿषਯ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਮृਗੈਰ੍ ਇਵ ਮਹਾਵਨਮ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੰਦ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਾ ਗਤਸ਼੍ਰੀਕਾ ਦੀਨਾਃ ਪ੍ਰਕਟਿਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਨ ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਪਦ੍ਮਾਃ ਪ੍ਲੁष੍ਟਦਲਾ ਇਵ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਨੀਅਤ ਸਾਫ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੜ ਗਏ ਹੋਣ।
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸੁਰਵੀਰਾਣਾਂ ਗृਹੇष੍ਵ੍ ਅਵਿਰਤਾਨਿਲੈਃ । ਧੂਸਰਾ ਭਸ੍ਮਨੀਹਾਰਾ ਧੂਪਧੂਮਭਰਾ ਇਵ
ਅਸੁਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਰਾਖ ਦੇ ਬੱਦਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧੂਪ ਦੇ ਧੂੰਏ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ।
ਹृਤਦ੍ਵਾਰਕਵਾਟਾਸੁ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਭਿਤ੍ਤਿषੁ । ਪ੍ਰਭਾ ਮਰਕਤਸ੍ਯੇਵ ਜਾਤਾ ਨਵਯਵਾਙ੍ਕੁਰਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿੱਤਾਂ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਚਮਕ ਉੱਗ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਜੌ ਦੇ ਕੋਪਲੇ ਜਾਂ ਪਨ੍ਹੇ ਦੀ ਹਰੀ ਚਮਕ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਨਾਭਿਨਲਿਨੀਮਤ੍ਤੇਭਾ ਦਾਨਵਾ ਅਪਿ । ਦੇਵਵਦ੍ ਦੈਨ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤਾਃ ਕਿਮ੍ ਅਸਾਧ੍ਯਮ੍ ਅਹੋ ਵਿਧੇਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਲ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਾਨਵ ਵੀ ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਰੱਬ, ਕਿਸੇ ਵਾਸਤੇ ਭਾਗ ਦਾ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ!
ਮਨਾਕ੍ ਚਲਤਿ ਪਰ੍ਣੇ ऽਪਿ ਦृष੍ਟਾਰਿਭਯਭੀਰਵਃ । ਵਧ੍ਵਸ੍ ਤ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਮृਗ੍ਯੋ ਗ੍ਰਾਮਗਤਾ ਇਵ
ਪੱਤੇ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹਿਲਚਲ ਵੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਡਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਖੇਰੀਆਂ, ਪਿੰਡ ਆਈਆਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਅਸੁਰੀਕਰ੍ਣਪੂਰਾਰ੍ਥਂ ਫੁਲ੍ਲਰਤ੍ਨਗੁਲੁਚ੍ਛਕਾਃ । ਨਰਸਿਂਹਕਰਾਲੂਨਾਸ੍ ਸ੍ਥਾਣੁਤਾਮ੍ ਆਗਤਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਉਹ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਰਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ।
ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ਬਰਲਤਾਪਤ੍ਤ੍ਰਾ ਰਤ੍ਨਸ੍ਤਬਕਦਨ੍ਤੁਰਾਃ । ਪੁਨਰ੍ ਆਰੋਪਿਤਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਨਨ੍ਦਨੇ ਕਲ੍ਪਪਾਦਪਾਃ
ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੋਹਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਮੁੜ ਉਥੇ ਸਜਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪੁਰੇਹਾਮਰਬਨ੍ਦੀਨਾਂ ਦੈਤ੍ਯੈਰ੍ ਆਲੋਕਿਤਂ ਮੁਖਮ੍ । ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵ੍ ਅਸੁਰਬਨ੍ਦੀਨਾਂ ਸੁਰੈਰ੍ ਆਲੋਕ੍ਯਤੇ ਮੁਖਮ੍
ਕਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਯੇ ਦਾਨਮਹਾਨਦ੍ਯਸ੍ ਸੁਰੇਭਕਟਭਿਤ੍ਤਿषੁ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੈਲਸਾਨੁष੍ਵ੍ ਇਵਾਪਗਾਃ
ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾਨ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਅਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਇਭਗਣ੍ਡੇषੁ ਦਾਵਦਾਹਵਿਭੂਤਯਃ । ਲਸਨ੍ਤਿ ਮਰੁषਣ੍ਡੇषੁ ਸਂਸ਼ੁष੍ਕੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਧੂਲਯਃ
ਸਾਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਰਾਖ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਧੂੜ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸਿਸਿਤਮਨ੍ਦਾਰਮਕਰਨ੍ਦਾਰੁਣਾਨਿਲਾਃ । ਤਾ ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰਸ੍ਥਲ੍ਯੋ ਦੈਤ੍ਯਦੁਰ੍ਲਭਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੌਲੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੁਨ੍ਦਰ੍ਯੋ ਦਾਨਵਾਨ੍ਤਃਪੁਰੋषਿਤਾਃ । ਪੁਨਰ੍ ਮੇਰੌ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਯਾਤਾ ਮਞ੍ਜਰ੍ਯ ਇਵ ਪਾਦਪੇ
ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਨ, ਹੁਣ ਮੁੜ ਮੈਰੂ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕष੍ਟਂ ਤਾਤਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰੀਣਾਂ ਸ਼ੁष੍ਕਾਮ੍ਬੁਰੁਹਨੀਰਸਾਃ । ਵਿਲਾਸਾਸ੍ ਸੁਰਨਾਰੀਭਿਰ੍ ਹਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਾਸ੍ਯਲੀਲਯਾ
ਅਫ਼ਸੋਸ, ਸੁਰਗ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਸ-ਭਰੇ ਸੁਖ ਹੁਣ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਠਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਯੈਰ੍ ਏਵ ਮਤ੍ਤਾਤਸ਼੍ ਚਾਮਰੈਰ੍ ਉਪਵੀਜਿਤਃ । ਸਹਸ੍ਰਨਯਨਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਕष੍ਟਂ ਤੈਰ੍ ਏਵ ਵੀਜ੍ਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਸਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਯਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਪਦ੍ ਆਗਤਾ ਦੈਨ੍ਯਦਾਯਿਨੀ । ਤਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਦੁष੍ਪੌਰੁषਵਤੋ ਹਰੇਃ
ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲਿਆਈ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਹੈ, ਉਸ ਇਕ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰੇ ਹਰੀ ਦੀ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ।
ਤਦ੍ਦੋਰ੍ਵਨਘਨਚ੍ਛਾਯਾਲਬ੍ਧਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਯਸ੍ ਸੁਰਾਃ । ਨ ਕਦਾਚਨ ਤਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿਮਾਦ੍ਰੇਰ੍ ਇਵ ਸਾਨਵਃ
ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਧੁੱਪ ਪੈਣ ਨਾਲ ਠੰਡ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼ੌਰਿਸ਼ੌਰ੍ਯੋਗ੍ਰਸ਼ਿਖਰਸਂਸ਼੍ਰਯੇਣਾਸ਼੍ਰਿਤਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਸਮੁਪਤਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੁਨੀਞ੍ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਾ ਇਵ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਤੀਖੀ ਵਿਰਤਾ 'ਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਬਾਂਦਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨਾਸੁਰਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰੀਣਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮਣ੍ਡਨਮਙ੍ਗਲੇ । ਮੁਖਪਦ੍ਮੇ ऽਰ੍ਪਿਤਂ ਬਾष੍ਪਮ੍ ਅਬ੍ਜਿਨੀਨਾਂ ਹਿਮਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਕਰਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਦਾ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ-ਕਮਲਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਅੰਸੂ, ਕਮਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਠੰਢੇ ਕਣਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਸ਼ੀਰ੍ਣਭਿਨ੍ਨਲੁਠਦ੍ਭਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਜਗਜ੍ਜਰ੍ਜਰਮਣ੍ਡਪਃ । ਅਯਂ ਨੀਲਮਣਿਸ੍ਤਮ੍ਭੈਸ੍ ਤਦ੍ਭੁਜੈਰ੍ ਏਵ ਧਾਰ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲਾ ਝੜਦਾ ਹੋਇਆ ਮੰਡਪ, ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਨੀਲ ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਥੰਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਧਰ੍ਤਾ ਸੁਰਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਜ੍ਜਤੋ ਵਿਪਦਰ੍ਣਵੇ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦੋਦਰਮਗ੍ਨਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯੇਵ ਕਚ੍ਛਪਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਕਛੂਆ ਥੰਮਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਤਾਤਾਦਯਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇਨੈਵਾਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਪਾਤਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਵਾਤੇਨੇਵ ਕੁਲਾਚਲਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ, ਤਾਤਾ ਆਦਿ, ਉਸੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਆੰਧੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ ਏष ਏਵਂ ਸਂਹਾਰਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਮਭੁਜਾਵਲਿਃ । ਸੁਰਸਾਰ੍ਥਸੁਹृਚ੍ ਛ੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿषਮੋ ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਮਹਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਹੈ।
ਦੈਤ੍ਯਦੋਰ੍ਦਣ੍ਡਪਰਸ਼ੋਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਦਾਨਵਾਨ੍ ਬਾਧਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਬਾਲਕਾਨ੍ ਇਵ ਮਰ੍ਕਟਃ
ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਡੰਡੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਦਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।