ਚਿਦ੍ ਏਵੈਕਮ੍ ਅਹਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੈषਣਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਕਰੋਮਿ ਮਾਤ੍ਰਾਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਮੈਂ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ, ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ।
ਕਿਮ੍ ਅਨੇਨ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਸਮੇਨ ਮੇ । ਅਸ਼ੇषਜਗਦੇਕਾਤ੍ਮਾ ਚਿਦ੍ ਅਹਂ ਚੇਤਨਾਤ੍ਮਕਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕੋ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਚਿਦ੍ ਅਮ੍ਬਰੇ ਭਾਨਾਵ੍ ਅਹਂ ਚਿਦ੍ ਭੂਤਪਞ੍ਜਰੇ । ਸੁਰਾਸੁਰੇषੁ ਚਿਦ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਚਰੇषੁ ਚ
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹਾਂ।
ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਹਿ ਕਲ੍ਪਨੈਵ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਲ੍ ਲੋਕੇ ਕਸ਼੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਕਸ਼੍ ਚ ਵਾ ਸੁਹृਤ੍
ਇਥੇ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੌਣ ਵੈਰੀ ਤੇ ਕੌਣ ਮਿੱਤਰ?
ਬਡਿਨਾਮ੍ਨਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਭਾਸੁਰੇ । ਚਿਤਸ੍ ਤਤ੍ ਕਿਂ ਭਵੇਚ੍ ਛਿਨ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਵਪੂਰਣਾਤ੍
ਜੇ ਬਡੀ ਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਕੀ? ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਕੱਟੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਚਿਤਾ ਸਞ੍ਚੇਤਿਤੋ ਦ੍ਵੇषੋ ਦ੍ਵੇषੋ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦ੍ਵੇषਾਦਯਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਭਾਵਾਭਾਵਾਸ਼੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਨਫ਼ਰਤ ਤਾਂ ਉਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹਨ।
ਨ ਚਿਤੋ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਾਪਿ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਅਨ੍ਯਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਫਾਰਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੋਦਰਾਤ੍
ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕਰੀਏ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨ ਦ੍ਵੇषੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਰਾਗੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਮਨੋ ਨਾਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਯਃ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਤਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਿਕਲ੍ਪਕਲਨਾ ਕੁਤਃ
ਇੱਥੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ, ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਜਾਂ ਬਣਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਚਿਦ੍ ਅਹਂ ਸਰ੍ਵਗੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਨਿਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦਮਯਾਤ੍ਮਕਃ । ਵਿਕਲ੍ਪਕਲਨਾਤੀਤੋ ਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਮੈਂ ਚਿੱਤ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ।
ਚਿਤਸ਼੍ ਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਯਨ੍ ਨਾਮ ਨਿਰ੍ਨਾਮਾਯਾ ਨ ਨਾਮ ਤਤ੍ । ਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ਮਿਕੈषਾ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਃ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸਰ੍ਵਗਾ
‘ਚਿਤ’ ਜਾਂ ‘ਚੇਤਨ’ ਇਹ ਨਾਮ ਉਸ ਅਸਲੀਅਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚੇਤਨ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਧੁਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਕੇਵਲਾਮਲਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਨਿਤ੍ਯੋਦਿਤੋ ਨਿਰਾਭਾਸੋ ਦ੍ਰष੍ਟਾਸ੍ਮਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਦੇ, ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ।
ਨ ਕਰ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਨ ਭੋਕ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਦ੍ਰष੍ਟੈਵਾਸ੍ਮਿ ਨਿਰਾਮਯਃ । ਕਲ੍ਪਨਾਵਿਕਲਾਕਾਰਕਾਲਕਾਨ੍ਤਕਲਾਮਯਃ
ਮੈਂ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ; ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਕਲਪਨਾ, ਅਕਲਪਨਾ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਹਾਂ।
ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਦਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯ ਆਭਾਸ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਭਾਰੂਪੈਕਸ੍ਵਰੂਪੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਜਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀਤ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹਾਂ।
ਚੇਤ੍ਯਰਞ੍ਜਨਰਿਕ੍ਤਾਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਚੇਤਨਰੂਪਾਯ ਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਮੇ
ਮੇਰੇ ਅਸਲ ਰੂਪ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਵੰਦਨਾ ਹੋਵੇ।
ਚਿਤਯੇ ਚੇਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਯ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾਯ ਯੋਗ੍ਯਯਾ । ਸਰ੍ਵਾਵਭਾਸਰੂਪਾਯ ਮਹ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਸਹੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਚੇਤ੍ਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਚਿਦ੍ਰੂਪਂ ਵਿष੍ਵਗ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਪੂਰਕਮ੍ । ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵਸਂਵੇਦ੍ਯਂ ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਹਂ ਤਤਮ੍
ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਫ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਮੈਂ ਹਾਂ।
ਆਕਾਸ਼ਵਦ੍ ਅਨਨ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਣੋਰ੍ ਅਣੁਰ੍ ਆਤਤਃ । ਨਾਸਾਦਯਨ੍ਤਿ ਮਾਮ੍ ਏਤਾਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖਦਸ਼ਾਦृਸ਼ਃ
ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਅੰਤਹੀਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਰੀਕ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਰੀਕ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ; ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ।
ਸਂਵੇਦਨਮ੍ ਅਸਂਵੇਦ੍ਯਮ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਂ ਚੇਤਨਂ ਤਤਮ੍ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਮਾਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਤ੍ਤੁਮ੍ ਭਾਵਾਭਾਵਾ ਜਗਦ੍ਗਤਾਃ
ਜਾਗਰਤਾ ਤੇ ਅਜਾਗਰਤਾ, ਸੋਚਣਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਸੋਚਣਯੋਗ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਰिभਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।
ਅਥ ਵੈਤੇ ਜਗਦ੍ਭਾਵਾਃ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੁ ਮਾਮ੍ ਇਮਮ੍ । ਯਥਾਭਿਮਤਮ੍ ਏਤੇ ਹਿ ਮਤ੍ਤੋ ਨ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕਿਣਃ
ਜਾਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪਰिभਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲੈਣ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਯਦਿ ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਤੇਨ ਵਸ੍ਤੁਨਾ ਵਸ੍ਤੁ ਮੀਯਤੇ । ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਦੀਯਤੇ ਵਾਪਿ ਤਤ੍ ਕਿਂ ਕਸ੍ਯ ਕਿਲ ਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਤੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਹਂ ਸਰ੍ਵਕृਤ੍ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਗਤਃ । ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵੈਤਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਚੋਦਿਤਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਿਕਲ੍ਪਾਭ੍ਯਾਂ ਚਿਦ੍ ਅਚਿਚ੍ ਚਾਹਮ੍ ਏਕਭਾਃ । ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਤਾਵਚ੍ ਛਾਮ੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਪਾਵਨੇ
ਇਰਾਦਾ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਅਚੇਤਨ, ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਚਾਨਣ ਹਾਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹਿਲਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਪ ਵਿੱਚ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਬਡਿਃ ਪਰਮਕੋਵਿਦਃ । ਅਕਾਰਾਰ੍ਧਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਭਾਵਯਨ੍ ਧ੍ਯਾਨਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਡ਼ੀ ਅੱਧੀ ਅੱਖਰ ਦੇ ਸੁਖਮ ਅਰਥ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਕਲਨਾਗਣਃ । ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਅਤਿਦੂਰਾਸ੍ਤਚੇਤ੍ਯਚਿਨ੍ਤਕਚਿਨ੍ਤਨਃ
ਜਦ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਇਰਾਦੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਗਏ, ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਰੁਕ ਗਏ, ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਧ੍ਯਾਤृਧ੍ਯੇਯਧ੍ਯਾਨਹੀਨੋ ਨਿਰ੍ਮਨਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਸਨਃ । ਬਭੂਵਾਵਾਤਦੀਪਾਭੋ ਬਡਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਹਾਪਦਃ
ਜਦ ਨਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਧਿਆਨ ਦੀ ਚੀਜ਼, ਨਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਬਡ਼ੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਿਆ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਵਾਤਾਯਨੇ ਬਡਿਃ । ਅਵਸਦ੍ ਬਹੁਕਾਲਂ ਸ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣ ਇਵੋਪਲਾਤ੍
ਬੜੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਛਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਜੜਿਆ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਮਿਤੈषਣਯਾ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਯਾ ਮਨਨਦੋषਦਸ਼ੋਜ੍ਝਿਤਯੋਚ੍ਚਯਾ । ਬਡਿਰ੍ ਅਰਾਜਤ ਨਿਰ੍ਮਲਸਤ੍ਤਯਾ ਵਿਘਨਮ੍ ਅਚ੍ਛਤਯੇਵ ਸ਼ਰਨ੍ਨਭਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਟ ਗਈਆਂ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਬੜੀ ਦੀ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਸਤੀ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਆਕਾਸ਼।
ਅਥ ਤੇ ਦਾਨਵਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਬਡੇਰ੍ ਅਨੁਚਰਾਸ੍ ਤਦਾ । ਤਦ੍ਗृਹਂ ਸ੍ਫਾਟਿਕਂ ਸੌਧਮ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਆਰੁਰੁਹੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬੜੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦਾਨਵ ਉਸਦੇ ਉੱਚ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਫ਼ੈਦ ਮਹਿਲ 'ਚ ਛੇਤੀ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
ਡਿਮ੍ਬਾਦ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਵੀਰਾਸ੍ ਸਾਮਨ੍ਤਾਃ ਕੁਕੁਹਾਦਯਃ । ਸੁਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਰਾਜਾਨੋ ਵृਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਬਲਹਾਰਿਣਃ
ਡਿੰਬਾ ਆਦਿ ਮੁਖੀ, ਮੰਤਰੀ, ਵੀਰ, ਕੁਕੁਹਾ ਆਦਿ ਵਸੀਲੇ, ਸੁਰਾ ਆਦਿ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਬਲਵਾਨ ਵੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵਾਦਯਸ੍ ਸਭ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ੁਕੁਨ੍ਦਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਲੁਡਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਸੁਹृਦਃ ਪਲ੍ਮੂਲਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਲਾਲਕਾਃ
ਹਯਗਰੀਵ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ, ਸ਼ੁਕੁੰਦ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਲੁਡੰਗ ਆਦਿ ਦੋਸਤ, ਤੇ ਪਲਮੂਲ ਆਦਿ ਮਨਪਸੰਦ ਸਾਥੀ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।