ਅਹੋ ਵਤ ਕੁਮਾਰੇਣ ਕਲ੍ਯਾਣਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਵਾਗ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਪਰਮੋਦਾਰਵਿਰਾਗਰਸਗਰ੍ਭਿਣੀ
ਅਹੋ, ਵਾਕਈ, ਕੁਮਾਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਵਿਰਾਗ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉੱਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਸੁਬੋਧਮ੍ ਉਚਿਤਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਉਦਾਰਂ ਪ੍ਰਿਯਚਰ੍ਯਾਰ੍ਹਮ੍ ਅਵਿਹ੍ਵਲਮ੍ ਅਵਿਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ, ਠੀਕ, ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ; ਉੱਚਾ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਸਾਫ ਹੈ।
ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਪਦਸ੍ਪष੍ਟਮ੍ ਇष੍ਟਂ ਪੁष੍ਟਂ ਚ ਤੁष੍ਟਿਮਤ੍ । ਕਰੋਤਿ ਰਾਘਵਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਚਃ ਕਸ੍ਯ ਨ ਵਿਸ੍ਮਯਮ੍
ਰਾਘਵ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਸੁਹਾਵਣੀ, ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
ਸ਼ਤਾਦ੍ ਏਕਤਮਸ੍ਯੈਵ ਸਰ੍ਵੋਦਾਰਚਮਤ੍ਕृਤੇਃ । ਈਪ੍ਸਿਤਾਰ੍ਥਾਰ੍ਪਣੈਕਾਨ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਾ ਭਵਤਿ ਭਾਰਤੀ
ਸੌ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਚੰਭਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਭਾਰਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਹੀਦੇ ਅਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਮਾਰ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਾ ਕਸ੍ਯ ਵਿਵੇਕਫਲਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਏਵਂ ਵਿਕਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਨਲਤਾ ਨਵਾ
ਕੁਮਾਰ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸ ਲਈ ਬੁਝਣ ਦੀ ਫਲ ਵਾਲੀ ਨਵੀਂ ਬੁਧੀ ਦੀ ਲਤਾ ਇੰਝ ਖਿੜਦੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਦੀਪਸ਼ਿਖਾ ਯਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯੇਵ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ ਆਲੋਕਕਾਰਿਣੀ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਬੁਧੀ ਦੀ ਜੋਤ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਤਾਨਿ ਚ । ਪਦਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਪਕਰ੍षਨ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੇषੁ ਸਚੇਤਨਮ੍
ਲਾਲ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਦੁਃਖਮ੍ ਅਨੁਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸਾਰਂ ਪਸ਼ਵਃ ਪਰਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਗੁਮਰਾਹ ਜਾਨਵਰ ਕਦੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਨਹੀਂ।
ਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵੈਕੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਮਲਾਸ਼ਯਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਵਿਚਾਰਾਰ੍ਹੋ ਯਥਾਯਮ੍ ਅਰਿਸੂਦਨਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਨੁਤ੍ਤਮਚਮਤ੍ਕਾਰਫਲਾਸ੍ ਸੁਭਗਮੂਰ੍ਤਯਃ । ਭਵ੍ਯਾ ਹਿ ਵਿਰਲਾ ਲੋਕੇ ਸਹਕਾਰਦ੍ਰੁਮਾ ਇਵ
ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਰੂਪਾਂ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਿਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਦृष੍ਟਿਰ੍ ਜਗਜ੍ਜਾਤੌ ਸ੍ਵਵਿਵੇਕਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵ੍ਯਮਤਾਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਇਯਮ੍ ਅਨ੍ਯੇਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਗਤ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਚੰਭਾ—ਇਸ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਲਭਾਸ੍ ਸੁਭਗਾ ਲੋਕਾਃ ਫਲਪਲ੍ਲਵਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਰਵੋ ਦੇਸ਼ੇ ਨ ਤੁ ਚਨ੍ਦਨਪਾਦਪਾਃ
ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਰੱਖਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿਵਨੇ ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਸੁਫਲਪਲ੍ਲਵਾਃ । ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਪੂਰ੍ਵਚਮਤ੍ਕਾਰੋ ਲਵਙ੍ਗਸ੍ ਸੁਲਭਸ੍ ਸਦਾ
ਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲਵੰਗ ਦਾ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨੇਵ ਸ਼ੀਤਮਹਸਸ੍ ਸੁਤਰੋਰ੍ ਇਵ ਮਞ੍ਜਰੀ । ਪੁष੍ਪਾਦ੍ ਆਮੋਦਲੇਖੇਵ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਮਾਚ੍ ਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ, ਵਧੀਆ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਚੀ, ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਦੈਵਨਿਰ੍ਮਾਣਨਿਰ੍ਮਿਤੇਃ । ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦਗ੍ਧਸਂਸਾਰਾਤ੍ ਸਾਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਇਸ ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਜੋ ਅਸਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਤਨ੍ਤੇ ਸਾਰਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਯੇ ਯਸ਼ੋਨਿਧਯੋ ਧਿਯਾ । ਧਨ੍ਯਾ ਧੁਰਿ ਸਤਾਂ ਗਣ੍ਯਾਸ੍ ਤ ਏਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸਲ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਵਧੀਕ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ।
ਨ ਰਾਮੇਣ ਸਮੋ ऽਸ੍ਤੀਹ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕਸ਼੍ਚਨ । ਵਿਵੇਕਵਾਨ੍ ਉਦਾਰਾਤ੍ਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਚੇਤਿ ਨੋ ਮਤਿਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਜੋ ਸਿਆਣਾ, ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਹੈ।
ਸਕਲਲੋਕਚਮਤ੍ਕृਤਿਕਾਰਿਣੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਂ ਯਦਿ ਰਾਘਵਚੇਤਸਃ । ਫਲਤਿ ਨੋ ਤਦ੍ ਇਮੇ ਵਯਮ੍ ਏਵ ਹਿ ਸ੍ਫੁਟਤਰਂ ਮੁਨਯੋ ਹਤਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਕਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਫ਼ ਹੀ ਮੂਰਖ ਹਾਂ।
ਨਾਰਦੇਨੇਤਿ ਮਹਤਾ ਵਚਸ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਸਭਾਗਤਃ । ਰਾਮਮ੍ ਅਗ੍ਰਗਤਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਵਾਚ ਹ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਬੈਠੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਵ ਰਾਘਵ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਜ੍ ਜ੍ਞੇਯਂ ਜ੍ਞਾਨਵਤਾਂ ਵਰ । ਸ੍ਵਯੈਵ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ
ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਤੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਨਿੱਘੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ।
ਕੇਵਲਂ ਮਾਰ੍ਜਨਾਮਾਤ੍ਰਂ ਮਨਾਗ੍ ਏਵੋਪਯੁਜ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਮਲੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਮਕੁਰੇ ਤਵ
ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਫਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਦਾ ਆਇਨਾ ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ।
ਭਗਵਦ੍ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕਸ੍ਯੇਵ ਮਤਿਸ੍ ਤਵ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਭਗਵਾਨ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਾਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਭਗਵਦ੍ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਭਗਵਨ੍ ਕਥਮ੍ । ਧਿਯਾਪ੍ਯ੍ ਆਦੌ ਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਚ ਧਿਯਾ ਪੁਨਃ
ਭਗਵਾਨ, ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਦਾ ਮਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ?
ਆਤ੍ਮੋਦਨ੍ਤਸਮਂ ਰਾਮ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਇਮਂ ਮਯਾ । ਸ਼ृਣੁ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ਮਜੋਦਨ੍ਤਂ ਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਕਾਰਣਮ੍
ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਦੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ऽਯਮ੍ ਅਞ੍ਜਨਵਰ੍ਣਾਭੋ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਹੇਮਵਿष੍ਟਰੇ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਵ ਪਿਤੁਰ੍ ਵ੍ਯਾਸੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਾਸ੍ਕਰਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਪਾਸ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਭੂਦ੍ ਇਨ੍ਦੁਵਦਨਸ੍ ਤਨਯੋ ਨਯਕੋਵਿਦਃ । ਸ਼ੁਕੋ ਨਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨਾਮ ਸ਼ੁਕ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਯਤੋ ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਇਮਾਂ ਹृਦਿ । ਤਵੇਵ ਕਿਲ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਵੇਕ ਉਦਭੂਦ੍ ਭृਸ਼ਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਜਾਗਿਆ।
ਤੇਨਾਸੌ ਸ੍ਵਵਿਵੇਕੇਨ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਮਹਾਮਤੇ । ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਚਾਰੁ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਉਸਨੇ ਆਪ ਹੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪਰੇ ਵਸ੍ਤੁਨ੍ਯ੍ ਅਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਾਸ੍ ਤਤਃ । ਨੇਦਂ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਂ ਨਾਸਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਉਪਾਯਯੌ
ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਰਮ ਸੱਚ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ 'ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ' ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਪਾਇਆ।
ਕੇਵਲਂ ਵਿਰਰਾਮਾਸ੍ਯ ਚੇਤੋ ਵਿਗਤਚਾਪਲਮ੍ । ਭੋਗੇਭ੍ਯੋ ਭੂਰਿਭਙ੍ਗੇਭ੍ਯੋ ਧਰਾਦ੍ਭ੍ਯ ਇਵ ਚਾਤਕਃ
ਉਸਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਬੇਚੈਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।