ਅਙ੍ਗਮ੍ ਅਙ੍ਗੇਨ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਮਾਂਸਂ ਮਾਂਸੇਨ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ । ਪੁਰਾਹਮ੍ ਅਭਵਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਯਤ੍ ਤਨ੍ ਮੋਹਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਕਦੇ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਮਾਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ ਭਟਕਾਵੇ ਦੀ ਖੇਡ ਸੀ।
ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਦृष੍ਟਯੋ ਦृष੍ਟਾ ਭੁਕ੍ਤਂ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਭੂਤਜਾਤਂ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਭੋਗ ਲਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਅੱਖਰ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਆਇਆ—ਹੁਣ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਸਚਮੁਚ ਸੋਹਣੀ ਹੈ?
ਪੁਨਸ੍ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਤ੍ਰੇਹਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚਾਤ੍ਰ ਚ । ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਵਸ੍ਤੂਨਿ ਨਾਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਮੁੜ ਮੁੜ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਉੱਥੇ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਉਹੀ ਵਸਤੂਆਂ, ਇੱਥੋਂ ਉੱਥੋਂ—ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਿਹृਤ੍ਯ ਧਿਯਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਚ੍ਛ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠੇ ऽਹਂ ਪੂਰ੍ਣੋ ऽਰ੍ਣਵ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਾਫ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲੇ ਭੂਤਲੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਤ੍ਨੋਪਲਾਦਯਃ । ਸਾਰਂ ਤਦ੍ ਅਪਿ ਤੁਚ੍ਛੇਨ ਕਾਲੇਨਾਸ਼ੁ ਨਿਗੀਰ੍ਯਤੇ
ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ, ਰਤਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ—even ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਵੀ ਸਮਾਂ ਵਲੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਿਕੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਹਂ ਕਾਲਂ ਭृਸ਼ਂ ਬਾਲੋ ऽਭਵਂ ਪੁਰਾ । ਯਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦ੍ਵੇषਮ੍ ਅਮਰੈਸ੍ ਤੁਚ੍ਛਯਾ ਜਗਦਿਚ੍ਛਯਾ
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੱਚਾ ਸੀ—ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮਨੋਨਿਰ੍ਮਾਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਗਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਧਿਨਾ । ਤ੍ਯਕ੍ਤੇਨਾਤ੍ਤੇਨ ਵਾਰ੍ਥਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ ਉਦਾਰੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲਏ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਕष੍ਟਂ ਚਿਰਤਰਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਨਰ੍ਥੋ ऽਰ੍ਥਧਿਯਾ ਮਯਾ । ਅਜ੍ਞਾਨਮਦਮਤ੍ਤੇਨ ਬਾਲੇਨ ਸ਼੍ਵੇਵ ਸੇਵਿਤਃ
ਹਾਏ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲਾਭ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲਿਆ।
ਤਰਤ੍ਤਰਲਤृष੍ਣੇਨ ਕਿਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਮਯਾ ਨ ਕृਤਮ੍ ਅਜ੍ਞੇਨ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪਾਭਿਵृਦ੍ਧਯੇ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਲਾਲਚ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਤਾਵਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ?
ਏਤਯਾ ਤਦ੍ ਅਲਂ ਮੇ ऽਸ੍ਤੁ ਤੁਚ੍ਛਯਾ ਪੂਰ੍ਵਚਿਨ੍ਤਯਾ । ਪੌਰੁषਂ ਯਾਤਿ ਸਾਫਲ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ
ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਸਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਹੁਣ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਫਲ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯਾਪਰਿਮਿਤਾਕਾਰਕਾਰਣੈਕਤਯਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਰ੍ਵਤਸ੍ ਸੁਖਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਮਿ ਰਸਾਯਨ ਇਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਅੱਜ, ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ।
ਕੋ ऽਯਂ ਤਾਵਦ੍ ਅਹਂ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਆਤ੍ਮੇਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਉਸ਼ਨਸਂ ਨਾਥਂ ਨੂਨਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਅਖ਼ੀਰ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? 'ਆਤਮਾ' ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਆਤਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸ਼ਨਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਵਸ਼੍ਯ ਪੁੱਛਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੂਰ ਹੋਵੇ।
ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮ੍ ਉਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਅਥ ਤੇਨ ਗਿਰੋਪਦਿष੍ਟਃ । ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਵਿਭਵੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੀਣਮ੍ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਉਪਦੇਸ਼ਗਿਰਃ ਫਲਨ੍ਤਿ
ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਵਧੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਫਲ ਲੈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਬਡਿਰ੍ ਆਮੀਲਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਦਧ੍ਯੌ ਕਮਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਥਚਿਨ੍ਮਯਾਨਨ੍ਤਨਿਤ੍ਯਧ੍ਯਾਨੋ ऽਥ ਭਾਰ੍ਗਵਃ । ਚੇਤਨ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤਵਾਞ੍ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਬਡਿਂ ਗੁਰ੍ਵਰ੍ਥਿਨਂ ਪੁਰੇ
ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬੜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸਰ੍ਵਗਤਾਨਨ੍ਤਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਭਾਰ੍ਗਵਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਆਨਿਨਾਯ ਸ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਰਤ੍ਨਵਾਤਾਯਨਂ ਬਡੇਃ
ਫਿਰ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਚੇਤਨ ਆਤਮਾ, ਭਾਰਗਵ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਬੜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਲਿਆ ਆਇਆ।
ਗੁਰੁਦੇਹਪ੍ਰਭਾਜਾਲਪਰਿਮृष੍ਟਤਨੁਰ੍ ਬਡਿਃ । ਬੁਬੁਧੇ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਅਰ੍ਕਾਂਸ਼ੁਸਮ੍ਬੋਧਿਤਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਛੂਹੇ ਹੋਏ ਬੜੀ ਨੇ, ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਾਰ੍ਘਦਾਨੇਨ ਮਨ੍ਦਾਰਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਰੈਃ । ਪਾਦਾਭਿਵਨ੍ਦਨੇਨੈਨਂ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਭਾਰ੍ਗਵਮ੍
ਉਥੇ, ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫੇ ਤੇ ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਚੜਾ ਕੇ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ।
ਰਤ੍ਨਾਰ੍ਘਪਰਿਕੀਰ੍ਣਾਙ੍ਗਂ ਕृਤਮਨ੍ਦਾਰਸ਼ੇਖਰਮ੍ । ਮਹਾਰ੍ਹਾਸਨਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਥੋਵਾਚ ਗੁਰੁਂ ਬਡਿਃ
ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸਿਰ ਤੇ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਿੰਗੀ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤਦ ਬੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਗਵਂਸ੍ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੋਤ੍ਥਾ ਪ੍ਰਤਿਭੇਯਂ ਪੁਰਸ੍ ਤਵ । ਨਿਯੋਜਯਤਿ ਮਾਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਕਭਾਃ
ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਮਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਸਮ੍ਮੋਹਦਾਯਿਨਃ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਮਹਾਸਮ੍ਮੋਹਹਾਰਿ ਯਤ੍
ਮੈਂ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲ ਬੇਰੁਖਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਭੁਲਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹ ਸੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਇਸ ਵੱਡੇ ਭੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮ੍ ਇਹਾਸ੍ਤਿ ਕਿਯਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਂ ਕਿਮ੍ਮਯਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਕੋ ऽਹਂ ਕਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਏਤੇ ਵਾ ਲੋਕਾ ਇਤਿ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਇੱਥੇ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਜਗਤ ਕੀ ਹਨ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ।
ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮ੍ ਉਕ੍ਤੇਨ ਖਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਨਵਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਾਰਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੇਪਤਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ
ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣ।
ਚਿਦ੍ ਇਹਾਸ੍ਤਿ ਹਿ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਂ ਚਿਨ੍ਮਯਮ੍ ਏਵ ਚ । ਚਿਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਚਿਦ੍ ਅਹਮ੍ ਏਤੇ ਚ ਲੋਕਾਸ਼੍ ਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ
ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਚੇਤਨਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਹਨ—ਇਹੀ ਸਾਰ ਹੈ।
ਚਿਤਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਆਦਾਯ ਵਿਲੋਕਯ ਧਿਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਂ ਪਦਮ੍ ਆਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵੇਖ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ, ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਭਵ੍ਯੋ ऽਸਿ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਪ੍ਨੋषਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ । ਨੋ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਬਹ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਿ ਭਸ੍ਮਨਿ ਹੂਯਤੇ
ਜੇ ਤੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰਵਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਣ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਚੇਤ੍ਯਕਲਨਾ ਬਨ੍ਧਸ੍ ਤਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਚਿਦ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਾ ਕਿਲਾਤ੍ਮੇਤਿ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਉਹ' ਦੀ ਸੋਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਾਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹੀ ਅਸਲ 'ਆਤਮਾ' ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨिचੋੜ ਹੈ।
ਏਤਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਆਦਾਯ ਵਿਲੋਕਯ ਧਿਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਂ ਪਦਮ੍ ਆਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਫ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵੇਖ। ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ, ਅਨੰਤ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਖਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਅਤ੍ਰੈਤੇ ਮੁਨਯਸ੍ ਸਪ੍ਤ ਸਙ੍ਗਤਾਃ । ਕੇਨਾਪਿ ਸੁਰਕਾਰ੍ਯੇਣ ਵਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਖੇ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦਿਵਿਆ ਕੰਮ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਰਾਜਨ੍ ਯਾਵਦ੍ ਅਯਂ ਦੇਹਸ੍ ਤਾਵਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਧਿਯਾਮ੍ ਅਪਿ । ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਰ੍ਥਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਰੋਚਤੇ ਨ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੁਕਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੱਡਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਜਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ।