ਕਯਾਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਨੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਪੁਂਸਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਇਹ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪਰਮਾਰ੍ਥਾਦ੍ ऋਤੇ ਸੁਤ । ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸੁਖਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਨੰਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਤਦ੍ਵਦ੍ ਆਸ਼੍ਵਸ੍ਯਤੇ ਸਾਧੋ ਪਰਮੇ ਕਾਰਣੇ ਯਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੇ ਤਣੇ ਤੱਕ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਾਧੂ।
ਪੌਰੁषਮ੍ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੈਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦੂਰਤਃ । ਭੋਗਾਨ੍ ਵਿਗਰ੍ਹਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯੋਮਾਰ੍ਗਦृਢਾਰ੍ਗਲਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੁਆਦਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੇ ਭਲੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੌਢਾਯਾਂ ਭੋਗਗਰ੍ਹਾਯਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉਪਜਾਯਤੇ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਵृषਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲ ਇਵਾਮਲਃ
ਜਦ ਸੁਆਦਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਮੀਂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ।
ਵਿਚਾਰੋ ਭੋਗਗਰ੍ਹਾਤੋ ਵਿਚਾਰਾਦ੍ ਭੋਗਗਰ੍ਹਣਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮ੍ ਏਤੇ ਪੂਰ੍ਯੇਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਦਾਵ੍ ਇਵ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਬੱਦਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਭੋਗਗਰ੍ਹਾ ਵਿਚਾਰਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਲੋਕਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਸਾਧਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ ਸੁਹृਦੋ ਯਥਾ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਹਚਾਣ — ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੈਵਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਪੌਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਦਨ੍ਤੈਰ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਮ੍ ਆਹਰੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਯਤਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭੀੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਲੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧੇਨ ਬਾਨ੍ਧਵੈਕਹਿਤੇਨ ਚ । ਪੌਰੁषੇਣ ਕ੍ਰਮੇਣਾਦੌ ਧਨਾਨਿ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਥਾਂ ਦੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਨੈਰ੍ ਅਭ੍ਯਾਹਰੇਦ੍ ਭਵ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਜਨਾਨ੍ ਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸਮਾਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਤੇषਾਂ ਭੋਗਵਿਗਰ੍ਹਣਾ
ਧਨ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਭੋਗਾਂ ਲਈ ਘਿਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵਿਚਾਰਸ੍ ਤਦਨੁ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ । ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਮਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾਸੁਰਪਤੇ ਕਾਲੇ ਵਿषਯੇਭ੍ਯੋ ਵਿਰਂਸ੍ਯਸਿ । ਤਦਾ ਵਿਚਾਰਵਸ਼ਤਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ਏष੍ਯਸਿ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਦੋਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਪਾਵਨੇ । ਨ ਪੁਨਃ ਕਲਨਾਪਙ੍ਕੇ ਦੁਃਖਾਯਾਵਪਤਿष੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਗੰਦਲੇ ਪਸੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੇਂਗਾ।
ਦੇਸ਼ਕ੍ਰਮੇਣ ਧਨਮ੍ ਅਲ੍ਪਵਿਗਰ੍ਹਣੇਨ ਤੇਨਾਙ੍ਗ ਸਾਧੁਜਨਮ੍ ਅਰ੍ਜਯ ਮਾਨਪੂਰ੍ਵਮ੍ । ਤਤ੍ਸਙ੍ਗਮੋਤ੍ਥਵਿषਯਾਭ੍ਯਵਹੇਲਨੇਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਚਾਰਵਿਭਵੇਨ ਤਵਾਤ੍ਮਲਾਭਃ
ਥੋੜੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾਲ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਜੋ ਧਨ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਕਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ, ਤੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਏਤਨ੍ ਮੇ ਕਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਚਾਰੁਵਿਚਾਰਿਣਾ । ਇਦਾਨੀਂ ਸਂਸ੍ਮृਤਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਅਹਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਹੁਣ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯੇਯਂ ਮਮ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਭੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਰਤਿਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਸ਼ਮਸੁਖਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਯ੍ ਅਮृਤਸ਼ੀਤਲਮ੍
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲ ਸਾਫ ਬੇਰੁਖੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸੁੱਚੇ, ਅਮਰ ਤੇ ਠੰਢੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਪੁਨਰ੍ ਆਪੂਰਯਨ੍ਨ੍ ਆਸ਼ਾਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਭ੍ਯਾਹਰਨ੍ ਧਨਮ੍ । ਪੁਨਰ੍ ਆਵਰ੍ਜਯਨ੍ ਕਾਨ੍ਤਾਃ ਖਿਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵਿਭਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣਾ—ਇਸ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਅਹੋ ਨੁ ਖਲੁ ਰਮ੍ਯੇਯਂ ਸ਼ਮਭੂਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਾਨ੍ਤਰਾ । ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਃਖਦृਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਮੇ
ਵਾਹ, ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਡੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ। ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਸੁਖਮ੍ ਆਸੇ ਸ਼ਮੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਅਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਾਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਃ
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਅੰਦਰੋਂ ਮੈਂ ਚੰਨ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਉਤ੍ਤਾਣ੍ਡਵਮਨੋਰਂਹਃਪੋषਿਤੋਰੁਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਅਨਾਰਤਪਰਿਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਹਾ ਦੁਃਖਂ ਵਿਭਵਾਰ੍ਜਨਮ੍
ਹਾਏ, ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਦੁੱਖ ਹੈ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗਮ੍ ਅਙ੍ਗੇਨ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਮਾਂਸਂ ਮਾਂਸੇਨ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ । ਪੁਰਾਹਮ੍ ਅਭਵਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਯਤ੍ ਤਨ੍ ਮੋਹਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਕਦੇ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਮਾਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ ਭਟਕਾਵੇ ਦੀ ਖੇਡ ਸੀ।
ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਦृष੍ਟਯੋ ਦृष੍ਟਾ ਭੁਕ੍ਤਂ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਭੂਤਜਾਤਂ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਭੋਗ ਲਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਅੱਖਰ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਆਇਆ—ਹੁਣ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਸਚਮੁਚ ਸੋਹਣੀ ਹੈ?
ਪੁਨਸ੍ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਤ੍ਰੇਹਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚਾਤ੍ਰ ਚ । ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਵਸ੍ਤੂਨਿ ਨਾਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਮੁੜ ਮੁੜ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਉੱਥੇ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਉਹੀ ਵਸਤੂਆਂ, ਇੱਥੋਂ ਉੱਥੋਂ—ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਿਹृਤ੍ਯ ਧਿਯਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਚ੍ਛ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠੇ ऽਹਂ ਪੂਰ੍ਣੋ ऽਰ੍ਣਵ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਾਫ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲੇ ਭੂਤਲੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਤ੍ਨੋਪਲਾਦਯਃ । ਸਾਰਂ ਤਦ੍ ਅਪਿ ਤੁਚ੍ਛੇਨ ਕਾਲੇਨਾਸ਼ੁ ਨਿਗੀਰ੍ਯਤੇ
ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ, ਰਤਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ—even ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਵੀ ਸਮਾਂ ਵਲੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਿਕੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਹਂ ਕਾਲਂ ਭृਸ਼ਂ ਬਾਲੋ ऽਭਵਂ ਪੁਰਾ । ਯਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦ੍ਵੇषਮ੍ ਅਮਰੈਸ੍ ਤੁਚ੍ਛਯਾ ਜਗਦਿਚ੍ਛਯਾ
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੱਚਾ ਸੀ—ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮਨੋਨਿਰ੍ਮਾਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਗਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਧਿਨਾ । ਤ੍ਯਕ੍ਤੇਨਾਤ੍ਤੇਨ ਵਾਰ੍ਥਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ ਉਦਾਰੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲਏ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਕष੍ਟਂ ਚਿਰਤਰਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਨਰ੍ਥੋ ऽਰ੍ਥਧਿਯਾ ਮਯਾ । ਅਜ੍ਞਾਨਮਦਮਤ੍ਤੇਨ ਬਾਲੇਨ ਸ਼੍ਵੇਵ ਸੇਵਿਤਃ
ਹਾਏ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲਾਭ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲਿਆ।
ਤਰਤ੍ਤਰਲਤृष੍ਣੇਨ ਕਿਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਮਯਾ ਨ ਕृਤਮ੍ ਅਜ੍ਞੇਨ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪਾਭਿਵृਦ੍ਧਯੇ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਲਾਲਚ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਤਾਵਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ?
ਏਤਯਾ ਤਦ੍ ਅਲਂ ਮੇ ऽਸ੍ਤੁ ਤੁਚ੍ਛਯਾ ਪੂਰ੍ਵਚਿਨ੍ਤਯਾ । ਪੌਰੁषਂ ਯਾਤਿ ਸਾਫਲ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ
ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਸਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਹੁਣ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਫਲ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।