ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮ੍ ਅਨੁਯਾਤਸ੍ਯ ਪੂਰਯੇਚ੍ ਚੇਤਸੋ ऽਨ੍ਵਹਮ੍ । ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵੈਰਾਗ੍ਯੈਰ੍ ਦ੍ਵੌ ਧ੍ਯਾਨਗੁਰੁਪੂਜਨੈਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ।
ਸਾਧੁਤਾਮ੍ ਆਗਤੋ ਜੀਵੋ ਯੋਗ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਨਕਥਾਕ੍ਰਮੇ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਕृਤਿਰ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਪਟ ਉਤ੍ਤਮਰਞ੍ਜਨਾਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ ਚੰਗੀਤਾ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਰੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਪੜੇ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਰੰਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਰ੍ ਲਾਲਨਯਾ ਯੁਕ੍ਤਿਭਿਃ ਪਾਵਨੋਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਰਿਣਾਮੇਨ ਪਾਲਯੇਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਬਾਲਕਮ੍
ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸਮਝ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਬਦਲਾਵ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਰੇ ਪਰਿਣਤਂ ਜ੍ਞਾਨੇ ਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ । ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਭਿਨ੍ਨਸ੍ਫਟਿਕਵਚ੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਂ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਲਚ ਢਿੱਲੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਮਨ ਚੰਨਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਫੈਦ ਕੱਚ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਪਰਯਾ ऋਜ੍ਵ੍ਯਾ ਭੋਗਾਨਾਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਚ । ਸਮਮ੍ ਏਵਾਥ ਦੇਹਸ੍ਯ ਰੂਪਮ੍ ਆਸ਼੍ਵ੍ ਅਵਲੋਕਯੇਤ੍
ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਉਹ ਭੋਗ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਿਚਾਰਵਸ਼ਤਸ੍ ਸਮਮ੍ ਏਵ ਸਦਾ ਸੁਤ । ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨਂ ਤृष੍ਣਾਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਂ ਚ ਸਮਾਹਰੇਤ੍
ਪੁੱਤਰ, ਸਮਝ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਟੋਹ ਲੈਣੀ ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡਣੀ, ਦੋਵੇਂ ਗੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪਰੇ ਦृष੍ਟੇ ਵਿਤृष੍ਣਤ੍ਵਂ ਤृष੍ਣਾਨਾਸ਼ੇ ਚ ਦृਕ੍ ਪਰਾ । ਏਤੇ ਮਿਥੋ ਧृਤੇ ਦृष੍ਟੀ ਨੌਨਾਵਿਕਦਸ਼ੇ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੋਹ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਲਾਲਚ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਅਵ ਤੇ ਮੱਲਾਹ ਵਾਂਗ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੋਗਪੂਗੇ ਗਤਸ੍ਵਾਦੇ ਦृष੍ਟੇ ਦੇਵੇ ਪਰਾਪਰੇ । ਪਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਨ੍ਤੋਦੇਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੁਚੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਚਾ, ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਆਰਾਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਾਯ ਫਲਿਤਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਅਨਨ੍ਤੋਦੇਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ । ਨ ਕਦਾਚਨ ਜੀਵਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਮਣਾਦ੍ ऋਤੇ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਨੰਦ ਦਾ ਫਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਨ ਤਪੋਭਿਰ੍ ਨ ਦਾਨੇਨ ਨ ਤੀਰ੍ਥੈਰ੍ ਅਪਿ ਜਾਯਤੇ । ਭੋਗੇषੁ ਵਿਰਤਿਰ੍ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਲੋਕਨਾਦ੍ ऋਤੇ
ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਯਾਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਨੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਪੁਂਸਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਇਹ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪਰਮਾਰ੍ਥਾਦ੍ ऋਤੇ ਸੁਤ । ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸੁਖਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਨੰਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਤਦ੍ਵਦ੍ ਆਸ਼੍ਵਸ੍ਯਤੇ ਸਾਧੋ ਪਰਮੇ ਕਾਰਣੇ ਯਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੇ ਤਣੇ ਤੱਕ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਾਧੂ।
ਪੌਰੁषਮ੍ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੈਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦੂਰਤਃ । ਭੋਗਾਨ੍ ਵਿਗਰ੍ਹਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯੋਮਾਰ੍ਗਦृਢਾਰ੍ਗਲਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੁਆਦਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੇ ਭਲੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੌਢਾਯਾਂ ਭੋਗਗਰ੍ਹਾਯਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉਪਜਾਯਤੇ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਵृषਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲ ਇਵਾਮਲਃ
ਜਦ ਸੁਆਦਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਮੀਂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ।
ਵਿਚਾਰੋ ਭੋਗਗਰ੍ਹਾਤੋ ਵਿਚਾਰਾਦ੍ ਭੋਗਗਰ੍ਹਣਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮ੍ ਏਤੇ ਪੂਰ੍ਯੇਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਦਾਵ੍ ਇਵ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਬੱਦਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਭੋਗਗਰ੍ਹਾ ਵਿਚਾਰਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਲੋਕਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਸਾਧਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ ਸੁਹृਦੋ ਯਥਾ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਹਚਾਣ — ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੈਵਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਪੌਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਦਨ੍ਤੈਰ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਮ੍ ਆਹਰੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਯਤਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭੀੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਲੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧੇਨ ਬਾਨ੍ਧਵੈਕਹਿਤੇਨ ਚ । ਪੌਰੁषੇਣ ਕ੍ਰਮੇਣਾਦੌ ਧਨਾਨਿ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਥਾਂ ਦੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਨੈਰ੍ ਅਭ੍ਯਾਹਰੇਦ੍ ਭਵ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਜਨਾਨ੍ ਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸਮਾਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਤੇषਾਂ ਭੋਗਵਿਗਰ੍ਹਣਾ
ਧਨ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਭੋਗਾਂ ਲਈ ਘਿਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵਿਚਾਰਸ੍ ਤਦਨੁ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ । ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਮਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾਸੁਰਪਤੇ ਕਾਲੇ ਵਿषਯੇਭ੍ਯੋ ਵਿਰਂਸ੍ਯਸਿ । ਤਦਾ ਵਿਚਾਰਵਸ਼ਤਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ਏष੍ਯਸਿ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਦੋਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਪਾਵਨੇ । ਨ ਪੁਨਃ ਕਲਨਾਪਙ੍ਕੇ ਦੁਃਖਾਯਾਵਪਤਿष੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਗੰਦਲੇ ਪਸੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੇਂਗਾ।
ਦੇਸ਼ਕ੍ਰਮੇਣ ਧਨਮ੍ ਅਲ੍ਪਵਿਗਰ੍ਹਣੇਨ ਤੇਨਾਙ੍ਗ ਸਾਧੁਜਨਮ੍ ਅਰ੍ਜਯ ਮਾਨਪੂਰ੍ਵਮ੍ । ਤਤ੍ਸਙ੍ਗਮੋਤ੍ਥਵਿषਯਾਭ੍ਯਵਹੇਲਨੇਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਚਾਰਵਿਭਵੇਨ ਤਵਾਤ੍ਮਲਾਭਃ
ਥੋੜੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾਲ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਜੋ ਧਨ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਕਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ, ਤੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਏਤਨ੍ ਮੇ ਕਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਚਾਰੁਵਿਚਾਰਿਣਾ । ਇਦਾਨੀਂ ਸਂਸ੍ਮृਤਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਅਹਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਹੁਣ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯੇਯਂ ਮਮ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਭੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਰਤਿਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਸ਼ਮਸੁਖਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਯ੍ ਅਮृਤਸ਼ੀਤਲਮ੍
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲ ਸਾਫ ਬੇਰੁਖੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸੁੱਚੇ, ਅਮਰ ਤੇ ਠੰਢੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਪੁਨਰ੍ ਆਪੂਰਯਨ੍ਨ੍ ਆਸ਼ਾਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਭ੍ਯਾਹਰਨ੍ ਧਨਮ੍ । ਪੁਨਰ੍ ਆਵਰ੍ਜਯਨ੍ ਕਾਨ੍ਤਾਃ ਖਿਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵਿਭਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣਾ—ਇਸ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਅਹੋ ਨੁ ਖਲੁ ਰਮ੍ਯੇਯਂ ਸ਼ਮਭੂਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਾਨ੍ਤਰਾ । ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਃਖਦृਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਮੇ
ਵਾਹ, ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਡੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ। ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਸੁਖਮ੍ ਆਸੇ ਸ਼ਮੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਅਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਾਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਃ
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਅੰਦਰੋਂ ਮੈਂ ਚੰਨ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਉਤ੍ਤਾਣ੍ਡਵਮਨੋਰਂਹਃਪੋषਿਤੋਰੁਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਅਨਾਰਤਪਰਿਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਹਾ ਦੁਃਖਂ ਵਿਭਵਾਰ੍ਜਨਮ੍
ਹਾਏ, ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਦੁੱਖ ਹੈ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।