ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਾਦ੍ ऋਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਪਰਂ ਪੌਰੁषਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਮ੍ ਆਹਰੇਤ੍
ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਉੱਚੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
ਨ ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਰ੍ ਯਾਵਜ੍ ਜਾਤੇਹ ਜਯਦਾਯਿਨੀ । ਨ ਪਰਾ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਭਵਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਜਦ ਤਕ ਇੱਥੇ ਰਸਾਂ ਵਿਚ ਉਬਲਾਵ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੀ, ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਵਿषਯੇषੁ ਰਤਿਰ੍ ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ਸਮ੍ਮੋਹਕਾਰਿਣੀ । ਤਾਵਦ੍ ਭਵਦਸ਼ਾਦੋਲਾਵਿਲੋਲਾਨ੍ਦੋਲਨਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਝੂਲੇ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰ ਨ ਕਦਾਚਨ ਦੁਃਖਦਾ । ਭੋਗਭੋਗਿਭਰਪ੍ਰੋਤ੍ਥਾ ਕਦਾਸ਼ਾ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਪੁੱਤਰ, ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਰਸਾਂ ਤੇ ਰਸ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਛਾ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਰ੍ ਏषਾਨ੍ਤਃ ਕਥਂ ਸਰ੍ਵਾਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਜੀਵਸ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਜੀਵਿਤਦਾਯਿਨੀ
ਹੇ ਸਭ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਉਬਲਾਵ, ਜੋ ਜੀਵ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਲੋਕਯਤਃ ਫਲਿਤਂ ਫਲਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਜੀਵਸ੍ਯ ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਰਦੀਵ ਮਹਾਲਤਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਰੁਚੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮਤਾ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਗ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬੇਲ ਫਲਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇਨੈषਾ ਵਿषਯਾਰਤਿਰ੍ ਉਤ੍ਤਮੇ । ਹृਦਯੇ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭੋਜਕੋਟਰੇ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਉੱਚੀ ਉਪਰਾਮਤਾ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਟਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਿੜਦੀ ਹੋਈ ਲਕਸ਼ਮੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਿਕਾषੇਣ ਵਿਚਾਰੇਣਾਤਿਚਾਰੁਣਾ । ਦੇਵਮ੍ ਆਲੋਕਯੇਦ੍ ਭੋਗਾਦ੍ ਰਤਿਂ ਚਾਪਹਰੇਤ੍ ਸਮਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਚੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭੋਗੈਰ੍ ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣੈਕਂ ਪ੍ਰਪੂਰਯੇਤ੍ । ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾ ਚੈਕਮ੍ ਅਵ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸਤ੍ਕ੍ਰਮੇ
ਮਨ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਗਂ ਭੋਗੈਃ ਪ੍ਰਪੂਰਯੇਤ੍ । ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾ ਭਾਗਂ ਭਾਗਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਚਿਨ੍ਤਯਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ।
ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮ੍ ਅਨੁਯਾਤਸ੍ਯ ਪੂਰਯੇਚ੍ ਚੇਤਸੋ ऽਨ੍ਵਹਮ੍ । ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵੈਰਾਗ੍ਯੈਰ੍ ਦ੍ਵੌ ਧ੍ਯਾਨਗੁਰੁਪੂਜਨੈਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ।
ਸਾਧੁਤਾਮ੍ ਆਗਤੋ ਜੀਵੋ ਯੋਗ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਨਕਥਾਕ੍ਰਮੇ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਕृਤਿਰ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਪਟ ਉਤ੍ਤਮਰਞ੍ਜਨਾਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ ਚੰਗੀਤਾ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਰੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਪੜੇ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਰੰਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਰ੍ ਲਾਲਨਯਾ ਯੁਕ੍ਤਿਭਿਃ ਪਾਵਨੋਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਰਿਣਾਮੇਨ ਪਾਲਯੇਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਬਾਲਕਮ੍
ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸਮਝ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਬਦਲਾਵ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਰੇ ਪਰਿਣਤਂ ਜ੍ਞਾਨੇ ਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ । ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਭਿਨ੍ਨਸ੍ਫਟਿਕਵਚ੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਂ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਲਚ ਢਿੱਲੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਮਨ ਚੰਨਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਫੈਦ ਕੱਚ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਪਰਯਾ ऋਜ੍ਵ੍ਯਾ ਭੋਗਾਨਾਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਚ । ਸਮਮ੍ ਏਵਾਥ ਦੇਹਸ੍ਯ ਰੂਪਮ੍ ਆਸ਼੍ਵ੍ ਅਵਲੋਕਯੇਤ੍
ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਉਹ ਭੋਗ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਿਚਾਰਵਸ਼ਤਸ੍ ਸਮਮ੍ ਏਵ ਸਦਾ ਸੁਤ । ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨਂ ਤृष੍ਣਾਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਂ ਚ ਸਮਾਹਰੇਤ੍
ਪੁੱਤਰ, ਸਮਝ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਟੋਹ ਲੈਣੀ ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡਣੀ, ਦੋਵੇਂ ਗੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪਰੇ ਦृष੍ਟੇ ਵਿਤृष੍ਣਤ੍ਵਂ ਤृष੍ਣਾਨਾਸ਼ੇ ਚ ਦृਕ੍ ਪਰਾ । ਏਤੇ ਮਿਥੋ ਧृਤੇ ਦृष੍ਟੀ ਨੌਨਾਵਿਕਦਸ਼ੇ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੋਹ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਲਾਲਚ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਅਵ ਤੇ ਮੱਲਾਹ ਵਾਂਗ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੋਗਪੂਗੇ ਗਤਸ੍ਵਾਦੇ ਦृष੍ਟੇ ਦੇਵੇ ਪਰਾਪਰੇ । ਪਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਨ੍ਤੋਦੇਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੁਚੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਚਾ, ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਆਰਾਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਾਯ ਫਲਿਤਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਅਨਨ੍ਤੋਦੇਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ । ਨ ਕਦਾਚਨ ਜੀਵਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਮਣਾਦ੍ ऋਤੇ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਨੰਦ ਦਾ ਫਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਨ ਤਪੋਭਿਰ੍ ਨ ਦਾਨੇਨ ਨ ਤੀਰ੍ਥੈਰ੍ ਅਪਿ ਜਾਯਤੇ । ਭੋਗੇषੁ ਵਿਰਤਿਰ੍ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਲੋਕਨਾਦ੍ ऋਤੇ
ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਯਾਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਨੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਪੁਂਸਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਇਹ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪਰਮਾਰ੍ਥਾਦ੍ ऋਤੇ ਸੁਤ । ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸੁਖਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਨੰਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਤਦ੍ਵਦ੍ ਆਸ਼੍ਵਸ੍ਯਤੇ ਸਾਧੋ ਪਰਮੇ ਕਾਰਣੇ ਯਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੇ ਤਣੇ ਤੱਕ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਾਧੂ।
ਪੌਰੁषਮ੍ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੈਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦੂਰਤਃ । ਭੋਗਾਨ੍ ਵਿਗਰ੍ਹਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯੋਮਾਰ੍ਗਦृਢਾਰ੍ਗਲਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੁਆਦਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੇ ਭਲੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੌਢਾਯਾਂ ਭੋਗਗਰ੍ਹਾਯਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉਪਜਾਯਤੇ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਵृषਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲ ਇਵਾਮਲਃ
ਜਦ ਸੁਆਦਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਮੀਂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ।
ਵਿਚਾਰੋ ਭੋਗਗਰ੍ਹਾਤੋ ਵਿਚਾਰਾਦ੍ ਭੋਗਗਰ੍ਹਣਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮ੍ ਏਤੇ ਪੂਰ੍ਯੇਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਦਾਵ੍ ਇਵ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਬੱਦਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਭੋਗਗਰ੍ਹਾ ਵਿਚਾਰਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਲੋਕਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਸਾਧਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ ਸੁਹृਦੋ ਯਥਾ
ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਹਚਾਣ — ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੈਵਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਪੌਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਦਨ੍ਤੈਰ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਮ੍ ਆਹਰੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਯਤਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭੀੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਲੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧੇਨ ਬਾਨ੍ਧਵੈਕਹਿਤੇਨ ਚ । ਪੌਰੁषੇਣ ਕ੍ਰਮੇਣਾਦੌ ਧਨਾਨਿ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਥਾਂ ਦੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਨੈਰ੍ ਅਭ੍ਯਾਹਰੇਦ੍ ਭਵ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਜਨਾਨ੍ ਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸਮਾਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਤੇषਾਂ ਭੋਗਵਿਗਰ੍ਹਣਾ
ਧਨ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਭੋਗਾਂ ਲਈ ਘਿਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।