ਅਸ਼ੇषਸਂਸ਼ਯਾਮ੍ਭੋਦਸ਼ਰਤ੍ਸਮਯ ਕਿਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍ । ਤृਪ੍ਤਿਮ੍ ਏषਾਂ ਨ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਵਚਸਾਂ ਵਦਤਸ੍ ਤਵ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਤ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਬੱਦਲ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਬਡਿਵਿਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਪੁਨਰ੍ ਮਦ੍ਬੋਧਵृਦ੍ਧਯੇ । ਵਿਭੋ ਕਥਯ ਖਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤੋ ਨਾਵਨਤਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਦੱਸੋ। ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਉੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਬਡਿਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਯੇਨ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਬੋਧਮ੍ ਆਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੜਾ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਲਈ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੋਗੇ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤਃ ਕੋਸ਼ੇ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦਿਕ੍ਤਟਾਨ੍ਤਰੇ । ਪਾਤਾਲਮ੍ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਲੋਕੋ ਭੂਮੇਰ੍ ਅਧਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਲੋਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਾਰ੍ਣਵਜਾਤਾਭਿਰ੍ ਦਿਗ੍ਧਾਭਿਰ੍ ਅਮृਤਾਮ੍ਬੁਭਿਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦਾਨਵਕਨ੍ਯਾਭਿਰ੍ ਭਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਵਰਾਨ੍ਤਰਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ, ਇਹ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਲੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਿਹ੍ਵਾਚਰੋਦ੍ਦਾਮਰਵੈਰ੍ ਵਿषਭਾਰਭਰਾਯੁਧੈਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭੋਗਿਭਿਰ੍ ਆਪੂਰ੍ਣਸ੍ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਤਮਸ੍ਤਕੈਃ
ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਇਹ ਸਾਂਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫਣ ਹਨ।
ਹੇਲਾਵਿਵਲਿਤਾਸ਼ੇषਵਿਸ਼੍ਵੋਦ੍ਧਰਣਘਸ੍ਮਰੈਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦਨੁਸੁਤੈਰ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਸ਼੍ ਚਲਦ੍ਭਿਰ੍ ਇਵ ਮੇਰੁਭਿਃ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਇਹ ਦਾਨੁ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚਲਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਕਟਕੁਡ੍ਯਾਗ੍ਰਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਸੁਧਾਮਣ੍ਡਲੋਦ੍ਧੁਰੈਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦਿਗ੍ਦਨ੍ਤਿਭਿਰ੍ ਦਨ੍ਤਦ੍ਰੁਮਾਦ੍ਰਿਭਿਰ੍ ਉਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਚ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਮਹਾਕਟਕਟਾਸ਼ਬ੍ਦਦਗ੍ਧਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰੈਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਦਿਗ੍ਭਾਗੋ ਧ੍ਵਨਨ੍ ਨਰਕਮਣ੍ਡਲੈਃ
ਕਈ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ, ਵੱਡੀ ਠਕ-ਠਕ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਨਰਕ ਵਾਲੇ ਮੰਦ-ਗੰਦੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ।
ਆਭੂਤਲਮ੍ ਅਭਿਪ੍ਰੋਤਸਪ੍ਤਪਾਤਾਲਮਣ੍ਡਲੈਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਰਤ੍ਨਾਕਰੈਰ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਃ ਪਾਤਾਲੈਰ੍ ਇਤਰੈਰ੍ ਇਵ
ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਚ, ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਚ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਪਾਤਾਲਾਂ ਨਾਲ।
ਸੁਰਾਸੁਰਸ਼ਿਰਸ੍ਸੁਪ੍ਤਪਾਦਾਮ੍ਭੋਰੁਹਪਾਂਸੁਨਾ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭਗਵਤਾ ਤੇਨ ਕਪਿਲੇਨ ਪਵਿਤ੍ਰਿਤਃ
ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਚ, ਭਗਵਾਨ ਕਪਿਲ ਦੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਅਸੁਰੀਸਮ੍ਭृਤਾਨਨ੍ਤਪੂਜਨਕ੍ਰੀਡਨੈषਿਣਾ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭਗਵਤਾ ਤੇਨ ਹਾਟਕੇਸ਼ੇਨ ਪਾਲਿਤਃ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਾ ਨੇ, ਜੋ ਅਸੁਰਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਹੀਣ ਪੂਜਾ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਸੁਰਦੋਸ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭਧਾਰ੍ਯਮਾਣਮਹਾਭਰੇ । ਬਭੂਵ ਦਾਨਵੋ ਰਾਜਾ ਵਿਰੋਚਨਸੁਤੋ ਬਡਿਃ
ਉਸ ਥਾਂ, ਅਸੁਰ-ਪਤਿ ਦੇ ਸਤੰਭ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਠੀਕ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਡੀ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਸਮਂ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ ਸੁਰਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋਰਗੈਃ । ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਯਸ੍ਯ ਸੁਰਰਾਜੇਨ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਕੋਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਪਾਤਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ । ਧਰ੍ਤਾ ਭੁਵਨਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਤਵਾਨ੍ ਹਰਿਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਰੀ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।
ਐਰਾਵਣਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ੋषਂ ਯਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਟਭਿਤ੍ਤਯਃ । ਕੇਕਯੇਵਾਹਿਹृਨ੍ਨਾਡ੍ਯੋ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਆਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਆਰ੍ਤਤਾਮ੍
ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਟਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਐਰਾਵਤ ਵੀ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੇਕਯਾ ਵਾਂਗ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ।
ਪ੍ਰਤਾਪੋਗ੍ਰੋष੍ਮਭਿਰ੍ ਯਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਕਾਲ ਇਵਾਬ੍ਧਯਃ । ਯਯੁਸ਼੍ ਸ਼ੋषੋਨ੍ਮੁਖਾਸ੍ ਸਪ੍ਤ ਤਪ੍ਤਤਾਂ ਕੁਪਿਤਾਕृਤੇਃ
ਜਿਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਤੀਬਰ ਗਰਮੀ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਉਹ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਧ੍ਵਰਾਜ੍ਯਧੂਮਾਭ੍ਰਰਾਜਯੋ ਵਲਿਤਾਦ੍ਰਯਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕੋਟਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਦਾ ਕਵਚਤਾਂ ਯਯੁਃ
ਜਿਸਦੇ ਯਜਨ ਦੇ ਘੀ ਦੇ ਧੂੰਏਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਢਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਿਦृਢਾਪਾਤਾਦ੍ ਅਨੁਪਾਤਕੁਲਾਚਲਾਃ । ਵਿਨਮਨ੍ਤਿ ਦਿਸ਼ਸ੍ ਸਰ੍ਵਾ ਲਤਾਃ ਫਲਨਤਾ ਇਵ
ਜਿਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਤਾਵਾਂ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਝੁਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੀਲਾਵਿਜਿਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਭੁਵਨਾਭੋਗਭੂषਣਃ । ਦਸ਼ਕੋਟੀਸ੍ ਸ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦੈਤ੍ਯੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਹ, ਜਿਹੜਾ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਰਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥ ਗਚ੍ਛਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਨਲ੍ਪੇषੁ ਯੁਗੇष੍ਵ੍ ਆਵਰ੍ਤਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਸੁਰਾਸੁਰਮਹੌਘੇषੁ ਪ੍ਰੋਤ੍ਪਤਤ੍ਸੁ ਪਤਤ੍ਸੁ ਚ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲੰਘਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੰਡੇ ਉਭਰਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ,
ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਉਪਭੁਕ੍ਤੇषੁ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੋਦਰਵਰ੍ਤਿषੁ । ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਭਜਦ੍ ਉਦ੍ਵੇਗਂ ਬਡਿਰ੍ ਦਾਨਵਨਾਯਕਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੰਗ-ਰਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੋਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਡਿਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਮੇਰੁਸ਼ृਙ੍ਗਸ਼ਿਖਾਦਨ੍ਤਦਿਗ੍ਧਵਾਤਾਯਨੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਏਕਦਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ੍ਵਯਂ ਸਂਸਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕਿਮਨ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਨੈਵ ਮਯਾਧੁਨਾ । ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਇਹ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅਜੇ ਵੀ ਘਟੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਵਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਾਂ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਚੱਲੇਗਾ?
ਮਹਤਾ ਮਮ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਕਾਰਿਣਾ । ਕਿਂ ਵਾ ਭਵਤਿ ਭੁਕ੍ਤੇਨ ਭੂਰਿਭੋਗਾਤਿਭਾਰਿਣਾ
ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਨਾਲ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਕੇ, ਕੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਆਪਾਤਮਾਤ੍ਰਮਧੁਰਮ੍ ਆਵਸ਼੍ਯਕਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਭੋਗੋਪਭੋਗਮਾਤ੍ਰਂ ਮੇ ਕਿਂ ਨਾਮੇਦਂ ਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸਿਰਫ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਥਕਾਵਟ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਪੁਨਰ੍ ਦਿਨੈਕਕਲਨਾ ਸ਼ਾਰ੍ਵਰੀਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ਪੁਨਃ । ਪੁਨਸ੍ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਲਜ੍ਜਾਯੈ ਨ ਤੁ ਤੁष੍ਟਯੇ
ਫਿਰ ਦਿਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਫਿਰ ਰਾਤ ਦਾ ਬੀਤਣਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਕੰਮ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਲਾਜ਼ ਦੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ।
ਪੁਨਰ੍ ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਚ ਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਸੇਯਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਜਨਕ੍ਰੀਡਾ ਲਜ੍ਜਾਯੈ ਮਹਤਾਮ੍ ਇਹ
ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸੁਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਤਮ੍ ਏਵ ਸ਼ੁਕ੍ਤਵਿਰਸਂ ਵ੍ਯਾਪਾਰੌਘਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਲਜ੍ਜਤੇ
ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਉਹੀ ਸੁਆਦ-ਰਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖੀ ਸਿੱਲੀ ਚੱਖਣੀ—ਉਹ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ?
ਪੁਨਰ੍ ਦਿਨਂ ਪੁਨਾ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਪੁਨਃ ਕਾਰ੍ਯਪਰਮ੍ਪਰਾ । ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਯੇਯਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਾ
ਫਿਰ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਰਾਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।