ਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਃਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਮੁਨਿਨਾਯਕਮਣ੍ਡਿਤਾ । ਚ੍ਯਵਨੋਦ੍ਦਾਲਕੋਸ਼ੀਰਸ਼ਰਲੋਮਾਦਿਪਾਲਿਤਾ
ਭ੍ਰਿਗੂ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ, ਉਦਾਲਕ, ਸੀਰਾ, ਸ਼ਰਲੋਮਾ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਰਸ੍ਪਰਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਦੁਸ੍ਸਂਸ੍ਥਾਨਮृਗਾਜਿਨਾ । ਲੋਲਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਵਲਯਾ ਸੁਕਮਣ੍ਡਲੁਧਾਰਿਣੀ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਰਗਚੰਬੜੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਣ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਚਲਦੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਕੰਗਣ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚੱਕਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਾਰਾਵਲਿਰ੍ ਇਵਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਕृਤਸ਼ੋਭਾਤਿਸ਼ਾਯਿਨੀ । ਕੌਸੁਮੀ ਵृष੍ਟਿਰ੍ ਅਨ੍ਯੇਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਵਾਰ੍ਕਮਣ੍ਡਲੀ
ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਤਾਰਾਜਾਲ ਇਵਾਮ੍ਭੋਦੋ ਵ੍ਯਾਸੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਤਾਰੌਘ ਇਵ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ ਨਾਰਦੋ ऽਤ੍ਰ ਵ੍ਯਰਾਜਤ
ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਾਂਗ, ਵਿਆਸ ਉਥੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹجوم ਵਾਂਗ, ਨਾਰਦ ਉਥੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦੇਵੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ऽਤ੍ਰ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਆਦਿਤ੍ਯ ਇਵ ਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਿਰਾਸ਼੍ ਚ ਵ੍ਯਰਾਜਤ
ਇਸ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪੁਲਸਤਿ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਅਥਾਸ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਸੇਨਾਯਾਂ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਨਭਸੋ ਰਸਾਤ੍ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਨਿਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ਤਦਾ ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਸਭਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਧਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ, ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਸਭਾ, ਜੋ ਰਿਸੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉੱਠ ਕੇ ਉਪਰ ਆ ਗਈ।
ਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਾ ਵਿਰੇਜੁਸ੍ ਤੇ ਨਭਸ਼੍ਚਰਮਹੀਚਰਾਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਵृਤਾਙ੍ਗਾਭਾ ਭਾਸਯਨ੍ਤੋ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵੇਣੁਘਣ੍ਟਾਵृਤਕਰਾ ਲੀਲਾਕਮਲਧਾਰਿਣਃ । ਦੂਰ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ਿਖਾਸ੍ ਸਚੂਡਾਮਣਿਮੂਰ੍ਧਜਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਾਂਗੀਆਂ ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਖੇਡਦੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਨਵੀਂ ਦੂਬ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੇ ਮੋਤੀ ਵਾਲਾ ਤਾਜ ਸੀ।
ਜਟਾਕਟਪ੍ਰਕਪਿਲਾ ਮੌਲਿਮਾਲਿਤਮਸ੍ਤਕਾਃ । ਪ੍ਰਕੋष੍ਠਗਾਕ੍ਸ਼ਵਲਯਾ ਮਾਣਿਕ੍ਯਵਲਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਜਟਾਂ ਤੇ ਗੁੰਝੀਆਂ ਲਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਪਿਲ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮੋੜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਮਾਣਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਚੀਰਵਲ੍ਕਲਸਂਵੀਤਾਸ੍ ਸ੍ਰਕ੍ਕੌਸ਼ੇਯਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤਾਃ । ਵਿਲੋਲਮੇਖਲਾਪਾਸ਼ਾਸ਼੍ ਚਲਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਿਨਃ
ਉਹ ਚੀਰ ਤੇ ਵਲਕਲ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਹਾਰ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਚਲਦਿਆਂ ਝੂਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਵਸਿष੍ਠਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੌ ਤਾਨ੍ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸਤੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਅਰ੍ਘ੍ਯੈਃ ਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ ਵਚੋਭਿਸ਼੍ ਚ ਨਭਸ਼੍ਚਰਮਹਾਗਣਾਨ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤੁਰਦੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੁਆਗਤ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਦਿੱਤੇ।
ਸਰ੍ਵਾਚਾਰੇਣ ਸਿਦ੍ਧੌਘਂ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਭੂਪਤਿਃ । ਸਿਦ੍ਧੌਘੋ ਭੂਪਤਿਂ ਚੈਵ ਕੁਸ਼ਲਪ੍ਰਸ਼੍ਨਵਾਰ੍ਤ੍ਤਯਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰਿਆ; ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਆਗਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਪੁੱਛਤਾਛਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।
ਤੈਸ੍ ਤੈਃ ਪ੍ਰਣਯਸਂਰਮ੍ਭੈਰ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਉਪਾਵਿਸ਼ਨ੍ ਵਿष੍ਟਰੇषੁ ਨਭਸ਼੍ਚਰਮਹੀਚਰਾਃ
ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਇਆ; ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਛਾਏ ਹੋਏ ਪਟਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਵਚੋਭਿਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षੇਣ ਸਾਧੁਵਾਦੇਨ ਚਾਭਿਤਃ । ਰਾਮਂ ਤਂ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸੁਃ ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਣਤਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ।
ਆਸਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚ ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਰਾਜਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਵਿਰਾਜਿਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ ਚ ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ
ਉਥੇ, ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਕਰਦੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨਾਰਦੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ ਚ ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ ਚ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਮਰੀਚਿਰ੍ ਅਥ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਮੁਨਿਰ੍ ਆਙ੍ਗਿਰਸਸ੍ ਤਥਾ
ਨਾਰਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਆਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਰੀਚੀ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਅਤੇ ਆੰਗੀਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਕ੍ਰਤੁਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਲਹਸ਼੍ ਸ਼ਰਲੋਮਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰ੍ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ
ਕ੍ਰਤੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹਾ, ਸ਼ਰਲੋਮਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਾਤਸਯਾਨਾ, ਭਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕਿ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ,
ਉਦ੍ਦਾਲਕ ऋਚੀਕਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਸ਼੍ ਚ੍ਯਵਨਸ੍ ਤਥਾ । ਊष੍ਮਪਾਸ਼੍ ਚ ਘृਤਾਰ੍ਚਿਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਲੁਡਿਰ੍ ਵਾਲੁਡਿਸ੍ ਤਥਾ
ਉੱਦਾਲਕ, ਰਿਚਿਕ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਅਤੇ ਚਯਵਨ, ਉਸਮਪਾ, ਘ੍ਰਿਤਾਰਚਿ, ਸ਼ਾਲੁਡੀ ਅਤੇ ਵਾਲੁਡੀ ਵੀ,
ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵੋ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਾਃ । ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਨਾਯਕਾਃ
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਉਥੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਵਸਿष੍ਠਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਤੇ ਨਾਰਦਾਦਯਃ । ਇਦਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਅਨੂਚਾਨਾ ਰਾਮਮ੍ ਆਨਮਿਤਾਨਨਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਹੋ ਵਤ ਕੁਮਾਰੇਣ ਕਲ੍ਯਾਣਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਵਾਗ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਪਰਮੋਦਾਰਵਿਰਾਗਰਸਗਰ੍ਭਿਣੀ
ਅਹੋ, ਵਾਕਈ, ਕੁਮਾਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਵਿਰਾਗ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉੱਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਸੁਬੋਧਮ੍ ਉਚਿਤਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਉਦਾਰਂ ਪ੍ਰਿਯਚਰ੍ਯਾਰ੍ਹਮ੍ ਅਵਿਹ੍ਵਲਮ੍ ਅਵਿਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ, ਠੀਕ, ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ; ਉੱਚਾ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਸਾਫ ਹੈ।
ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਪਦਸ੍ਪष੍ਟਮ੍ ਇष੍ਟਂ ਪੁष੍ਟਂ ਚ ਤੁष੍ਟਿਮਤ੍ । ਕਰੋਤਿ ਰਾਘਵਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਚਃ ਕਸ੍ਯ ਨ ਵਿਸ੍ਮਯਮ੍
ਰਾਘਵ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਸੁਹਾਵਣੀ, ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
ਸ਼ਤਾਦ੍ ਏਕਤਮਸ੍ਯੈਵ ਸਰ੍ਵੋਦਾਰਚਮਤ੍ਕृਤੇਃ । ਈਪ੍ਸਿਤਾਰ੍ਥਾਰ੍ਪਣੈਕਾਨ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਾ ਭਵਤਿ ਭਾਰਤੀ
ਸੌ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਚੰਭਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਭਾਰਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਹੀਦੇ ਅਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਮਾਰ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਾ ਕਸ੍ਯ ਵਿਵੇਕਫਲਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਏਵਂ ਵਿਕਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਨਲਤਾ ਨਵਾ
ਕੁਮਾਰ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸ ਲਈ ਬੁਝਣ ਦੀ ਫਲ ਵਾਲੀ ਨਵੀਂ ਬੁਧੀ ਦੀ ਲਤਾ ਇੰਝ ਖਿੜਦੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਦੀਪਸ਼ਿਖਾ ਯਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯੇਵ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ ਆਲੋਕਕਾਰਿਣੀ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਬੁਧੀ ਦੀ ਜੋਤ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਤਾਨਿ ਚ । ਪਦਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਪਕਰ੍षਨ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੇषੁ ਸਚੇਤਨਮ੍
ਲਾਲ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਦੁਃਖਮ੍ ਅਨੁਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸਾਰਂ ਪਸ਼ਵਃ ਪਰਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਗੁਮਰਾਹ ਜਾਨਵਰ ਕਦੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਨਹੀਂ।
ਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵੈਕੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਮਲਾਸ਼ਯਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਵਿਚਾਰਾਰ੍ਹੋ ਯਥਾਯਮ੍ ਅਰਿਸੂਦਨਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਨੁਤ੍ਤਮਚਮਤ੍ਕਾਰਫਲਾਸ੍ ਸੁਭਗਮੂਰ੍ਤਯਃ । ਭਵ੍ਯਾ ਹਿ ਵਿਰਲਾ ਲੋਕੇ ਸਹਕਾਰਦ੍ਰੁਮਾ ਇਵ
ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਰੂਪਾਂ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਿਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।