ਨ ਤੇ ਦੁਃਖਂ ਨ ਤੇ ਜਨ੍ਮ ਨ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨ ਤੇ ਪਿਤਾ । ਆਤ੍ਮੈਵਾਸਿ ਨ ਸਦ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾਂ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਨਾਂ ਜਨਮ, ਨਾਂ ਮਾਂ, ਨਾਂ ਪਿਤਾ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅਸ੍ਯਾਂ ਸਂਸਾਰਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਨਾਨਾਭਿਨਯਦਾਯਿਨਃ । ਅਜ੍ਞਾ ਏਵ ਨਟਾਸ੍ ਸਾਧੋ ਰਸਭਾਵਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੀ ਹਨ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਦृष੍ਟਯਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ । ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਸ੍ ਤੁ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕਾ ਏਵ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਧਰ੍ਮੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਤਾਰੋ ऽਪਿ ਨ ਕਰ੍ਤਾਰੋ ਯਥਾ ਦੀਪਾ ਨਿਸ਼ਾਗਮੇ । ਆਲੋਕਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ਏਵਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾ ਲੋਕਸ੍ਥਿਤਾਵ੍ ਇਹ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਥੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਕਰਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬੈਰ੍ ਨ ਦੂष੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਬਿਮ੍ਬਗਤੈਰ੍ ਅਪਿ । ਯਥਾ ਦਰ੍ਪਣਰਤ੍ਨਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯੈਰ੍ ਮਹਾਧਿਯਃ
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਰਛਾਈਆਂ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਜਾਂ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਮੈਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸਰ੍ਵੈषਣਾਮਯਕਲਙ੍ਕਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇਨ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਤ੍ਮਭਾਵਕਲਿਤੇਨ ਹृਦਬ੍ਜਮਧ੍ਯੇ । ਪੁਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ ਮਹਾਮਣਿਨਾਮੁਨੈਵ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍ ਅਲਂ ਪਰਿਤੋषਮ੍ ਏਹਿ
ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਤਦਾ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਪਾਵਨਃ । ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਆਪ ਪ੍ਰਾਕਾਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਇਵ ਭੂਤਲਮ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਧਰਤੀ ਉਜਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਭਾਵ੍ ਅਪਿ ਤਤਸ੍ ਸਿਦ੍ਧੌ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗੌ । ਵਿਚੇਰਤੁਰ੍ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਾਲੇਨ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਮ੍ ਆਗਤੌ । ਤੌ ਵਿਦੇਹੌ ਗਤਸ੍ਨੇਹੌ ਦੀਪਾਵ੍ ਇਵ ਸ਼ਮਂ ਗਤੌ
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ; ਸਰੀਰ ਨਾਲੋਂ ਮੋਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਬੁਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭੁਕ੍ਤਦੇਹਾਨਾਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾ ਧਨਬਨ੍ਧੁਜਾਃ । ਆਸ਼ਾਃ ਕਿਂ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਤਾਭ੍ਯਃ ਕਿਂ ਵਾ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ऽਨਘ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਏ ਹੋਏ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਧਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਹੀਨ ਆਸਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਕੀ ਛੱਡਣਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਸਾਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਾਂ ਤृष੍ਣਾਨਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਉਪਾਯਸ੍ ਤ੍ਯਾਗ ਏਵੈਕੋ ਨ ਨਾਮ ਪਰਿਪਾਲਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹ ਅੰਤਹੀਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਇਕੋ ਇਕ ਰਾਹ ਤਿਆਗ ਹੀ ਹੈ, ਸੰਭਾਲਣਾ ਨਹੀਂ।
ਚਿਨ੍ਤਨੇਨੈਧਤੇ ਚਿਨ੍ਤਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਧਨੇਨੇਵ ਪਾਵਕਃ । ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਚਿਨ੍ਤਨੇਨੈਵ ਵਿਨੇਨ੍ਧਨਮ੍ ਇਵਾਨਲਃ
ਚਿੰਤਾ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਸੋਚਣ ਨਾ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਅੱਗ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧ੍ਯੇਯਤ੍ਯਾਗਰਥਾਰੂਢਃ ਕਰੁਣੋਦਾਰਯਾ ਦृਸ਼ਾ । ਲੋਕਮ੍ ਆਲੋਕਯਨ੍ ਦੀਨਂ ਮਾ ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਘਵ
ਧਿਆਨ ਤੇ ਵਿਰਾਗ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁਖ ਵੇਖ ਕੇ, ਠਹਿਰ ਨਾ, ਉਠ ਖੜਾ ਹੋ ਰਾਘਵ।
ਏषਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾ ਨਿष੍ਕਾਮਾ ਵਿਗਤਾਮਯਾ । ਏਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੋ ਵਿਮੂਢੋ ऽਪਿ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੁੱਚੀ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਮੂਰਖ ਵੀ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਏਕਂ ਵਿਵੇਕਂ ਸੁਹृਦਮ੍ ਏਕਾਂ ਪ੍ਰੌਢਸਖੀਂ ਧਿਯਮ੍ । ਆਦਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਨ੍ ਏਵਂ ਸਙ੍ਕਟੇ ऽਪਿ ਨ ਮੁਹ੍ਯਸਿ
ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਦੋਸਤ ਤੇ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਕੇ, ਤੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਵੀ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਵਿਨਿਵਾਰਿਤਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਦ੍ ਅਪਹਸ੍ਤਿਤਬਾਨ੍ਧਵਾਤ੍ । ਨ ਸ੍ਵਧੈਰ੍ਯਾਦ੍ ऋਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਦ੍ਧਰਤਿ ਸਙ੍ਕਟਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹੌਸਲੇ ਦੇ.
ਵੈਰਾਗ੍ਯੇਣਾਥ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣੈਰ੍ ਅਪਿ । ਯਤ੍ਨੇਨਾਪਦ੍ਵਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਏਵੋਨ੍ਨਮਯੇਨ੍ ਮਨਃ
ਇਸ ਲਈ, ਵੈਰਾਗ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੱਡੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਜਤਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
ਨ ਤਤ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਕੋਸ਼ਾਦ੍ ਰਤ੍ਨਧਾਰਿਣਃ । ਫਲਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ ਯਨ੍ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵੋਪਬृਂਹਿਤਾਤ੍
ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ.
ਤਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤ੍ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਾਵਦੋਲਨੈਃ । ਪਤਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾ ਯਾਵਨ੍ ਮਨਸ੍ ਤੇषਾਂ ਨ ਵਿਜ੍ਵਰਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਢੋਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
ਪੂਰ੍ਣੇ ਮਨਸਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਧਾਦ੍ਰਵੈਃ । ਉਪਾਨਦ੍ਗੂਢਪਾਦਸ੍ਯ ਕਿਲ ਚਰ੍ਮਾਵृਤੈਵ ਭੂਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੈਰ ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨੇ ਹੋਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮਨੋ ऽਨਾਸ਼ਾਵਸ਼ਾਨੁਗਮ੍ । ਆਸ਼ਯਾ ਰਿਕ੍ਤਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ਰਦੀਵ ਸਰੋ ਮਨਃ
ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਮਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹृਦਯਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪ੍ਰਕਟੀਕृਤਕੋਟਰਮ੍ । ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਪੀਤਾਰ੍ਣਵਵਦ੍ ਆਸ਼ਾਵਿਵਸ਼ਚੇਤਸਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਮੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਖਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਸਤਿ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਤਰੌ ਸ੍ਫਾਰੇ ਤृष੍ਣਾਚਪਲਮਰ੍ਕਟੀ । ਨ ਵਲ੍ਗਤਿ ਮਹਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਤੇ ਹृਦ੍ਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ-ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤਰਸ ਦੀ ਚਲਾਕ ਬਾਂਦਰ ਨਹੀਂ ਦੌੜਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ-ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੰਗਲ ਵੱਡਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਕੋਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ ਗੋष੍ਪਦਂ ਯੋਜਨਵ੍ਰਜਃ । ਨਿਮੇषਾਰ੍ਧਂ ਮਹਾਕਲ੍ਪਸ੍ ਤृष੍ਣਾਰਹਿਤਚੇਤਸਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਦਾ ਗੋਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਮੀਲਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਅੱਖ ਦੀ ਅੱਧੀ ਛਪਕ, ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਯੁਗ, ਇਹ ਸਭ ਗਾਂ ਦੀ ਖੁਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਸ਼ੀਤਤਾ ਸਾ ਨ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੌ ਨ ਹਿਮਾਚਲਕਨ੍ਦਰੇ । ਨ ਰਮ੍ਭਾਚਨ੍ਦਨਾਵਲ੍ਯਾਂ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪृਹੇषੁ ਮਨਸ੍ਸੁ ਯਾ
ਜੋ ਠੰਡਕ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਮਨ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਚੰਦ ਵਿਚ ਹੈ, ਨਾ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿਚ, ਨਾ ਕੇਲੇ ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ।
ਨ ਤਥਾ ਭਾਤਿ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਰ੍ ਨ ਪੂਰ੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰਃ । ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਦਨਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਪृਹਾਹੀਨਂ ਯਥਾ ਮਨਃ
ਪੂਰਾ ਚੰਦ, ਪੂਰਾ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ, ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਮਨ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।
ਯਥਾਭ੍ਰਲੇਖਾ ਸ਼ਸ਼ਿਨਂ ਸੁਧਾਲੇਪਂ ਮषੀ ਯਥਾ । ਦੂषਯਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਏषਾਨ੍ਤਰ੍ ਨਰਮ੍ ਆਸ਼ਾਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦਾਗ ਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਸ਼ੀ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਮੈਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਸਾ ਦੀ ਭੂਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਮੈਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਸ਼ਾਖ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਸ੍ ਸ੍ਥਗਿਤਦਿਕ੍ਤਟਾਃ । ਤਾਸੁ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਸ੍ਵ੍ ਅਰੂਪਤ੍ਵਂ ਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ
ਆਸਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛਿਨ੍ਨਤृष੍ਣਾਮਹਾਸ਼ਾਖੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਾਣੌ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਗਤੇ । ਏਕਰੂਪਤਯਾ ਧੈਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਡਾਲੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਤਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕਰੂਪਤਾ ਵਾਲੀ ਢੀਠਤਾ ਸੌਂ ਡਾਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁਤ੍ਤਮੇਨ ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤੇ । ਤਤ੍ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਰਾਮ ਯਤ੍ਰ ਨਾਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੌਸਲੇ ਰਾਹੀਂ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।