ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਕਲਨਾਰਮ੍ਭਂ ਚੇਤ੍ਯਰਿਕ੍ਤਚਿਦਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਪਦਂ ਜਗਾਮ ਨੀਰਾਗਂ ਪੁष੍ਪਗਨ੍ਧ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਹ ਇੰਝ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਚਾ ਚੇਤਨ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮੁਨੇਰ੍ ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾਵਿਲੁਠਿਤਂ ਭੂਮੌ ਵਿਨਾਲਮ੍ ਇਵ ਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਡੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਕਮਲ।
ਚਿਰਮ੍ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਯਾ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਤਿਵਿਤੀਰ੍ਣਯਾ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਤਨੁਮ੍ ਅਮ੍ਲਾਨਾਂ षਟ੍ਪਦੀ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮ੍ ਇਵ
ਜੋ ਪਤਨੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੋਗ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰਦੀ ਆਈ ਸੀ ਤੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਏਵਾਨੁਯਯੌ ਜਨਸ੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਪ੍ਰਭਾਗਗਨਕੋਸ਼ਸ੍ਥਮ੍ ਅਸ੍ਤਂ ਯਾਤਮ੍ ਇਵੋਡੁਪਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚੰਨ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਵਿੱਚ ਲੁਕਦੇ ਹੋਏ ਪੀਛੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ ਤੁ ਗਤਯੋਰ੍ ਔਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਕਰ੍ਮਣਿ । ਪੁਣ੍ਯ ਏਵ ਸ੍ਥਿਤੇ ऽਵ੍ਯਗ੍ਰੇ ਪਾਵਨੋ ਦੁਃਖਮ੍ ਆਯਯੌ
ਜਦੋਂ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਪਾਵਨ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚਿਤ੍ਤੋ ऽਸੌ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਕਾਨਨਵੀਥਿषੁ । ਜ੍ਯਾਯਾਂਸਮ੍ ਅਨਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਪਾਵਨੋ ਵਿਲਲਾਪ ਹ
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪਾਵਨ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਵੀ ਨਾ ਤੱਕਦਾ, ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ ਉਦਾਰਧੀਃ । ਆਯਯੌ ਵਿਪਿਨੇ ਪੁਣ੍ਯਃ ਪਾਵਨਂ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਮ੍
ਫਿਰ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਵਨ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਿਂ ਪੁਤ੍ਰ ਘਨਤਾਂ ਸ਼ੋਕਂ ਨਯਸ੍ਯ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯੈਕਕਾਰਣਮ੍ । ਬਾष੍ਪਧਾਰਾਕਰਂ ਘੋਰਂ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਗਮ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਵਧਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਮੋਹੜੇ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗੂ ਡਰਾਉਣੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
ਪਿਤਾ ਤਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਗਤਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਵਦਮ੍ਬਯਾ । ਸ੍ਵਾਮ੍ ਏਵ ਪਰਮਾਂ ਆਤ੍ਮਪਦਵੀਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨਾਮਿਕਾਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ.
ਤਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਸ੍ਵਂ ਭਾਵਮ੍ ਅਭਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਂ ਪਿਤਰ੍ਯ੍ ਅਭਿਸ਼ੋਚਸਿ
ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਸਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਕਿਮ੍ ਈਦृਸ਼ੀ ਤ੍ਵਯਾ ਬਦ੍ਧਾ ਭਾਵਨੇਹ ਵਿਮੋਹਜਾ । ਸਂਸਾਰੇ ਯਦ੍ ਅਸ਼ੋਚ੍ਯੋ ऽਪਿ ਤ੍ਵਯਾ ਤਾਤੋ ऽਨੁਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਰਮ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ.
ਨ ਸੈਵ ਭਵਤੋ ਮਾਤਾ ਨਾਸਾਵ੍ ਏਵ ਪਿਤਾ ਤਵ । ਨ ਭਵਾਨ੍ ਏਵ ਤਨਯਸ੍ ਤਯੋਰ੍ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਖ੍ਯਪੁਤ੍ਰਯੋਃ
ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਉਹ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਪਿਓ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।
ਮਾਤਾਪਿਤृਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਮਤੀਤਾਨਿ ਤੇ ਸੁਤ । ਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਪ੍ਰਵਾਹਸ੍ਯ ਨਿਮ੍ਨਾਨੀਵ ਵਨੇ ਵਨੇ
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਉਂ ਪਿੱਛੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਥਾਂ ਥਾਂ ਉਤਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਪੁਤ੍ਰਯੋਰ੍ ਨੈਵ ਭਵਾਨ੍ ਏਵ ਸੁਤਸ੍ ਤਯੋਃ । ਸਰਿਤ੍ਤਰਙ੍ਗਵਤ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਗਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਗਣਾ ਨृਣਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਨਦੀ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ ਅਤੀਤਾਨਿ ਪੁਤ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਾਣ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਸ਼ਃ । ਪਤ੍ਤ੍ਰਕੋਰਕਵृਨ੍ਦਾਨਿ ਲਤਾਪਾਦਪਯੋਰ੍ ਇਵ
ਸਾਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਕੋਪਲੇਂ ਦੇ ਝੁੰਡ।
ਮਿਤ੍ਰਬਾਨ੍ਧਵਵृਨ੍ਦਾਨਿ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ । ऋਤਾਵ੍ ऋਤਾਵ੍ ਅਤੀਤਾਨਿ ਫਲਾਨੀਵ ਮਹਾਤਰੋਃ
ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ੋਚਨੀਯਾ ਯਦਿ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਮਾਤਾਪਿਤृਸੁਤਾਸ੍ ਸੁਤ । ਤਦ੍ ਅਤੀਤਾ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਿਮ੍ ਅਜਸ੍ਰਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਜੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਤੇ ਪੁੱਤਾਂ ਲਈ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋੰਦਾ—ਫਿਰ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਤੱਕ ਰੋਣਾ ਕਿਉਂ?
ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋ ऽਯਂ ਮਹਾਭਾਗ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਜਾਗਤੋ ਭ੍ਰਮਃ । ਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਤੁ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਿਤ੍ਰਂ ਨ ਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਏ ਮਹਾਨ ਭਾਈ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਦੇ ਮਨ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ, ਸਮਝਦਾਰ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ।
ਮਨਾਗ੍ ਅਪੀਹ ਹਿ ਭ੍ਰਾਤਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਮਹਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਚਿਰਾਤ੍ ਤਪ੍ਤੇ ਮਰਾਵ੍ ਇਵ ਪਯੋਲਵਃ
ਭਰਾ, ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰੀਏ, ਇਹ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ।
ਏਤਾ ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਸੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ ਛਤ੍ਤ੍ਰਚਾਮਰਚਞ੍ਚਲਾਃ । ਸ੍ਵਪ੍ਨ ਏਵ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਦਿਨਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਞ੍ਚ ਵਾ
ਏਹ ਜੋ ਤੂੰ ਛਤਰੀਆਂ, ਪੰਖੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰੌਣਕਾਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਤੁ ਪਾਰਮਾਰ੍ਥਿਕ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਸਤ੍ਯਂ ਵਿਚਾਰਯ । ਨੇਹ ਤ੍ਵਂ ਨੈਵ ਚੇਦਂ ਤੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ
ਪੁੱਤ੍ਰ, ਅਸਲ ਸੱਚ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ ਵੇਖ, ਨਾ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੈਂ, ਨਾ ਇਹ ਤੇਰਾ ਕੁਝ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਛੱਡ ਦੇ।
ਅਯਂ ਮृਤੋ ਗਤਸ਼੍ ਚਾਹਮ੍ ਇਤੀਮਾ ਦृष੍ਟਯਃ ਪੁਨਃ । ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਪਤਾਪੋਤ੍ਥਾ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਤੁ ਸਤ੍ਯਤਃ
'ਇਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਇਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ'—ਇਹ ਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਤੋਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮਰੌ ਵਿਲੋਲੈਸ਼੍ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਸ੍ਪਨ੍ਦਮਯੈਸ੍ ਤਰਙ੍ਗੈਃ । ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਤਾਪਮਰੀਚਿਵਾਰਿ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਮ੍
ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦਿਆਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਤੇ ਮਿਟਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਃ ਪਿਤਾ ਕਿਂ ਚ ਵਾ ਮਿਤ੍ਰਂ ਕਾ ਮਾਤਾ ਕੇ ਚ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯੈਵਾਵਧੂਯਨ੍ਤੇ ਵਾਤ੍ਯਯਾ ਜਨਪਾਂਸਵਃ
ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਮਿਤਰ ਕੀਹ ਹੈ, ਮਾਂ ਕੌਣ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੌਣ ਹਨ? ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧੁਮਿਤ੍ਰਸੁਤਸ੍ਨੇਹਦ੍ਵੇषਮੋਹਦਸ਼ਾਮਯਃ । ਸ੍ਵਸਞ੍ਜ੍ਞਾਮਾਤ੍ਰਕੇਣੈਵ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋ ऽਯਂ ਵਿਤਨ੍ਯਤੇ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਿਤਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਵੈਰ, ਭੁਲੇਖਾ—ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੋਚ ਤੇ ਆਤਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਨ੍ਧੁਤ੍ਵੇ ਭਾਵਿਤੋ ਬਨ੍ਧੁਃ ਪਰਤ੍ਵੇ ਭਾਵਿਤਃ ਪਰਃ । ਵਿषਾਮृਤਦਸ਼ੇਵੈषਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਭਾਵਨਿਬਨ੍ਧਨੀ
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਪਰਾਇਆ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਰਾਇਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲਤ, ਸੋਚ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਏਕਤ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ਯ ਕਿਲਾਤ੍ਮਨਃ । ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਃ ਪਰਸ਼੍ ਚਾਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਕਲਨਾ ਕੁਤਃ
ਜੋ ਆਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ 'ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਾਇਆ ਹੈ'—ਇਹ ਝੂਠੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸਙ੍ਘਾਤਾਦ੍ ਦੇਹਾਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਥਿਪਞ੍ਜਰਾਤ੍ । ਕੋ ऽਹਂ ਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਯਂ ਪੁਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰਯ
ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਲਹੂ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਹੈ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜਰੇ ਵਿਚ ਬੰਦ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'
ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਤੁ ਪਾਰਮਾਰ੍ਥਿਕ੍ਯਾ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਨ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਮਿਥ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਇਦਂ ਪੁਣ੍ਯਃ ਪਾਵਨਸ਼੍ ਚੇਤਿ ਵਲ੍ਗਤਿ
ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ; ਇਹ ਗਲਤ ਸਮਝ ਕਿ 'ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ' ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਕਸ੍ ਤੇ ਪਿਤਾ ਕਸ਼੍ ਚ ਸੁਹृਤ੍ ਕਾ ਮਾਤਾ ਕਸ਼੍ ਚ ਵਾ ਪਰਃ । ਖਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਵਿਲਾਸਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ ਅਸ੍ਵਂ ਕਿਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਉਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਕੌਣ ਹੈ, ਮਾਂ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਪਰਾਇਆ ਕੌਣ ਹੈ? ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਖੇਡ ਵਿਚ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਦੱਸੋ।