ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਹਿ ਤੇ ਭੂਤਜਾਤਯੋ ਰਾਮ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਏਤਾਸ੍ ਤਵ ਨਾਮ ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜਾਤੀਆਂ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਵਿਵਿਧਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਹਿਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇ ਜਗਤਿ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਭ੍ਰਮਦਸ਼ੈਵ ਵਿਵਲ੍ਗਤਿ ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਚਿਰਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਬਨ੍ਧ੍ਵ੍ ਅਪਿ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਅਜਨਬੀ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਤੇ ਅਜਨਬੀ ਹੀ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮ੍ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੋਸ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਤੀਰੇ ਸਂਵਾਦੋ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਯੋਃ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਯਂ ਨੇਤਿ ਕਥਾਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਤਸ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਮ੍ ਇਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ
ਇਹ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦਿਙ੍ਨਿਕੁਞ੍ਜਕੇ । ਵਨਵ੍ਯੂਹਮਹੋਤ੍ਤਂਸੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਇਸ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਂਦਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਤਾਜ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਵਨਚ੍ਛਾਯਾਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸੁਰਕਿਨ੍ਨਰਃ । ਸ਼ृਙ੍ਗੈਰ੍ ਆਤਤਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਜਿਤਵਾਨ੍ ਯਸ੍ ਸਮੁਨ੍ਨਤੈਃ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਛਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਠੰਢ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਕਨ੍ਦਰਚਾਰਿਭਿਃ । ਸਾਮਵੇਦਂ ਪ੍ਰਤਿਧ੍ਵਾਨਘੁਙ੍ਘੁਮੈਰ੍ ਗਾਯਤੀਵ ਯਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਗੂੰਜ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਯਃ ਪਯੋਮੇਦੁਰੈਰ੍ ਮੇਘੈਰ੍ ਲੁਲਿਤੈਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਕੋਟਿषੁ । ਲਤਾਕੁਸੁਮਸਮ੍ਪ੍ਰੋਤੈਃ ਕੁਨ੍ਤਲੈਰ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗਾੜ੍ਹੇ, ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਬੱਦਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਯਸ੍ ਤਟੋਡ੍ਡਯਨੋਤ੍ਕਾਨਾਂ ਸ਼ਰਭਾਣਾਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤੈਃ । ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਤਿ ਗੁਹਾਵਕ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਾਣਿ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਚਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਖੁਲ ਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਝਰਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦੈਃ ਕਨ੍ਦਰਾਨ੍ਤਰਚਾਰਿਭਿਃ । ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਕਲ੍ਲੋਲਵਿਲਾਸੋ ਵਿਜਿਤੋ ऽਭਿਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀਆਂ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ੇ ਵਿਤਤੇ ਰਤ੍ਨਸਾਨੌ ਮਨੋਰਮੇ । ਮੁਨਿਭਿਸ੍ ਸ੍ਨਾਨਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯੋਮਗਙ੍ਗਾਵਤਾਰਿਤਾ
ਉਸ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਅਸਮਾਨੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਯਾਸ੍ ਤੁ ਤੀਰੇ ਵਿਕਸਿਤਦ੍ਰੁਮੇ । ਰਤ੍ਨਾਦ੍ਰਿਤਟਵਿਦ੍ਯੋਤਕਚਤ੍ਕਨਕਪਙ੍ਕਜੇ
ਉਸ ਸੁਰਗਾਂਦੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਕਮਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਆਸੀਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਜ੍ਞਾਨਸ੍ ਤਪੋਰਾਸ਼ਿਰ੍ ਉਦਾਰਧੀਃ । ਮੁਨਿਰ੍ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾ ਨਾਮ ਤਪੋਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਇਕ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੀਰਘਤਪ ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਗਿਆਨ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਉੱਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁਨੇਰ੍ ਬਭੂਵਤੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰਾਵ੍ ਇਨ੍ਦੁਸੁਨ੍ਦਰੌ । ਪੁਣ੍ਯਪਾਵਨਨਾਮਾਨੌ ਦ੍ਵੌ ਕਚਾਵ੍ ਇਵ ਵਾਕ੍ਪਤੇਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਸੋਹਣੇ, ਨਾਮ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਵਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਦੋ ਜੂੜੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ ਚੈਕਯਾ । ਉਵਾਸ ਸਰਿਤਸ੍ ਤੀਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਫਲਪਾਦਪੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਕਾਲੇ ਤਯੋਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਯੋਰ੍ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਅਭੂਤ੍ । ਪੁਣ੍ਯਨਾਮਾ ਵਯੋਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਗੁਣਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ ਚ ਰਾਘਵ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਣਿਆ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ।
ਪਾਵਨੋ ऽਰ੍ਧਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਭੂਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮ੍ਬੁਜਂ ਯਥਾ । ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ ਅਤਿਗਤੋ ਨਾਨ੍ਤਃ ਪਦਂ ਲੋਲਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਾਵਨ ਅਜੇ ਅੱਧਾ ਜਾਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਕਮਲ। ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਡੋਲ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤੋ ਵਹਤ੍ਯ੍ ਅਕਲਿਤੇ ਕਾਲੇ ਕਲਿਤਕਾਰਣੇ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਗਣੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਦੀਨੇ ਦੇਹੇ ਗਤਾਯੁषਿ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਈ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਮਰ ਮੁਕਣ ਵਾਲੀ ਹੋਈ,
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਙ੍ਗੁਰਭੂਤਾਢ੍ਯਾਦ੍ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਭਰਭੀषਣਾਤ੍ । ਰਤਿਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਂਸਾਰਾਜ੍ ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਜੀਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਾਸਵੰਤ, ਭਾਰੀਆਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ ਲਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਕਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀਨੀਡਂ ਦੇਹਂ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾ ਮੁਨਿਃ । ਜਹੌ ਗਿਰਿਗੁਹਾਗੇਹੇ ਭਾਰਂ ਵੈਵਧਿਕੋ ਯਥਾ
ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੋਸਲਾ ਸੀ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਕਲਨਾਰਮ੍ਭਂ ਚੇਤ੍ਯਰਿਕ੍ਤਚਿਦਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਪਦਂ ਜਗਾਮ ਨੀਰਾਗਂ ਪੁष੍ਪਗਨ੍ਧ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਹ ਇੰਝ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਚਾ ਚੇਤਨ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮੁਨੇਰ੍ ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾਵਿਲੁਠਿਤਂ ਭੂਮੌ ਵਿਨਾਲਮ੍ ਇਵ ਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਡੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਕਮਲ।
ਚਿਰਮ੍ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਯਾ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਤਿਵਿਤੀਰ੍ਣਯਾ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਤਨੁਮ੍ ਅਮ੍ਲਾਨਾਂ षਟ੍ਪਦੀ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮ੍ ਇਵ
ਜੋ ਪਤਨੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੋਗ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰਦੀ ਆਈ ਸੀ ਤੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਏਵਾਨੁਯਯੌ ਜਨਸ੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਪ੍ਰਭਾਗਗਨਕੋਸ਼ਸ੍ਥਮ੍ ਅਸ੍ਤਂ ਯਾਤਮ੍ ਇਵੋਡੁਪਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚੰਨ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਵਿੱਚ ਲੁਕਦੇ ਹੋਏ ਪੀਛੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ ਤੁ ਗਤਯੋਰ੍ ਔਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਕਰ੍ਮਣਿ । ਪੁਣ੍ਯ ਏਵ ਸ੍ਥਿਤੇ ऽਵ੍ਯਗ੍ਰੇ ਪਾਵਨੋ ਦੁਃਖਮ੍ ਆਯਯੌ
ਜਦੋਂ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਪਾਵਨ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚਿਤ੍ਤੋ ऽਸੌ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਕਾਨਨਵੀਥਿषੁ । ਜ੍ਯਾਯਾਂਸਮ੍ ਅਨਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਪਾਵਨੋ ਵਿਲਲਾਪ ਹ
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪਾਵਨ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਵੀ ਨਾ ਤੱਕਦਾ, ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ ਉਦਾਰਧੀਃ । ਆਯਯੌ ਵਿਪਿਨੇ ਪੁਣ੍ਯਃ ਪਾਵਨਂ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਮ੍
ਫਿਰ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਵਨ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਿਂ ਪੁਤ੍ਰ ਘਨਤਾਂ ਸ਼ੋਕਂ ਨਯਸ੍ਯ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯੈਕਕਾਰਣਮ੍ । ਬਾष੍ਪਧਾਰਾਕਰਂ ਘੋਰਂ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਗਮ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਵਧਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਮੋਹੜੇ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗੂ ਡਰਾਉਣੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
ਪਿਤਾ ਤਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਗਤਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਵਦਮ੍ਬਯਾ । ਸ੍ਵਾਮ੍ ਏਵ ਪਰਮਾਂ ਆਤ੍ਮਪਦਵੀਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨਾਮਿਕਾਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ.
ਤਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਸ੍ਵਂ ਭਾਵਮ੍ ਅਭਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਂ ਪਿਤਰ੍ਯ੍ ਅਭਿਸ਼ੋਚਸਿ
ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਸਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?