ਏਕਰੂਪਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਸਨ੍ਤਾਪਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਨੇਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਗ੍ਨੌ ਹਿਮਕਣੋ ਯਥਾ
ਇਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ, ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਸੁਖੀ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਦੁਖ-ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਿਮ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।
ਯੇ ਯੇ ਰਾਮ ਮਹਾਭਾਗਾ ਬਹਵੋ ऽਬਹਵੋ ऽਥ ਵਾ । ਨष੍ਟਾ ਏਵੇਹ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਤੇ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਦਿਨੈਃ
ਰਾਮਾ, ਕਈ ਵਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਘਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਥੋੜੇ, ਇੱਥੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਤਾਤ੍ਮੀਯਤਾਨ੍ਯਤ੍ਵਤ੍ਵਤ੍ਤ੍ਵਮਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਭਾਵਨਾਃ । ਨੇਹ ਸਤ੍ਯਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਦृਸ਼ੋ ਯਥਾ
ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਆਪਣਾ-ਪਰਾਇਆ, ਤੂੰ-ਮੈਂ ਆਦਿ ਵਿਚਾਰ ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਚੰਦ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਃ ਪਰਸ਼੍ ਚਾਯਮ੍ ਅਯਂ ਚਾਹਮ੍ ਅਯਂ ਭਵਾਨ੍ । ਏਤਾ ਮਿਥ੍ਯਾਦृਸ਼ੋ ਰਾਮ ਵਿਗਲਨ੍ਤੁ ਤਵਾਧੁਨਾ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੋ—ਰਾਮਾ, ਇਹ ਝੂਠੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਨੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।
ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਥ ਏਤਾਭਿਰ੍ ਹਤਦृष੍ਟਿਭਿਃ । ਆਮੂਲਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨਾਭਿਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਵਿਹਰ ਹੇਲਯਾ
ਖੇਡ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰ; ਬਾਹਰੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦੇ।
ਸਂਸਾਰਸਰਣਾਵ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਵਿਹਰ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਨ ਯਥੈषਿ ਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਾਸਨਾਭਾਰਵਾਨ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਜੀਵਨ ਜੀਵ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ।
ਯਥਾ ਯਥੈषਾ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਵਾਸਨਾਕ੍ਸ਼ਯਕਾਰਿਣੀ । ਵਿਚਾਰਣਾ ਤਵੋਦੇਤਿ ਸਂਸ਼ਾਮ੍ਯਸਿ ਤਥਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਯਂ ਨੇਤਿ ਗਣਨਾ ਲਘੁਚੇਤਸਾਮ੍ । ਉਦਾਰਚਰਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਗਤਾਵਰਣੈਵ ਧੀਃ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ — ਐਸਾ ਫਰਕ ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਤ੍ਰਾਹਂ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਨ੍ ਮਮ । ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਤਸਾਰਾਣਾਂ ਵਿਗਤਾਵਰਣੈਵ ਧੀਃ
ਜਿੱਥੇ 'ਮੈਂ' ਜਾਂ 'ਮੇਰਾ' ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਯਸ਼੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਵਨ੍ ਮਹਾਨ੍ । ਸ ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਖਸ੍ਥੋ ਭੂਮਿਤਲਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਹਿ ਤੇ ਭੂਤਜਾਤਯੋ ਰਾਮ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਏਤਾਸ੍ ਤਵ ਨਾਮ ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜਾਤੀਆਂ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਵਿਵਿਧਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਹਿਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇ ਜਗਤਿ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਭ੍ਰਮਦਸ਼ੈਵ ਵਿਵਲ੍ਗਤਿ ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਚਿਰਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਬਨ੍ਧ੍ਵ੍ ਅਪਿ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਅਜਨਬੀ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਤੇ ਅਜਨਬੀ ਹੀ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮ੍ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੋਸ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਤੀਰੇ ਸਂਵਾਦੋ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਯੋਃ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਯਂ ਨੇਤਿ ਕਥਾਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਤਸ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਮ੍ ਇਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ
ਇਹ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦਿਙ੍ਨਿਕੁਞ੍ਜਕੇ । ਵਨਵ੍ਯੂਹਮਹੋਤ੍ਤਂਸੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਇਸ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਂਦਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਤਾਜ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਵਨਚ੍ਛਾਯਾਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸੁਰਕਿਨ੍ਨਰਃ । ਸ਼ृਙ੍ਗੈਰ੍ ਆਤਤਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਜਿਤਵਾਨ੍ ਯਸ੍ ਸਮੁਨ੍ਨਤੈਃ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਛਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਠੰਢ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਕਨ੍ਦਰਚਾਰਿਭਿਃ । ਸਾਮਵੇਦਂ ਪ੍ਰਤਿਧ੍ਵਾਨਘੁਙ੍ਘੁਮੈਰ੍ ਗਾਯਤੀਵ ਯਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਗੂੰਜ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਯਃ ਪਯੋਮੇਦੁਰੈਰ੍ ਮੇਘੈਰ੍ ਲੁਲਿਤੈਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਕੋਟਿषੁ । ਲਤਾਕੁਸੁਮਸਮ੍ਪ੍ਰੋਤੈਃ ਕੁਨ੍ਤਲੈਰ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗਾੜ੍ਹੇ, ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਬੱਦਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਯਸ੍ ਤਟੋਡ੍ਡਯਨੋਤ੍ਕਾਨਾਂ ਸ਼ਰਭਾਣਾਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤੈਃ । ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਤਿ ਗੁਹਾਵਕ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਾਣਿ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਚਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਖੁਲ ਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਝਰਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦੈਃ ਕਨ੍ਦਰਾਨ੍ਤਰਚਾਰਿਭਿਃ । ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਕਲ੍ਲੋਲਵਿਲਾਸੋ ਵਿਜਿਤੋ ऽਭਿਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀਆਂ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ੇ ਵਿਤਤੇ ਰਤ੍ਨਸਾਨੌ ਮਨੋਰਮੇ । ਮੁਨਿਭਿਸ੍ ਸ੍ਨਾਨਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯੋਮਗਙ੍ਗਾਵਤਾਰਿਤਾ
ਉਸ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਅਸਮਾਨੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਯਾਸ੍ ਤੁ ਤੀਰੇ ਵਿਕਸਿਤਦ੍ਰੁਮੇ । ਰਤ੍ਨਾਦ੍ਰਿਤਟਵਿਦ੍ਯੋਤਕਚਤ੍ਕਨਕਪਙ੍ਕਜੇ
ਉਸ ਸੁਰਗਾਂਦੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਕਮਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਆਸੀਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਜ੍ਞਾਨਸ੍ ਤਪੋਰਾਸ਼ਿਰ੍ ਉਦਾਰਧੀਃ । ਮੁਨਿਰ੍ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾ ਨਾਮ ਤਪੋਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਇਕ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੀਰਘਤਪ ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਗਿਆਨ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਉੱਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁਨੇਰ੍ ਬਭੂਵਤੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰਾਵ੍ ਇਨ੍ਦੁਸੁਨ੍ਦਰੌ । ਪੁਣ੍ਯਪਾਵਨਨਾਮਾਨੌ ਦ੍ਵੌ ਕਚਾਵ੍ ਇਵ ਵਾਕ੍ਪਤੇਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਸੋਹਣੇ, ਨਾਮ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਵਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਦੋ ਜੂੜੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ ਚੈਕਯਾ । ਉਵਾਸ ਸਰਿਤਸ੍ ਤੀਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਫਲਪਾਦਪੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਕਾਲੇ ਤਯੋਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਯੋਰ੍ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਅਭੂਤ੍ । ਪੁਣ੍ਯਨਾਮਾ ਵਯੋਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਗੁਣਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ ਚ ਰਾਘਵ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਣਿਆ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ।
ਪਾਵਨੋ ऽਰ੍ਧਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਭੂਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮ੍ਬੁਜਂ ਯਥਾ । ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ ਅਤਿਗਤੋ ਨਾਨ੍ਤਃ ਪਦਂ ਲੋਲਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਾਵਨ ਅਜੇ ਅੱਧਾ ਜਾਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਕਮਲ। ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਡੋਲ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤੋ ਵਹਤ੍ਯ੍ ਅਕਲਿਤੇ ਕਾਲੇ ਕਲਿਤਕਾਰਣੇ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਗਣੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਦੀਨੇ ਦੇਹੇ ਗਤਾਯੁषਿ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਈ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਮਰ ਮੁਕਣ ਵਾਲੀ ਹੋਈ,
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਙ੍ਗੁਰਭੂਤਾਢ੍ਯਾਦ੍ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਭਰਭੀषਣਾਤ੍ । ਰਤਿਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਂਸਾਰਾਜ੍ ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਜੀਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਾਸਵੰਤ, ਭਾਰੀਆਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ ਲਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਕਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀਨੀਡਂ ਦੇਹਂ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾ ਮੁਨਿਃ । ਜਹੌ ਗਿਰਿਗੁਹਾਗੇਹੇ ਭਾਰਂ ਵੈਵਧਿਕੋ ਯਥਾ
ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੋਸਲਾ ਸੀ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।