ਸਂਸਾਰਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਏਵੇਯਂ ਯਦ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਯਤੇ ਪੁਨਃ । ਅਜ੍ਞੇਨੈਵ ਨ ਤੁ ਜ੍ਞੇਨ ਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਰਾਮ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਹੋਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਆਪ ਗਿਆਨ ਹੈਂ, ਰਾਮਾ, ਅਡੋਲ ਰਹੋ।
ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਸ੍ ਤੁ ਸਂਸृਤੇਸ੍ ਸਨ੍ਤਤਂ ਹਿ ਯਤ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਫਾਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਸਨ੍ਮਤੇ
ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ—ਸੰਸਾਰ ਹੀ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ, ਵਧੀਆ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਰੂਪਂ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਭਵਤੁ ਭ੍ਰਮਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਭ੍ਰਮੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਹਿ ਕਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ, ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤੇਰ੍ ਇਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਭ੍ਰਮਮਾਤ੍ਰਮਯੀ ਮਤਾ । ਰੂਢਾ ਸਂਸਾਰਮਾਯੇਤਿ ਨਾਸਤ੍ਯਾ ਨਾਪਿ ਸਨ੍ਮਯੀ
ਇਹ ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਣ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਨਾ ਇਹ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚੀ ਹੈ।
ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਾਨਵੈਰੂਪ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਰ੍ਯਾਲੋਚਨਾਤ੍ ਤਥਾ । ਰਾਮ ਦृਸ਼੍ਯਤ ਏਵੇਦਮ੍ ਆਭਾਨਮ੍ ਅਤਿਭਾਸ੍ਵਰਮ੍
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਅਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿੱਖ ਇੰਝ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਨ ਬਨ੍ਧੁਃ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਇਹ ਨੋ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਰਿਃ । ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛਯਾ
ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵੈਰੀ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ।
ਆਲੂਨਸ਼ੀਰ੍ਣਮ੍ ਅਖਿਲਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਅਨਾਰਤਂ ਯਾਤਿ ਜਗਤ੍ ਤਰਙ੍ਗੌਘ ਇਵਾਮ੍ਭਸਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕੱਟਿਆ, ਟੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਜਗਤ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਤ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ੍ ਤਥਾ । ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਚਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਨੇਮਿਰ੍ ਇਵਾਭਿਤਃ
ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਏ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਾਰਕਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿष੍ਟਪਮ੍ । ਯੋਨੇਰ੍ ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਪਾਦ੍ ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਤਰਂ ਜਨਾਃ
ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਾਲੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਇੱਕ ਜਣਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜਣਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਧੀਰਾਃ ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਕृਪਣਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਧੀਰਤਾਮ੍ । ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਸ਼ਤਭ੍ਰਮੈਃ
ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਕਦੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੀਵ ਸੈਂਕੜੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਰੂਪਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਸਨ੍ਤਾਪਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਨੇਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਗ੍ਨੌ ਹਿਮਕਣੋ ਯਥਾ
ਇਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ, ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਸੁਖੀ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਦੁਖ-ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਿਮ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।
ਯੇ ਯੇ ਰਾਮ ਮਹਾਭਾਗਾ ਬਹਵੋ ऽਬਹਵੋ ऽਥ ਵਾ । ਨष੍ਟਾ ਏਵੇਹ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਤੇ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਦਿਨੈਃ
ਰਾਮਾ, ਕਈ ਵਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਘਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਥੋੜੇ, ਇੱਥੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਤਾਤ੍ਮੀਯਤਾਨ੍ਯਤ੍ਵਤ੍ਵਤ੍ਤ੍ਵਮਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਭਾਵਨਾਃ । ਨੇਹ ਸਤ੍ਯਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਦृਸ਼ੋ ਯਥਾ
ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਆਪਣਾ-ਪਰਾਇਆ, ਤੂੰ-ਮੈਂ ਆਦਿ ਵਿਚਾਰ ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਚੰਦ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਃ ਪਰਸ਼੍ ਚਾਯਮ੍ ਅਯਂ ਚਾਹਮ੍ ਅਯਂ ਭਵਾਨ੍ । ਏਤਾ ਮਿਥ੍ਯਾਦृਸ਼ੋ ਰਾਮ ਵਿਗਲਨ੍ਤੁ ਤਵਾਧੁਨਾ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੋ—ਰਾਮਾ, ਇਹ ਝੂਠੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਨੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।
ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਥ ਏਤਾਭਿਰ੍ ਹਤਦृष੍ਟਿਭਿਃ । ਆਮੂਲਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨਾਭਿਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਵਿਹਰ ਹੇਲਯਾ
ਖੇਡ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰ; ਬਾਹਰੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦੇ।
ਸਂਸਾਰਸਰਣਾਵ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਵਿਹਰ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਨ ਯਥੈषਿ ਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਾਸਨਾਭਾਰਵਾਨ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਜੀਵਨ ਜੀਵ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ।
ਯਥਾ ਯਥੈषਾ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਵਾਸਨਾਕ੍ਸ਼ਯਕਾਰਿਣੀ । ਵਿਚਾਰਣਾ ਤਵੋਦੇਤਿ ਸਂਸ਼ਾਮ੍ਯਸਿ ਤਥਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਯਂ ਨੇਤਿ ਗਣਨਾ ਲਘੁਚੇਤਸਾਮ੍ । ਉਦਾਰਚਰਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਗਤਾਵਰਣੈਵ ਧੀਃ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ — ਐਸਾ ਫਰਕ ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਤ੍ਰਾਹਂ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਨ੍ ਮਮ । ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਤਸਾਰਾਣਾਂ ਵਿਗਤਾਵਰਣੈਵ ਧੀਃ
ਜਿੱਥੇ 'ਮੈਂ' ਜਾਂ 'ਮੇਰਾ' ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਯਸ਼੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਵਨ੍ ਮਹਾਨ੍ । ਸ ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਖਸ੍ਥੋ ਭੂਮਿਤਲਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਹਿ ਤੇ ਭੂਤਜਾਤਯੋ ਰਾਮ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਏਤਾਸ੍ ਤਵ ਨਾਮ ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜਾਤੀਆਂ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀ ਹਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਵਿਵਿਧਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਹਿਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇ ਜਗਤਿ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਭ੍ਰਮਦਸ਼ੈਵ ਵਿਵਲ੍ਗਤਿ ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਚਿਰਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਬਨ੍ਧ੍ਵ੍ ਅਪਿ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਅਜਨਬੀ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਤੇ ਅਜਨਬੀ ਹੀ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮ੍ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੋਸ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਤੀਰੇ ਸਂਵਾਦੋ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਯੋਃ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਯਂ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਯਂ ਨੇਤਿ ਕਥਾਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਤਸ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਮ੍ ਇਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ
ਇਹ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦਿਙ੍ਨਿਕੁਞ੍ਜਕੇ । ਵਨਵ੍ਯੂਹਮਹੋਤ੍ਤਂਸੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਇਸ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਂਦਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਤਾਜ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਵਨਚ੍ਛਾਯਾਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸੁਰਕਿਨ੍ਨਰਃ । ਸ਼ृਙ੍ਗੈਰ੍ ਆਤਤਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਜਿਤਵਾਨ੍ ਯਸ੍ ਸਮੁਨ੍ਨਤੈਃ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਛਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਠੰਢ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਕਨ੍ਦਰਚਾਰਿਭਿਃ । ਸਾਮਵੇਦਂ ਪ੍ਰਤਿਧ੍ਵਾਨਘੁਙ੍ਘੁਮੈਰ੍ ਗਾਯਤੀਵ ਯਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਗੂੰਜ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਯਃ ਪਯੋਮੇਦੁਰੈਰ੍ ਮੇਘੈਰ੍ ਲੁਲਿਤੈਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਕੋਟਿषੁ । ਲਤਾਕੁਸੁਮਸਮ੍ਪ੍ਰੋਤੈਃ ਕੁਨ੍ਤਲੈਰ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗਾੜ੍ਹੇ, ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਬੱਦਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਯਸ੍ ਤਟੋਡ੍ਡਯਨੋਤ੍ਕਾਨਾਂ ਸ਼ਰਭਾਣਾਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤੈਃ । ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਤਿ ਗੁਹਾਵਕ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਾਣਿ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਚਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਖੁਲ ਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਝਰਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦੈਃ ਕਨ੍ਦਰਾਨ੍ਤਰਚਾਰਿਭਿਃ । ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਕਲ੍ਲੋਲਵਿਲਾਸੋ ਵਿਜਿਤੋ ऽਭਿਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀਆਂ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।