ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਹਙ੍ਕृਤਿਰ੍ ਆਸ਼੍ਵਸ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਸ਼ੋਭਨਃ । ਅਗृਹੀਤਕਲਙ੍ਕਾਙ੍ਕੋ ਲੋਕੇ ਵਿਹਰ ਰਾਘਵ
ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਕਰ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਫਿਰੋ, ਰਾਘਵ।
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਕृਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਥੋ ਲੋਕੇ ਵਿਹਰ ਰਾਘਵ
ਸੌਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਮ ਰਹੋ, ਬਾਹਰੋਂ ਆਮ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਫਿਰੋ, ਰਾਘਵ।
ਨ ਬਨ੍ਧੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਮਿਥ੍ਯੇਯਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸਂਸਾਰਪਰਿਵਰ੍ਤਨਾ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਲਈ ਨਾ ਬੰਧਨ ਹੈ ਨਾ ਮੁਕਤੀ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਦਲਾਵੀ ਇਕ ਝੂਠੀ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਂ ਮੋਹਾਜ੍ ਜਗਦ੍ ਰਾਘਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਜਨਿਤਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਸ੍ਫਾਰੇ ਜਲਂ ਤੀਵ੍ਰਾਤਪੇ ਯਥਾ
ਰਾਘਵ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਾਵਾ ਹੈ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਮਿਰਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਬਦ੍ਧਸ੍ਯੈਕਰੂਪਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਕਥਮ੍ । ਬਨ੍ਧਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦਭਾਵੇ ਤੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਆਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਬੰਧਨ ਦੇ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਬੰਧਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਬੰਧਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਜਾਤੇਯਂ ਸਾਂਸਾਰੀ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਆਤਤਾ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਮ੍ ਇਵ ਭੁਜਙ੍ਗਧੀਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਭਟਕਾਵਾ ਅਸਲ ਸੱਚ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸੱਚ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਸਮਝਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਨਯਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਧਿਯਾ । ਜਾਤੋ ऽਸਿ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰੋ ਵ੍ਯੋਮਵਤ੍ ਤਿष੍ਠ ਨਿਰ੍ਮਲਃ
ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਸੱਚ ਇਸ ਨਜ਼ੁਕ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿ।
ਨਾਸਿ ਚੇਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਅਖਿਲਾਸ੍ ਸੁਹृਦ੍ਬਾਨ੍ਧਵਭਾਵਨਾਃ । ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਾਸਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਕਾ ਨਾਮ ਕਿਲ ਭਾਵਨਾ
ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?
ਅਸਿ ਚੇਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍ ਅਨੁਮੀਯਸੇ । ਇਦਮ੍ਪ੍ਰਥਮਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪਰਮਾਦ੍ ਅਸਿ ਕਾਰਣਾਤ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ.
ਭੋਗਬਨ੍ਧੁਜਗਦ੍ਭਾਵੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੂਭੈਃ । ਆਤ੍ਮਨੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਕਿਮ੍ ਏਨਮ੍ ਅਨੁਸ਼ੋਚਸਿ
ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੁਖ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਜਾਂ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੈਕਸਾਰੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਜਾਤਧਿਯੋ ਭਵੈਃ । ਨ ਤੇ ਰਾਮਾਸ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਕਿਂ ਬਿਭੇषਿ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍
ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਡਰਦਾ ਹੈਂ?
ਅਜਾਤਸ੍ਯ ਸਤੋ ਬਨ੍ਧੋਰ੍ ਬਨ੍ਧੁਦੁਃਖਸੁਖਕ੍ਰਮੈਃ । ਕਸ੍ ਤੇ ਰਾਘਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਯਦ੍ ਏਤਾਨ੍ ਅਨੁਸ਼ੋਚਸਿ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਲੜੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਾਸਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਤ੍ਵਂ ਚੇਦ੍ ਬਭੂਵਿਥ ਪੁਰਾ ਤਥੇਦਾਨੀਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਯਦ੍ਯ੍ ਅਥੇਹ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸੀਤਿ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈਂ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੇਗਾ; ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ ਹੈਂ।
ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਤਰਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਗ੍ਯੋਨਿਗਣਸਂਸ੍ਤੁਤਾਨ੍ । ਬਨ੍ਧੂਨ੍ ਅਤੀਤਾਨ੍ ਸੁਬਹੂਨ੍ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਨਾਨੁਸ਼ੋਚਸਿ
ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਡੇਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਤਥੇਦਾਨੀਂ ਬਭੂਵਿਥ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਯਦਿ ਰਾਮ ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਸਦ੍ਰੂਪਃ ਕਿਂ ਵਿਮੁਹ੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਹੁਣ ਵੀ ਹੈਂ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੇਗਾ; ਪਰ ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੀ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਪੁਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾਦ੍ਯ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਭੂਯਸ਼੍ ਚੇਨ੍ ਨ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਤਥਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸਂਸਾਰਃ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ਅਨੁਸ਼ੋਚਸਿ
ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਹੁਣ ਵੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਸੰਸਾਰੀ ਗਿਰਫ਼ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਦੁਃਖਿਤਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਕृਤੇ ਜਾਗਤੇ ਕ੍ਰਮੇ । ਨ ਚੈਵ ਮੁਦਿਤਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕਾਰ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਨਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਸਹੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਮਾ ਗਚ੍ਛ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਰਾਮ ਸੁਖਿਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਮਾ ਵ੍ਰਜ । ਸਮਤਾਮ੍ ਏਹਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਸਿ ਸਰ੍ਵਗਃ
ਰਾਮਾ, ਨਾ ਤਾਂ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਫਸ, ਨਾ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ। ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ। ਤੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ, ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ।
ਅਨਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਰੂਪਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਖਮ੍ ਇਵਾਤਿਤਤਾਨ੍ਤਰਃ । ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਵਾਲਾਯਾ ਇਵ ਕੋਟਰਮ੍
ਤੂੰ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਅਸੀਮ ਹੈਂ। ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ।
ਜਾਗਤਾਨਾਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਾਣੁਤਨੁਸ੍ ਤਨੁਃ । ਹृਤ੍ਸ੍ਥੋ ऽਸਿ ਹਾਰਮੁਕ੍ਤਾਨਾਮ੍ ਏਕਸ੍ ਤਨ੍ਤੁਰ੍ ਇਵਾਤਤਃ
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਸੁਖਮ ਕਾਇਆ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਿਚ ਇਕ ਧਾਗਾ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਏਵੇਯਂ ਯਦ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਯਤੇ ਪੁਨਃ । ਅਜ੍ਞੇਨੈਵ ਨ ਤੁ ਜ੍ਞੇਨ ਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਰਾਮ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਹੋਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਆਪ ਗਿਆਨ ਹੈਂ, ਰਾਮਾ, ਅਡੋਲ ਰਹੋ।
ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਸ੍ ਤੁ ਸਂਸृਤੇਸ੍ ਸਨ੍ਤਤਂ ਹਿ ਯਤ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਫਾਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਸਨ੍ਮਤੇ
ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ—ਸੰਸਾਰ ਹੀ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ, ਵਧੀਆ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਰੂਪਂ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਭਵਤੁ ਭ੍ਰਮਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਭ੍ਰਮੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਹਿ ਕਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ, ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤੇਰ੍ ਇਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਭ੍ਰਮਮਾਤ੍ਰਮਯੀ ਮਤਾ । ਰੂਢਾ ਸਂਸਾਰਮਾਯੇਤਿ ਨਾਸਤ੍ਯਾ ਨਾਪਿ ਸਨ੍ਮਯੀ
ਇਹ ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਣ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਨਾ ਇਹ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚੀ ਹੈ।
ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਾਨਵੈਰੂਪ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਰ੍ਯਾਲੋਚਨਾਤ੍ ਤਥਾ । ਰਾਮ ਦृਸ਼੍ਯਤ ਏਵੇਦਮ੍ ਆਭਾਨਮ੍ ਅਤਿਭਾਸ੍ਵਰਮ੍
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਅਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿੱਖ ਇੰਝ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਨ ਬਨ੍ਧੁਃ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਇਹ ਨੋ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਰਿਃ । ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛਯਾ
ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵੈਰੀ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ।
ਆਲੂਨਸ਼ੀਰ੍ਣਮ੍ ਅਖਿਲਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਅਨਾਰਤਂ ਯਾਤਿ ਜਗਤ੍ ਤਰਙ੍ਗੌਘ ਇਵਾਮ੍ਭਸਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕੱਟਿਆ, ਟੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਜਗਤ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਤ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ੍ ਤਥਾ । ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਚਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਨੇਮਿਰ੍ ਇਵਾਭਿਤਃ
ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਏ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਾਰਕਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿष੍ਟਪਮ੍ । ਯੋਨੇਰ੍ ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਪਾਦ੍ ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਤਰਂ ਜਨਾਃ
ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਾਲੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਇੱਕ ਜਣਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜਣਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਧੀਰਾਃ ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਕृਪਣਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਧੀਰਤਾਮ੍ । ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਸ਼ਤਭ੍ਰਮੈਃ
ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਕਦੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੀਵ ਸੈਂਕੜੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।