ਏਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰੋਤਸ੍ ਤृष੍ਣਯਾ ਬਨ੍ਧਯੋਗ੍ਯਯਾ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਤृष੍ਣਾਸ੍ ਤ੍ਰਯਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਲਾਸਿਨਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਬੰਧਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਹਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਯੋ ਮਹਾਮਤੇ । ਤਮ੍ ਆਦਾਯ ਵਿषਾਦਾਯ ਨ ਭੂਯੋ ਯਾਤਿ ਤੇ ਮਤਿਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ ਕਿ 'ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ', ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮਤਿ ਦੁਖ ਵਿਚ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ੍ਤਾਚ੍ ਚ ਵ੍ਯਾਪਕੋ ਮਹਿਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਤਿ ਤੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇਨ ਨ ਬਧ੍ਯਸੇ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਤੂੰ ਬੰਧਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਮਾਯੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਸ਼ਿਵਃ ਪੁਰੁष ਈਸ਼ੇਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਖਾਲੀਪਣ, ਕੁਦਰਤ, ਭਰਮ, ਬ੍ਰਹਮ, ਗਿਆਨ, ਸ਼ਿਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪ੍ਰਭੂ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪ ਹੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਸਦ੍ ਏਵੇਦਂ ਨੇਹ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਾਨ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਜਗਨ੍ ਨੇਤਰਯਾਨ੍ਧਯਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਜਾਪਣ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਦੁਨੀਆਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੰਧ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਆਪਾਤਾਲਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਪੂਰਿਤੋ ऽਮ੍ਬੁਭਿਰ੍ ਅਮ੍ਬੁਧਿਃ । ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਗਦ੍ ਆਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਤੱਕ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੇ ਟੰਡੀ ਤੱਕ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਆਪ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ऋਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਾਨृਤਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਵਾਰ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਕਲੋ ऽਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਨ ਤਰਙ੍ਗਾਦਯਃ ਪृਥਕ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਝੂਠ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪੂਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੈ — ਲਹਿਰਾਂ ਆਦਿ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪृਥਕ੍ ਕਟਕਕੇਯੂਰਨੂਪੁਰਾਦਿ ਨ ਕਾਞ੍ਚਨਾਤ੍ । ਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ ਤਰੁਤृਣਾਕਾਰਕੋਟਯਸ਼੍ ਚੈਵ ਨਾਤ੍ਮਨਃ
ਚੂੜੀਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਬੰਦ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਗੁੰਗਰੂ ਆਦਿ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤਸਮੁਦ੍ਭੇਦੈਰ੍ ਜਗਨ੍ਨਿਰ੍ਮਾਣਲੀਲਯਾ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਮਯੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਦ੍ਵੈਤੈਵ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਦੁਇਤਾ ਤੇ ਅਦੁਇਤਾ ਦੇ ਵੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਦੁਇਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੀਯੇ ਪਰਕੀਯੇ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਨष੍ਟੇ ਵੋਪਚਿਤੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਗृਹਾਣ ਮਾ
ਆਪਣੇ ਤੇ ਪਰਾਏ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਚੀਜ਼ ਗੁਆਚੀ ਜਾਂ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਆਵੇ—ਕਦੇ ਵੀ ਲਪਟੋ ਜਾਂ ਛੱਡੋ ਨਾ।
ਭਾਵਾਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਉਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਤ੍ਤਾਦ੍ਵੈਤਮਯਾਤ੍ਮਕਃ । ਕਰ੍ਮਾਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤਮਯੋ ਭਵ
ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਅਦੁਇਤਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾਂ ਅਦੁਇਤਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਦੀ ਅਦੁਇਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਦੁਇਤਾ ਤੇ ਅਦੁਇਤਾ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਬਣੋ।
ਭਵਭੂਮਿषੁ ਭੀਮਾਸੁ ਭਵਭਾਵਨਯਾਨਯਾ । ਮਾ ਪਤੋਤ੍ਪਾਤਪੂਰ੍ਣਾਸੁ ਨਦੀष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਧਃ ਕਰੀ ਯਥਾ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਚ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹਾਥੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ 'ਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਡਿੱਗ।
ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਗਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਥੈਕ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਚ ਦ੍ਵਿਤਯੋਦਿਤਾਤ੍ਮ । ਅਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਐਕ੍ਯਰਹਿਤਂ ਸਤਤੋਦਿਤਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਚਾਹੁਰ੍ ਅਤਸ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍
ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ 'ਚ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਇਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਦਵੈਤ, ਜੋ ਇਕਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਅਸਲੀ ਸਵਰੂਪ ਹੈ।
ਨੈਵਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨ ਚ ਨਾਮ ਜਗਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਤ ਇਦਂ ਨਨੁ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਮ੍ । ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਵਭਾਸਤ ਏਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਸਜ੍ ਜਗਦ੍ ਅਹਂ ਚ ਸਦੇਤਿ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਹੈ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਨਾ ਸੰਸਾਰ, ਨਾ ਮੈਂ, ਅਸਲ ਜਾਂ ਝੂਠੇ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਪਰਮਮ੍ ਅਮृਤਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਭਾਸਨਂ ਸਰ੍ਵਭਾਸਾਮ੍ ਅਜਮ੍ ਅਜਰਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਮ੍ । ਵਿਗਤਕਰਣਜਾਲਮ੍ ਜੀਵਨਂ ਜੀਵਸ਼ਕ੍ਤੇਸ੍ ਸਕਲਕਲਨਹੀਨਂ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਾਨਾਮ੍
ਉੱਚਾ, ਮੂਲ ਅਮਰਤਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਮਕ, ਨਾ ਜਨਮਿਆ, ਨਾ ਪੁਰਾਣਾ, ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਆਰੰਭ, ਨਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ; ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ, ਸਾਰੇ ਬਣਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ।
ਸਤਤਮ੍ ਉਦਿਤਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਤਤੇ ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਨੁਭਵਬੀਜਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਭਾਵੋਪਦੇਸ਼੍ਯਮ੍ । ਸ੍ਵਦਨਮ੍ ਅਨੁ ਚਿਤੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਂ ਸਦੈਤਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਪਿ ਜਗਚ੍ ਚੇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ऽਨ੍ਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਗਟ ਰਹਿੰਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਸਥਿਤ। ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ; ਤੂੰ, ਮੈਂ ਤੇ ਜਗਤ — ਸਭ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ।
ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼ਯਾਨਾਂ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਹਤਾਨਾਂ ਕੁਦृष੍ਟਿਭਿਃ । ਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਯਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਲੀਲਯਾ ਚਰਤਾਮ੍ ਇਹ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਉਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਟੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਬੇਫਿਕਰ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਹਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਸਂਸਾਰੇ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮਨਾ ਮੁਨਿਃ । ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਵਿਰਸਾ ਵਿਹਸਞ੍ ਜਾਗਤੀਰ੍ ਗਤੀਃ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜਿਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕृਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਥੋ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਸ੍ ਸਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਧ੍ਯੇਯਂ ਤਂ ਵਾਸਨਾਤ੍ਯਾਗਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਭ ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਰ ਇਕ ਕਰਤਬ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਗਤੋਦ੍ਵੇਗਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਪਰਿਪੋषਕਃ । ਵਿਵੇਕੋਦ੍ਯਾਨਤੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਬੋਧੋਪਵਨੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤੀਤਪਦਾਲਮ੍ਬੀ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਸ਼ਯਃ । ਨੋਦ੍ਵੇਗੀ ਨ ਚ ਤੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਨਾ ਉਹ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁषੁ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਦਯਾਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਸਂਯੁਤਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕ੍ਰਮਕਰੋ ऽਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਉਹ ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਇਆ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ । ਮੌਨਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਕृਤਾਰਮ੍ਭੀ ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਉਹ ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪृष੍ਟਸ੍ ਸਨ੍ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਵਕ੍ਤਾ ਨ ਪृष੍ਟਸ੍ ਸ੍ਥਾਣੁਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਈਹਿਤਾਨੀਹਿਤੈਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੰਭ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਂ ਨਾ-ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਭਿਮਤਂ ਵਕ੍ਤਾ ਚੋਦਿਤਃ ਪੇਸ਼ਲੋਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਆਸ਼ਯਜ੍ਞਸ਼੍ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਦਸ਼ਾਗ੍ਰਸ੍ਤਮ੍ ਆਸ਼ੋਪਹਤਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਜਾਨਾਤਿ ਲੋਕਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਕਰਕੋਟਰਬਿਲ੍ਵਵਤ੍
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਆਸ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਕੌਏ ਦੇ ਘੋਂਸਲੇ ਜਾਂ ਬੇਲ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ਉਪਾਰੂਢੋ ਭਙ੍ਗੁਰਾਂ ਜਾਗਤੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਾਜੁਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਡੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਜਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਯੇ ਹਿ ਦृष੍ਟਪਰਾਵਰਾਃ । ਸ੍ਵਭਾਵ ਈਦृਸ਼ਸ੍ ਤੇषਾਂ ਕਥਿਤਸ੍ ਤਵ ਰਾਘਵ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਯਂ ਤੁ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਮ੍ ਅਜਿਤਾਤ੍ਮੀਯਚੇਤਸਾਮ੍ । ਭੋਗਕਰ੍ਦਮਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਨ ਵਿਦ੍ਮੋ ऽਭਿਮਤਂ ਮਤਮ੍
ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਤੇषਾਮ੍ ਅਭਿਮਤਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਹਾਵਭਾਵਵਿਭੂषਣਾਃ । ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਰਕਵਹ੍ਨੀਨਾਂ ਯਾਸ੍ ਤਾਃ ਕਨਕਰੋਚਿषਃ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਗ-ਭਾਵ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।