ਚਿਤ੍ਤਤਾਸ਼ृਙ੍ਖਲਾਮ੍ ਏਨਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਜ੍ਞਾਨਯੁਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਬਲਾਚ੍ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਿਂਹਂ ਵਿਮੋਚਯ
ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦੇ, ਮਹਾਬਲੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਦਸ਼ਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੇਤ੍ਯਂ ਪਰਿਪਤਨ੍ ਮਲਮ੍ । ਯਦਾ ਗਚ੍ਛਸਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਚੇਤ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਸੇ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਸਤੂਵਾਦੀ ਗੰਦ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦੋਂ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਸ ਵਸਤੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਸਚ੍ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਸਂਵਿਦਾ । ਮਨਸ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਦੁਃਖਿ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਯਾ ਤਯਾ
ਜਦੋਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਨ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਵੇਦਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸਂਵਿਦੋਦਯੇ । ਕ੍ਵ ਚੇਤ੍ਤਾ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਂ ਚੇਤ੍ਯਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਚ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ', ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੋਚ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਵਸਤੂ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਅਹਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਤਿ ਜੀਵੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਵਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਕਂ ਵਿਦੁਃ । ਅਨੇਨੇਦਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਦੁਃਖਂ ਰਾਘਵ ਤਨ੍ਯਤੇ
ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਹਾਂ', 'ਮੈਂ ਜੀਵ ਹਾਂ'; ਇਸੀ ਕਾਰਨ, ਰਾਘਵ, ਅੰਤਹੀਣ ਦੁੱਖ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਜੀਵਾਖ੍ਯਾਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਸ੍ ਸਨ੍ਤੀਤਰਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤੋਪਸ਼ਮਃ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਜੀਵ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਸਲੀਅਤ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਵੇਦਂ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਜਾਤੇ ਰਾਘਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇ । ਅਸਤ੍ਤਾ ਚੇਤਸੋ ਜਾਤਾ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ, ਰਾਘਵ, ਇਹ ਪੱਕੀ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਸਤ੍ਯਾਵਬੋਧੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮੈਵੇਦਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਮਨਸ੍ ਸੁਗਲਿਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸੂਰ੍ਯਭਾਸਾ ਤਮੋ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੈ', ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਉਣ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸ੍ਸਰ੍ਪਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੋ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਨ੍ ਮਹਦ੍ ਭਯਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਉਤ੍ਸਾਰਿਤੇ ਯੋਗਾਦ੍ ਭਯਸ੍ਯਾਵਸਰਃ ਕੁਤਃ
ਜਦ ਤਕ ਮਨ ਦਾ ਸੱਪ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਰਹੇ, ਵੱਡਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਹ ਸੱਪ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਡਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰੋਤ੍ਥਿਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਵੇਤਾਲੋ ਭਵਤਾਨਘ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਸਭਂ ਵਿਨਿਪਾਤ੍ਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮਨ ਦਾ ਭੂਤ ਜੋ ਕੇਵਲ ਭਟਕਾਵੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹਗੇਹਾਦ੍ ਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤਯਕ੍ਸ਼ੇ ਬਲਵਤਾਂ ਵਰ । ਨਿਰਾਧਿਰ੍ ਵਿਗਤੋਦ੍ਵੇਗਂ ਤਿष੍ਠ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭਯਂ ਤਵ
ਜਦ ਮਨ ਦਾ ਭੂਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਤੇ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿ — ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।
ਨੀਰਾਗ ਏਵ ਨਿਰੁਪਾਞ੍ਜਨ ਏਵ ਚਾਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਵਤੈਵ ਗਲਿਤਾ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾ । ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਪਦਂ ਪਰਮਂ ਗਤੋ ऽਸਿ ਤਿष੍ਠੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸਕਲੈषਣ ਏਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰਾਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਹਸਤੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਠੀਕ ਐਸਾ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੋ।
ਏਨਾਮ੍ ਅਨੁਸਰਨ੍ ਰਾਮ ਚਿਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਅਪਾਵਨੀਮ੍ । ਸਂਸਾਰਬੀਜਕਣਿਕਾਂ ਜੀਵਬਨ੍ਧਨਵਾਗੁਰਾਮ੍
ਰਾਮਾ, ਇਸ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਦੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਣਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬੀਜੀ ਹੋਈ ਛੋਟੀ ਗੁੰਝਲ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਰੂਪਾਭੋ ਮਲਿਨਾਮ੍ ਆਪਤਨ੍ ਦਸ਼ਾਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਸਮਨੁਸਨ੍ਧਤ੍ਤੇ ਧਤ੍ਤੇ ਚ ਕਲਨਾਮਲਮ੍
ਆਤਮਾ ਜਦ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਲ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਛਮਾਨਾ ਮਹਾਮੋਹਦਾਯਿਨੀ ਭਯਕਾਰਿਣੀ । ਤृष੍ਣਾ ਵਿषਲਤਾਰੂਪਾ ਮੂਰ੍ਛਾਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਇੱਛਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ ਤੇ ਡਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬੇਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਯਦੋਦੇਤਿ ਤਦਾ ਮਹਾਮੋਹਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । ਤृष੍ਣਾ ਕृष੍ਣਨਿਸ਼ੇਵੇਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਵਿਕਾਰਿਣੀ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਨ੍ਹੇਪਨ ਵਿਚ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਾਨਲਸ਼ਿਖਾਦਾਹਂ ਸੋਢੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਹਰਾਦਯਃ । ਤृष੍ਣਾਨਲਸ਼ਿਖਾਦਾਹਂ ਸੋਢੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਨ ਕੇਚਨ
ਕਲਪ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਕृष੍ਣਾ ਸੁਦੀਰ੍ਘਾ ਚ ਵਹਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਸਦਾ ਨਿਜੇ । ਸ਼ੀਤਲੇਵਾਸੁਖੋਦਰ੍ਕਾ ਘੋਰਾ ਤृष੍ਣਾਕृਪਾਣਿਕਾ
ਇੱਛਾ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇਜ਼, ਕਾਲੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਠੰਡੀ ਜਾਪਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਪੀੜ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਨ੍ਯ੍ ਏਤਾਨਿ ਦੁਰਨ੍ਤਾਨਿ ਦੁਰ੍ਧਰਾਣ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਧਤਾਨਿ ਚ । ਤृष੍ਣਾਵਲ੍ਲ੍ਯਾਃ ਫਲਾਨੀਹ ਤਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਰਾਘਵ
ਰਾਘਵ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਕਣੇ ਔਖੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦੁੱਖ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਬੇਲ ਦੇ ਫਲ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਅਦृਸ਼੍ਯੈਵਾਤ੍ਤਿ ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਰੁਧਿਰਾਦਿ ਸ਼ਰੀਰਕਾਤ੍ । ਮਨੋਬਿਲਵਿਲੀਨੈषਾ ਤृष੍ਣਾਵਨਸ਼ੁਨੀ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਲੋਭੀ ਜੰਗਲ ਦਾ ਕੁੱਤਾ, ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਖੂਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਉਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਮ੍ । ਜਡਾ ਵਿਦਲਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤृष੍ਣਾਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਤਰਙ੍ਗਿਣੀ
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਲ ਲਈ ਖਾਲੀਪਨ। ਇਹ ਲੋਭ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਮੀਂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਭਰਦੀ, ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਦੈਨ੍ਯੋ ਹਤਸ੍ਵਾਨ੍ਤੋ ਹਤੌਜਾ ਯਾਤਿ ਨੀਚਤਾਮ੍ । ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਰੌਤਿ ਪਤਤਿ ਤृष੍ਣਯਾਭਿਹਤੋ ਜਨਃ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਨੀਚਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਭ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ੍ਥਿਤਾ ਕੋਟਰੇ ਯਸ੍ਯ ਤृष੍ਣਾਕृष੍ਣਭੁਜਙ੍ਗਮੀ । ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਨਿਲਾਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਃ ਪੁਂਸੋ ਹृਦਯਰਨ੍ਧ੍ਰਗਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੋਭ ਦਾ ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸੁਚੱਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਿਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।
ਨੂਨਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਯਤ੍ਰ ਤृष੍ਣਾਕृष੍ਣਨਿਸ਼ਾਕ੍ਰਮਃ । ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ ਇਵੇਨ੍ਦਵਃ
ਜਿੱਥੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਸਚਮੁਚ ਚਲ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਨੇਕੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨ ਤृष੍ਣਾਘੁਣਾਵਲ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਤਃ ਪੁਰੁषਪਾਦਪਃ । ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਸੂਨੇਨ ਸਦਾ ਸੋ ऽਵਭਾਤਿ ਵਿਕਾਸਿਨਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੇਕੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਖਿੜਦਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਾਕੁਲਕਲ੍ਲੋਲਾ ਵਿਵਰ੍ਤਾਵਰ੍ਤਸਙ੍ਕੁਲਾ । ਪ੍ਰਵਹਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ਯਾਰਣ੍ਯੇ ਤृष੍ਣਾਮੋਹਨਦੀ ਨृਣਾਮ੍
ਅੰਤਹੀਨ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਭਟਕਾਵ ਦੀ ਦਰਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਯੇਮੇ ਜਨਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤ੍ਰਯਨ੍ਤ੍ਰਪਤਤ੍ਰਿਵਤ੍ । ਉਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਂਹ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਾਗਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੁੱਡੀ ਵਾਂਗ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਹਲਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਟੁੱਟਦੇ ਤੇ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਪਿ ਕਠਿਨਾਯਸਕਰ੍ਕਸ਼ਾ । ਤृष੍ਣਾ ਪਰਸ਼ੁਧਾਰੇਵ ਲਗਨ੍ਤੀ ਵਿਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ
ਚਾਹ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਹਾੜੀ ਦੀ ਧਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਤਲੇ ਤੇ ਸਖਤ ਜੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਪਤਤ੍ਯ੍ ਅਵਟੇ ਮੂਢਸ੍ ਤृष੍ਣਾਮ੍ ਅਨੁਸਰਞ੍ ਜਨਃ । ਨੀਲਾਮ੍ ਅਨੁਪਤਞ੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਤृਣਸ਼ਾਖਾਂ ਯਥੈਣਕਃ
ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਨੀਲੇ ਘਾਹ ਦੀ ਟਹਿ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਝਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਪਨ੍ ਨਾਪਿ ਜਰਾ ਨ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ ਤਥਾ ਜਰਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਯਥਾ ਜਰਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਾਮਂ ਤृष੍ਣਾ ਹृਦਯਰੂਪਿਕਾ
ਹਵਾ, ਬੁਢਾਪਾ ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਵੀ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।