ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨਵੇਂ ਲੱਤਾਂ ਉੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਹਰ ਥਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਬੰਦਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਐਸੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੁਹਾਵਣਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੀ ਸੋਭਾ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਤਮਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਉਹ ਗੀਤ ਹਨ ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਮਾਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੈ।" "ਦਰਸ਼ਕ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼੍ਯ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਨਿਰਵਿਕਲਪ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸਦਾ ਨਿਸ਼੍ਚਲਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਹਸਤਿਤ ਅਤੇ ਅਹਸਤਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਨਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਅਨਹੱਦ ਵੱਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨੂੰ ਫੈਂਕ ਕੇ ਹੋਰ ਰਤਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਸ਼-ਲਤਾ ਦੀ ਜੜੀ-ਮਾਲਾ ਉਖਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ, ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਧਾ ਨਹੀਂ। ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਚਾਹੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਠਣ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਜਰ-ਸਮਾਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਪਰਮ ਸੁਖ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਗਾਇਤ ਗੀਤ ਸੁਣੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੁਰੰਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਪੋਕ ਮਨੁੱਖ ਲੜਾਈ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਘبرا ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬੇਚੈਨ ਸੀ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਫੜਫੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਆਹ ਭਰ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹਾਏ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਦਾ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤ ਕਿੰਨੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹਨ! ਮੈਂ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਬੇਬਸ ਤੇ ਵਿਅਰਥ।" "ਅਨੰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੇ ਉਸੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਜਿਹਾ ਘਟੀਆ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ।" "ਇਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਹੈ! ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਕਦਰ? ਇਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਤੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਕਿੰਨਾ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਚਿੱਤਰਤ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਕਿਉਂ ਡਿੱਠਾ ਖੜਾ ਹਾਂ?" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਾਦੂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ; ਹਾਏ, ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਕੌਣ ਭਟਕਾ ਗਿਆ?" "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਖਦ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਵਾਂ?" "ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਉਣ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਟਿੜੀ-ਮਿੜੀ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੰਵਰ ਵਾਂਗ ਨਾਸ਼ਵੰਤ; ਇਹ ਹੁਣ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਫੇਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਆਸ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ?" "ਸਾਲੋਂ ਸਾਲ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਮਹੀਨੇ, ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ, ਪਲ ਪਲ, ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਚੀਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਜਾਂਚਿਆ, ਵੇਖਿਆ, ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਨਿਹਾਰਿਆ—ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਟਿਕ ਸਕੇ।" "ਜੋ ਅੱਜ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਮਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?" "ਮੈਂ ਇਕ ਐਸੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹਾਂ ਜੋ ਰੱਸੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਅਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਲਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਉੱਚਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹਾਂ—ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ।" "ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਮੈਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਕਿਵੇਂ ਆ ਫੜਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਾਂ? ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਨੇਰੇ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਇਹ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਹਨ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਬੰਧੀ ਕੌਣ ਹਨ? ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਕਲਪਿਤ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?" "ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਹ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਵਾਲੀ ਸੋਚ, ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ?" "ਚਾਹੇ ਇਹ ਸੁਖ ਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇ—ਇਸ ਵੱਸਲਤ ਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੀ ਵੱਸ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਬੁਲਬੁਲੇ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਾਂਗ, ਝੂਠੀ ਹੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਤੇ ਸੁਖ, ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਸਬੰਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀ ਕੋਈ ਸਥਿਰਤਾ ਹੈ?" "ਕਹਾਂ ਹਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਦੇ, ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ? ਜੋ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਫੇਰ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?" "ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਾਜਸਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਜੋ ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਚਿਮੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਸੱਜਣ ਲੋਕ ਮੇਰਾ ਹਾਸਾ ਕਰਨਗੇ।" "ਕੋਟੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੰਘ ਗਏ, ਸਿਸਟੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਮੁੱਕ ਗਏ; ਰਾਜੇ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਲੁਕ ਗਏ—ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲੱਭਾਂ?" "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਇਸ ਖਾਲੀ ਭ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇਹ-ਅਭਿਮਾਨ ਵਾਲੀ ਭੁੱਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ਵੰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।