ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਮਣਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਕੇ, ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਦਾਗ-ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਗੱਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਹਲਚਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਦੇਹ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਉੱਤਮ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ, ਇਕ ਜਾਂ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫਲ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਫਲ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿ ਵੱਡੇ ਜਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਅੰਤਮ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਜਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮਿਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਾਮਧੇਨੁ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਠੰਢਾ ਚੰਦ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨਵੇਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਮਸਤ ਕੋਇਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਨਕ ਉਸ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਹੜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਨਕ ਸੁਹਣੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਕੁਝ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਤਮਾਲਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਘਣਘੋਰ ਝਾੜੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਉਹ ਗੀਤ ਸਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਵੈਰਾਗੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਧਾ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਵੈ-ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਣ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਅਸਲ ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਾਵ ਦੀ ਹੀ ਸੂਝ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਚਾਨਣਾਂ ਦਾ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਂ ਸਿਰ ਹੈ, ਨਾਂ ਰੂਪ, ਪਰ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਗੂੰਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਫੈਂਕ ਕੇ ਹੋਰ ਮੋਤੀ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਚਮੁਚ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼-ਲਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਉਖਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਧਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਉੱਠੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਜਰ-ਵਿਦਯਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਸਲ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿਰਸਥਾਈ ਪਰਮ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਉਚੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਤੁਰੰਤ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਪੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫੜਫੜਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਹਾਏ! ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਕਿੰਨੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹਨ! ਮੈਂ ਵੀ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਬੇਬਸ ਤੇ ਵਿਅਰਥ। ਅਨੰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੁਕੜਾ ਹੀ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਿੰਨਾ ਥੱਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ, ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ, ਕਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਹੈ! ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਵਕਤ? ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿੰਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਚਿੱਤਰਤ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਅਡਿੱਠਾ ਖੜਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਾਦੂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ; ਹਾਏ, ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਮੋਹ ਲਾ ਗਿਆ? ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀਦਾਇਕ, ਉੱਚਾ, ਤੇ ਅਸਲ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਵਾਂ? ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੂੜੀ ਤੇ ਠੱਗਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਵਰੇ ਵਾਂਗ ਨਾਜੁਕ; ਇਹ ਹੁਣ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਸੁਖ ਲਈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਸਾਲੋਂ-ਸਾਲ, ਮਹੀਨਿਆਂ-ਮਹੀਨੇ, ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ, ਤੇ ਪਲੋਂ-ਪਲ, ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਚੀਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂਚਿਆ, ਵੇਖਿਆ, ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਨਿਹਾਰਿਆ—ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਟਿਕ ਸਕੇ। ਜੋ ਅੱਜ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਗ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਖੋਖਲੇਪਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।