ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਮਣੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਤਰੋ-ਤਾਜੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਦੀ ਸਾਹ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਦਾਰ ਧੁਨੀ ਉਠੀ—ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਗੁੜਗੁੜੇ ਬਾਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਕਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਨੇ ਸਾਧੂ ਦੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਧੂ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੋਕ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹ ਸਚਾਈ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ, ਉਹ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੂੰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੰਡੀ ਹੋਈ, ਸਾਧੂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਰਾਮ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਦੇ ਘਟਨਾ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਨਾਸਕ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਸੰਧਿਆ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯਤ ਕਰਤਵ ਹੈ; ਚਲੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚੇ ਵਿਰਲੇ ਲੋਕ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਸੌਭਾਗੀ, ਉਠ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ—ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਆਦਿ—ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਉਠਿਆ, ਤੇ ਸਭਾ ਵੀ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਉਠੇ, ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੜ੍ਹ ਹੋਣ ਲਈ ਹਿਲਚਲ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਲਕੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਛੂਹੀ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਉਠੀ, ਉਸਦੇ ਕੰਨ-ਗਹਣੇ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਗੁਚਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਕਮਲ-ਜਿਹਾ ਹੱਥ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਜਥਾ। ਉਸਦੇ ਬਾਂਹ-ਗਹਣੇ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਤੇ ਰਤਿਆ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਧਿਆ-ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਕਈ ਮਣੀ-ਚੂਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਦਲ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਉਪਰਲਾ ਪਹਿਰਾ ਢਲਕਿਆ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਤੇ ਉਡਦੀਆਂ, ਉਸਦਾ ਉੱਚਾ ਮੁਕੁਟ ਚਮਕਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਇੰਦਰਧਨੁ ਵਾਂਗ ਰੰਗੀਨ ਕਰਦਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਲਤਾ-ਜਿਹੀ ਬਾਂਹ ਚੌਰੀ-ਪੰਖਾ ਹਿਲਾਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਜਥਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ। ਉਸਦੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਕੜੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਏ, ਪਹਿਰਾ ਹਟਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰਾ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ‘ਚ ਝੂਲਦੀ। ਉਹ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਬਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ। ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਲਾਲ ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਗੁਚੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਪਹਿਰੇ ਦੀਆਂ ਪਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਉਲਝੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਤੋਂ ਮਣੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ, ਉਹ ਕਮਲ-ਤਾਲ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀ, ਪੈਰੀਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲਦੀ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਦੀ ਰਹੀ, ਨਵੇਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਉਭਰੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਭੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇੰਦਰਧਨੁ ਬਣਦੀਆਂ। ਵਫਾਦਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਜ਼ੀਰ ਤੇ ਮੰਤਰੀ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਚਲੇ। ਵਾਮਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਹੋਰ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਇਥੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਨਾਸਕ। ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ, ਆਕਾਸ਼-ਵਾਸੀ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਸਾਰੇ ਸਵੇਰੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖਦੇ। ਰਾਜਾ ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਘਰ ਬਿਤਾਈ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਧੂ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਆਦਰ ਕਰਦੀ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ, ਸਾਧੂ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਕਿਰਤੀ ਕਰਦੇ, ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ‘ਚ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯਤ ਸੰਧਿਆ-ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਯਤ ਕਰਮ-ਵਿਧੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਰਘੁਕੁਲ, ਰਾਜੇ, ਸਾਧੂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਲੋਕ ਕਮਲ, ਨੀਲ-ਕਮਲ, ਜਲ-ਕਮਲ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਚਕਰਵਾਕ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਤਲਾਵਾਂ ‘ਚ ਨ੍ਹਾਏ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਜਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਪਲੰਗ, ਆਸਨ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਚੁਤ, ਈਸ਼, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਦੋਸਤ, ਨੌਕਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁਚਿਤ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਬਚਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ। ਉਹ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਾਮ ਬਿਤਾਈ, ਜਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਿਆ। ਉਹਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪਾਠ, ਮੰਗਲ ਮਹਿਲਾ, ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਫਿਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਦੁਖ ਹਟਾਉਂਦਾ, ਉਭਰਿਆ, ਚਿੱਟਾ ਓਸ ਫੈਲਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਧ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੇ ਕਫੂਰ ਛਿੜਕੀਆਂ ਪਲੰਗਾਂ ‘ਤੇ, ਚੌੜੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਚਕਤੀ ਵਾਂਗ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਆਰਾਮ ਲਈ ਲੇਟ ਗਏ।