ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਪਣ ਅਤੇ ਅਕਰਤਾਪਣ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਅਕਰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕਰਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਭੋਗਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਕਰਤਾ ਤੇ ਭੋਗਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼ ਰਾਮਾ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਹੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ: ਕਰਤਾਪਣ ਅਤੇ ਅਕਰਤਾਪਣ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝੋ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਵੋ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚਿ ਡਿੱਗੇ ਰਹੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਹੋਵੇ ਕਿ "ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਅਕਰਤਾ ਹਾਂ", ਤਾਂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ "ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਅਕਰਤਾ ਹਾਂ" ਦੀ ਸੂਝ ਨਾਲ ਭੋਗ-ਵਾਸਨਾ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਰੁਚੀਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ", ਉਥੇ ਫਿਰ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਕੌਣ ਲੱਭਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਕਰੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ "ਮੈਂ ਅਕਰਤਾ ਹਾਂ" ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਕਿ "ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ" ਦੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਰਤਾਪਣ ਨੂੰ ਭੀ ਉੱਚਾ ਜਾਣੋ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਮਝ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੈਂ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਲਈ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਲੜੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਧਣ ਵਿਚ, ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣ ਵਿਚ, ਜੇ ਮੈਂ ਸੋਚਾਂ ਕਿ "ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਹਾਂ", ਤਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕ੍ਰਮ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਕਰਤਾਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਖੇਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਥਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸਮਤਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ ਹੀ ਸੱਚੀ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ; ਜਦ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਾਂ, ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਕਰਤਾਪਣ ਅਤੇ ਅਕਰਤਾਪਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ। ਜਿਹੜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ "ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ" ਵਰਗੀਆਂ ਸੋਚਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। "ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਹਾਂ" ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਕਾਲ ਦੇ ਧਾਗੇ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹਰ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਚੁਹੜੇ ਵਲੋਂ। ਜਦ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਲਕੀਰ, ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਸੂਝ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲ ਹਟਣ 'ਤੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ "ਮੈਂ ਨਾ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਇਹ ਹਾਂ, ਨਾ ਉਹ", ਜਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਵੋ ਕਿ "ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ", ਜਾਂ "ਮੈਂ ਕੋਈ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ", ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੋ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਰਸਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵੀ: ਆਤਮਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਕਰਤਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕਰਤਾ ਵੀ; ਭੋਗਤਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਭੋਗਤਾ ਵੀ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਮਲ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਦਾਗ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਗਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਭੀ ਭੋਗਦਾ ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਚੰਨਣ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਝੂਠ; ਇਹ "ਮੈਂ" ਹਾਂ, ਇਹ "ਤੂੰ" ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਹ ਦੂਜਾ—ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਖਰੀਆਂ ਵਖਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਉਪਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਤਿਆ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, "ਇਹ" ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਧਾਰਨਾ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੋਗੇ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮੋਖ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋਗੇ, ਤਦ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਉੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੋਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਉੱਤਰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮਾ। ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉਪਦੇਸ਼ੀ ਗੱਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਫ਼ਿਜੂਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਧੂਰੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਕੁਝ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਫਲ ਵੀ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਚੇ ਕਪੜੇ 'ਤੇ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਉੱਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਪਰ, ਜਦ ਤਕ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੋਗੇ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਜਾਣ ਲਵੋਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸੂਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੋਗੇ, ਤਾਂ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਉੱਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲੈਣ ਛੱਡ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ, ਛੱਡ ਦੇਵੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਛੱਡੋ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੁੱਚੇ ਸੰਸਕਾਰ ਅਪਣਾਓ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਵਲੀਆਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਤਮ ਬੋਧ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਅਸਲੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਕਰਤਾਪਣ ਦਾ ਭਾਰ ਹੈ, ਨਾ ਅਕਰਤਾਪਣ ਦੀ ਗੁੰਜ; ਕੇਵਲ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਮਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।