ਇੱਕ ਵਾਰ, Dashura ਨਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਵਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਚੱਛੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੀਲੇ ਪੌਡਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੇਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਟੁੱਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌੜੀਆਂ, ਸਾਫ਼, ਲਾਲ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੇਲ-ਕੁੰਵਰੀ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਚੱਜਾ ਕਰਕੇ ਗੁੰਥਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਚੱਛੇ ਤੇ ਝੰਡੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਉਡਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਨੇੜਲੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਹੋਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੱਲ੍ਹਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਰਾਂ ਨੇ ਪੌਡਰ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਨ ਸਾਲ ਦਰਖ਼ਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਕੋਮਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਥਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਝੂਮ ਰਹੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਠੰਡੀ ਓਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਚੱਛੇ ਹਿਲਦੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਧ-ਸੁੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਚੱਛੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ। ਕੇਸਰ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈ ਪੋਸ਼ਾਕ, ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਮਰਦੂ ਮਰਦੂ ਹਿਲਾਵਟ ਵਿੱਚ ਢੀਲ-ਢਾਲ ਕਮਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਸਦੀਆਂ ਤੇ ਮਧੁ-ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅਣਛੁਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਚੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਠੰਡੀ ਓਸ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਅਦਭੁਤ ਖੇਡ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮਸਤ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਗੂੰਜ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਾਗੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਉਠਾ ਕੇ, ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚਬਾਉਣੀ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਪੱਤੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ। ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀਆਂ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ। ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ, ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਫਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਚੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੂੰਜ-ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਭਟਕ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੀਲੇ ਗੁਚੱਛੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ। ਪੂਰਾ ਬਾਗ਼ ਸੁਗੰਧਤ ਸੀ, ਉਪਰਲੇ ਬੱਦਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਚੱਛੇ ਬਣ ਗਏ, ਹੇਠਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਬਿੰਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਲ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਉਸ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਪੱਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਖਾਇਆ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਨਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਰੇਕ ਪੱਤੇ ਤੇ ਹਿਰਣ ਸੁੱਤੇ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਟਿਕੇ, ਉਸ ਦਰਖ਼ਤ-ਰਾਜਾ 'ਤੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਪਲ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਈ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦੀ ਓਸ ਪਤਲੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿਲਚਲ ਨਾਲ ਮੰਦ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਮੈਂ Dashura ਨਗਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲ ਕੇ ਹਰਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ! Dashura ਨਗਰ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚੀ ਜਾਪਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ। Dashura ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਰਾਘਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਮਾਇਆਮਈ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸਲੀ-ਝੂਠੀ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ-ਅਸਲੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ, Dashura ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਲ੍ਹੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰਹੋ। Kadamba ਅਤੇ Dashura ਦੀ ਕਥਾ-ਰਥ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਉਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰ ਕਿ "ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ", ਹਰ ਥਾਂ ਜੁੜਾਅ ਛੱਡ ਦੇ; ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਦੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਜੇ ਇਹ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਦੂਰ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਤਮ ਸਮਝ ਕੇ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ, ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ ਵਿਚ ਸੋਚ-ਲਗਾਵ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਨਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਰਤਾ-ਰਹਿਤ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਸੰਸਾਰ-ਜਾਲ ਕਰਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਰਤਾ-ਸਹਿਤ, ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜੋੜੋ। ਆਤਮ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜੜ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਅਕਰਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਯਾਦ-ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕੇਵਲ ਬੱਚਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚ-ਲਗਾਵ ਰਾਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਨਾ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕਲਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ Dashura ਦੀ ਕਥਾ, ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆਮਈ ਪ੍ਰਤੀਤੀ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।