ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੜੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਪੂਜਨੀਯ ਜੀ, ਇਹ ਨਿਕਾ ਮੁੰਡਾ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਪਰੰਤੂ, ਮਾਲਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਗਿਆਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ।" ਮਾਤਾ ਨੇ ਵਿਂਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਵੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਹੜਾ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇਵੇਗਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੇਰਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਬਣ ਕੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਅਰੁਣਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਦਿਲਚਸਪ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਸਲੀਅਤ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੂੜ੍ਹ ਮਤਲਬ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਮੋਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ—ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ—ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਦੇ ਖੋਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦਾਸੂਰਾ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਖੁੱਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਖੋਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਕੌਲ ਦੇ ਕੌਲ ਵਿਚ ਬੰਦ ਭੰਭੀਰ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ ਸੀ। "ਸੁਣੋ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਜੋਬੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਵੋਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਯੋਗ। ਹਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨੇਤਾ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਤੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਦਿਲਚਸਪ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਅਜੋਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੰਮ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾੜਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ, ਅਸਤਰ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇੰਦਰ, ਉਪਿੰਦਰ ਅਤੇ ਹਰਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਚਮਕ-ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਭੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ—ਉੱਚ, ਨੀਚ ਅਤੇ ਮੱਧਮ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਧੁਨੀ, ਹਵਾ, ਅਤੇ ਪੱਖ। ਉਸ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ, ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਜੋੜੀ, ਉਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੇ ਰਸਤੇ, ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜੋ ਸੁਹਣੀਆਂ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਉਪਰ, ਕੁਝ ਹੇਠਾਂ, ਕੁਝ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ; ਕੁਝ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਰਦੇ, ਕੁਝ ਤੁਰੰਤ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਲੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੁੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਪੰਜ ਦੀਵੇ, ਤਿੰਨ ਚਿੱਟੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਸਤੰਭ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਨਰਮ ਪਾਸੇ, ਅਤੇ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਇਲਾਜ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਖਿਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਨੈਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ। ਤਿੰਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ, "ਚਲੋ, ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ," ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਛਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭੂਤ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਠਦਾ ਤੇ ਦੌੜਦਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਮੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ, "ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਾ," ਅਤੇ ਇਸ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਠਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ, ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਆਲਸ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਅਗਿਆਨਤਮ, ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ," ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਧ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਮੀਂਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੀਦਾ, ਖੇਡਦਾ, ਚਲਦਾ, ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ, ਕੰਬਦਾ, ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਆਤਮਾ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਦੰਬ ਦੇ ਡਾਲੀ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਪਿਤਾ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ 'ਆਪੋ-ਆਪ' ਜਨਮਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਾਲਾ? ਅਤੇ ਇਹ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।