ਰਾਮਾ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ "ਦਾਸ਼ੂਰ" ਨਾਮਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਗਧ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਦੰਬ ਦੇ ਵਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਪਕ ਸੀ, ਪਾਲਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੰਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਅਨੋਖੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ, ਤੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬੜੀ ਮਨਮੋਹਣ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਤੇ ਹਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਮਲ, ਨੀਲੇ ਕੁਵਲ ਤੇ ਜਲ-ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਝੂਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲਯਾਜ਼ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਥੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਸੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਨੀਪਾ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਉਥੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਤਰਾਂ ਦੀ ਕੁਕ, ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਆਮ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਵੱਜਦੀ ਸੀ। ਜੰਗਲੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੇਡਦੀਆਂ, ਅਸਮਾਨ ਪਾਲਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਕਮਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਚਲਚਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਡਦੀ ਪਰਾਗ ਨਾਲ ਹਵਾ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਜਲ-ਪੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਤਲਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਧਰਮੀ ਤੇ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾਸ਼ੂਰ ਨਾਮਕ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ, ਕਾਮ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਦੰਬ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਕਦੰਬ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਆਏ? ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਰਲੋਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਚ ਦੈਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਿਅਤੀਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਯੁੱਗ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਸ਼ਰਲੋਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ, ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਸ਼ੂਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕੱਲਾ ਰੋਇਆ, ਉਹ ਕੁਲਿੰਗ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਕਰੂਣ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਰਝਾਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਤਦ, ਜਦ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਜੰਗਲ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ। "ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਅਜਾਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਸਥਿਰ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ?" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਉੱਤਮ, ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਝ ਹੀ ਹਨ; ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਅਸਥਿਰ ਹੈ: ਕੋਈ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਜੀਉਂਦਾ, ਫੇਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਵਿਅਰਥ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜ ਅਖੀਰਕਾਰ ਡੁੱਬੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਜੋ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਛੁੜੇਗਾ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, "ਉਹ ਸਰੀਰ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ," ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾਸ਼ੂਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਜਣ ਨਾਲ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਿਕ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਤੇ ਅਜਾਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ: "ਮੇਰਾ ਵਾਸ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੰਝ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ, ਇਸ ਤਪ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੰਛੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਜੋ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜਗਾਉਂਦੀ ਅੱਗ ਜਲਾਈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਆਈ: "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਾਸ ਰਾਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੱਤ-ਜਵਾਲਾ ਵਾਲੀ ਅੱਗ, ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਤੇ ਵਾਕਪਤਿ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਉੱਤਮ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਣੀ ਪੇਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਜਦ ਅੱਗ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ-ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਹੋਈ, ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਖੀ—ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਹੈ—ਕਿਹਾ, "ਤਾਂਜੀ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਬੱਦਲ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਕਲਾ, ਖਿੜੇ ਸਫੈਦ ਕਮਲ ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਹੰਸੀ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਮੱਧ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘੋੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੰਡਾਰ ਛਾਂ ਹੇਠ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ—ਉੱਥੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜੰਭ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹੋਏ, ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਨਿਹਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।