ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਚੁਪਚਾਪ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਮੂਰਤੀ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬੜੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀ ਲਕੜੀ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਲਾਲ ਛਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੀ ਓਹੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਪੁੱਤ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੜੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ, "ਪੁੱਤ੍ਰ, ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ?" ਪਰ ਰਾਮ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਕਿਹਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ," ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਰ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਿਲੋਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਛੋਟੀ-ਮੋਟੀ ਗੱਲ ਤੇ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਜਾਂ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹੇ। ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦਾ ਯਜਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਸਤ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ। ਉਸ ਯਜਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜੋਮਈ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਸਨ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਫ਼ੌਰੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ, ਗਾਧੀ ਪੁੱਤਰ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਨ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁੱਖ ਮਹਲਦਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਮਹਲਦਾਰ ਜਲਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਜਟਾਵਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਆਭਾ ਹੈ।" ਉਹ ਥਾਂ ਪੱਖਿਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। "ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਦਿਓ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ ਹਨ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉੱਠੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਵਾਜਿਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਥੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣਤਾ ਦੀ ਜੋਤ ਤੇ ਖ਼ਤਰੀ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਸਮੇਂ ਕਰਕੇ ਰੂਖੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੋਹਣੇ, ਤੇਜੋਮਈ, ਨਿਰਬਾਧ, ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਉਜਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਭਰੀ ਪਰ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਭਾ, ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤੰਤੂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ ਮਿੱਤਰ—ਅਮਰਤਾ—ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਿੜਕ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਕਦੇ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਕਦੇ ਗੰਭੀਰ, ਉੱਚੀ ਭੌਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਡਰ ਵੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਉਹ ਸਾਧੂ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਿਵਾਂ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਮੁਕੁਟ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਵੀ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਸਭ ਦੋਹਾਂਜਨਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਅਸੀਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਜੋ ਆਨੰਦ ਅਦਿ-ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।