ਅਜੇ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੋਭ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨੀ ਉੱਗਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਲੀ ਹੋਈ ਬੇਲ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਲੋਕ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਵਿਚਾਰੇ, ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਨੀਲੇ ਪੱਤੇ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ, ਜਿਵੇਂ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਛਾਂ, ਪੱਤੇ, ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ—all confined within—ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ, ਸਰੀਰ, ਤੇ ਲੋਕ ਵੀ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕਦੇ ਇਹ ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨਰਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਨਵੇਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜਾਂ ਸੁਖਦਾਈ ਕੰਮ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕੜਵੇ ਫਲ ਪੱਕਣ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਚਲਾਕ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਲੋਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਦ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਕਰਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ—ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਹ ਜੀਵਨ ਕਿਵੇਂ ਜਿਉਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਚਲਦਿਆਂ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਸਭ ਅਸਥਿਰ ਹੈ—ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਂਗ। ਜੋ ਅੱਜ ਸੁੱਕਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਵੇਖਣਯੋਗ, ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਬੱਦਲ ਛਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਾੜ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੁਹਣ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ—ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ, ਜੋ ਅੱਜ ਰੇਸ਼ਮੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਕੱਲ੍ਹ ਉਹੀ ਸਰੀਰ ਦੂਰ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਧੂਪ-ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ—ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਸੁੰਨਾ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਬੰਜਰ ਮੈਦਾਨ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਜੋ ਆਦਮੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੁਆਹ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਅੱਜ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ—ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਲੱਕੜ, ਪਾਣੀ, ਘਾਹ—ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਬਰਤ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਨੀ, ਬਚਪਨ, ਸਰੀਰ, ਤੇ ਦੌਲਤ—all impermanent; ਇੱਕ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ, ਲਗਾਤਾਰ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੀਵਨ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲਉ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਝਲਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਮਨ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਜਿਤ, ਅਣਗਿਣਤ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਖ-ਸੁਖ, ਉਲਟ-ਪਲਟ, ਤੇ ਭਾਗ-ਅਭਾਗ ਦੀ ਨਾਟਕਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਹਾਲਤ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਨਾਚਣ ਵਾਲੀ ਨਾਟਕੀ ਵਾਂਗ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਆਪਣਾ ਨਾਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਲਟ-ਪਲਟ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਕ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨਾਚ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਨ ਗਏ, ਉਹ ਦੌਲਤ, ਉਹ ਕਰਮ ਵੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਇਹ ਹਾਲਤ ਥੱਲੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੁੜ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਰੂਪ ਲਈ, ਅਜੇ ਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਹ ਜਲਿਆ ਹੋਇਆ ਚੱਕਰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਨੁੱਖ ਜਾਨਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਨਵਰ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਦੇਵਤਾ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇੱਥੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੁਣਦਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਦੀ ਹੱਦ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਸਭ ਨਾਸ ਵੱਲ ਹੀ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅੰਤਰ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਸਭ ਨਾਸ ਦੀ ਅੱਗ ਲਈ ਸੁੱਕਾ ਈਂਧਨ ਹਨ। ਦੌਲਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਨੌਕਰ, ਮਿੱਤਰ, ਤੇ ਸਮਾਨ—ਜੋ ਨਾਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਹਾਲਤਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਤਕ ਹੀ ਸੁਖਦਾਈ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾਸ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਗਰੀਬੀ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸਿਹਤ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀ। ਹਰ ਪਲ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਵੀ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਆਕਾਸ਼ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਗੰਦ ਨਾਲ ਮੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਰਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਨੀਲੇ ਕਵਲ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਉਥੇ ਸ਼ੋਰ ਮਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਚੰਦ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਰਜ। ਆਉਣ-ਜਾਣ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਕੌਣ, ਗਿਆਨੀ ਵੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ? ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਅਪਤੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਸੁਭਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ—ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੀ ਨਹੀਂ ਅਸਥਿਰ ਹੈ? ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ; ਹੁਣ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਉੱਭਰ ਆਇਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਇੱਕਸਾਰ ਦਿੱਸਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ। ਕਪੜਾ ਘੜਾ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਘੜੇ ਦੀ ਹਸਤਿ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ; ਜੋ ਦਿੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਰ ਕੈਰ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਮ ਲੋਕ ਹਕੂਮਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।