ਵਿਦਵਾਨੋ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਨਾਲ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਦਿਲੋਂ ਹਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਉਠਦੀਆਂ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਭਰਦੀਆਂ ਤੇ ਡੁੱਬਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਅਰਥ ਆਸਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਭੀ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕਿਸ ਕਰਮ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਆਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਜਾਲ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—"ਅੱਜ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ, ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਨੰਦ ਹੈ"—ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚੰਜਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ ਵੀ ਹੋਣ, ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ। ਜਦੋਂ ਬਚਪਨ ਦੀ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੀ ਕਲਪਨਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਹਿਰਣੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਮਲ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੀ ਠੰਢ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਿਤਲੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝੀਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੱਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੱਲੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੇ ਬੋਝ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਝੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਅਣਗਿਣਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨੌਕਾ, ਜੋ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੀ-ਡੁੱਲਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡੁੱਬਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਦੀਆਂ ਹਿਰਣਾਂ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਲਤਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸੌਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਖ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੋਹ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਹੁਣ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਵਾਕਈ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵੀਰ ਹਨ; ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਜਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਪੂਰਨ ਫਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ; ਵਿਅਰਥ ਆਸਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਐਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਘਰ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੀਰੇ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਧਨ—all ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਸਾਇਣ; ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਜ਼ਹਿਰ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੋਖਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਸੁਖ, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਮੋਰ ਦੀ ਪੰਖ ਵਾਂਗ ਚੰਜਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ, ਜੋ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਭਾਗ ਤੇ ਨਸੀਬ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਹੀਣ ਆਨੰਦਮਈ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਥਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆ ਕੇ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਜਲਦੀ ਝੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵੇਕ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਭਰ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਜੇਕਰ ਦਿਨ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਨੀਂਦ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਲੋਕ ਇਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਮੌਤ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ, ਛਣ-ਭੰਗੂਰ ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਮਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਜੋ ਆਇਆ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਬੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਉਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਭੀੜ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੈਣ ਲਈ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹਨ—ਮਨ, ਜੋ ਸੁਖ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜੋ ਭੰਬੀਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਹਾਨੀ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ—ਪਤਨੀ, ਦੋਸਤ, ਵਪਾਰ—ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰੋਂ ਆ ਕੇ, ਸਮਾਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਵਾਪਾਰ ਦੀ ਮਾਤਰ ਭਰਮ ਹੀ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚਿਰਾਗ ਦੀ ਲੋਅ ਜਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ-ਭ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਭਵਸਾਗਰ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੁਲਬਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੈਰ-ਧਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਚਮਕ ਤੇ ਰੌਣਕ ਦੁੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਮਿਟ ਗਈ ਹੈ; ਗੁਣ ਹੁਣ ਮੁਰਝਾਏ ਪਏ ਹਨ; ਆਰਾਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਗ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸੁਖਦਾਈ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੜੇ ਉਹ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ? ਕਿਹੜੀਆਂ ਉਹ ਦਿਸਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪੀੜ ਨਹੀਂ? ਕਿਹੜੇ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ? ਕਿਹੜੇ ਉਹ ਕਰਮ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਹੀ ਭ੍ਰਮ ਨਹੀਂ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਹਮਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਇਕ ਕਲਪ ਦੇ ਪਲ ਜਿੰਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਸ ਜਾਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ, ਪਹਾੜ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ, ਰੁੱਖ ਲੱਕੜ ਦੇ; ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਪੁਰਸ਼ਤਾਵਾਦ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ—ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਵਾਂ ਜਾਂ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਡਾਂ ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਬਣੀ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਚਰਜ ਮਨ ਦੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਮੋਹ, ਤੇ ਆਸਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਮਨੁੱਖ, ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ, ਥੱਕਦੇ ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਆਰਾਮ ਤੇ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ, ਦਇਆ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।