ਜੰਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚਾਰੋ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਜੰਗ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਿੰਘਾਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਤੇ ਰਕਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੇਟ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰਾਂ, ਹੱਥਾਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ رانਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨਹੂਸ ਟਿਡ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਘਣੀ ਘਟਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤੇ। ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ—ਜੰਗਲ ਉਜੜ ਗਏ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਸੂਰਜ—all ਕੁੱਝ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਟੁੱਟ ਰਹੀਆਂ। ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਪਾਸਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਜਣਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਅਸਮਾਨ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ-ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਅੱਗ-ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਬੱਦਲ, ਦਰੱਖ਼ਤ, ਦੇਵਤੇ-ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਸਿਰ, ਤੀਰ, ਭਾਲੇ, ਗਦਾ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਨ ਨਾਲ ਪੱਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਹਨ। ਜਦੋ ਜੰਗੀਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਰ ਲਾਉਣ-ਉਤਾਰਣ ਵਰਗੀਆਂ ਰੋਕਣਯੋਗ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਸੈਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦਮ ਵਗ ਪਿਆ। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਗੱਜਣ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਲਹੂ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ-ਗੁਫਾ ਲਹੂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਿਆ। ਇਹ ਜੰਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਫੈਲ ਗਈ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਸਿਰਜਣ ਤੇ ਨਾਸ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਕਠੇ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਜਾਦੂ, ਝਗੜੇ, ਸਾਂਝ, ਲੜਾਈ, ਭੱਜਣ, ਡਿੱਗਣ, ਤੇ ਚਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ—ਆਪਸੀ ਦਿਲਾਸਿਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਾਇਬ ਹੋਣ—ਇਹ ਜੰਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ, ਮਹੀਨੇ, ਦਿਨ—ਦਸ, ਅੱਠ, ਪੰਜ ਤੇ ਸੱਤ—ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ, ਅੱਗ, ਹਥਿਆਰਾਂ, ਪਾਣੀਆਂ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਲਈ ਲੰਘ ਗਏ। ਲਗਾਤਾਰ ਆਦਤ ਨਾਲ, ਜੰਗੀਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮਨ ‘ਮੈਂ ਹਾਂ’ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਆਇਨਾ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਅਸਲ ਚਿੱਤਰ ਜਿਹਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਦੂਰ ਦੀ ਵਸਤੂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਦਤ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਛਾਪ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਜਦੋ ਇਹ ਜੰਗੀਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬੰਧਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਜਾਗੀ, ਤਾਂ ‘ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਮੇਰਾ ਧਨ’ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਆਏ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਆ ਗਿਆ। ਡਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਮੋਹ ਦੇ ਵਲੜੇ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਆਸ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨੇ ਜਕੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਗਏ। ‘ਮੇਰਾ’ ਦੇ ਭਾਵਨਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਫਜ਼ੂਲ ਧਾਰਨਾ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤੱਕ, ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ—ਇਹ ਸੋਚ, ਜੋ ‘ਮੇਰਾ’ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਇਆਜੋਗ ਲਾਲਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ‘ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸਥਿਰ ਰਹੇ, ਮੇਰਾ ਧਨ ਮੇਰੇ ਸੁਖ ਲਈ ਹੋਵੇ’—ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦੇਵ-ਵੈਰੀ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਿਟ ਗਈ। ‘ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੀਏ?’—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਬਿਨਾ ਕਮਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਖ ਲੱਭਦੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹੇ, ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਰਹੇ। ਫੇਰ, ਜਦ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ‘ਅਸੀਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਅਸੀਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ’—ਇਹ ਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਨੂੰ ਜਖਮੀ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਸੁਸਤ-ਸੁਸਤ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਏਰਾਵਤ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਡਰਪੋਕ ਸਨ, ਮੌਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪੈਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਅੱਗ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹੀਂ ਸਾੜ ਸਕਦੀ। ਜਦੋ ਦੇਵਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਤੇ ਜੰਗੀ, ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਤੇ ਚੋਟ ਖਾ ਕੇ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਫੇਰ, ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ—ਦਾਨਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਜਦੋ ਦੇਵਤੇ ਵਧਦੇ ਆਏ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੱਜੇ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਵਾਸ—ਡਮਾ ਤੇ ਵਿਆਲਾ—ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਫੇਰ, ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤਾਰੇ ਖਿਲਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ, ਚੋਟੀਆਂ, ਚਟਾਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪਰਤਾਂ ਉੱਤੇ—ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਭੰਵਰਾਂ, ਖੱਡਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਰੇਤਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ, ਤੇ ਸੜਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ; ਜੰਗ ਦੇ ਖਾਲੀ ਖਜਾਨਿਆਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਰੇਤਾਂ ਵਿੱਚ; ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਹਾੜਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਆਂਧ੍ਰ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਫ਼ਾਰਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਘੜਿਆਂ, ਦੂਰ ਦਰਾਜ਼ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਜੰਬੂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ—ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਦੇਵ-ਵੈਰੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਟੁੱਟੇ ਪੈਰਾਂ-ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਲਚਕਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਂਤਾਂ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਸਿਰ ਚੁੰਘੜੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਜਦ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੰਗੀ ਜਿੱਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਕੱਪੜੇ ਫਟਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਸੁੱਟੇ ਪਏ ਸਨ। ਸਿਰ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੀ ਖੜਕ, ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਤੇਜ਼ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਝ ਕੇ, ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਂ ਸੰਘਰਸ਼, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਡਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ।