ਇਹ ਕਥਾ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਲੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਛਾਵਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਉਤਮ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਕੋਪਲ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਦਰ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਅਖੀਰਕਾਰ ਅਣਥਕ ਦੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ 'ਚ ਸੜੀ ਹੋਈ ਚੌਲ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜੇ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਆਦਰ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਮਾਣਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦਰਿਆ 'ਚ ਮੀਂਹ ਰੁੱਤ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵਾਢ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਲਾਭ ਲੈ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰ ਵਾਛਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਧੀਕ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ੋਭਾ ਜਾਂ ਸੁਖ ਵੀ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ 'ਤੇ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਪਰਾਏ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਦਬਾਏ, ਦੰਦ ਨਾਲ ਦੰਦ ਨੂੰ ਪੀਸੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰੇ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਜੋ ਅਸਲ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ। ਜੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੈਰੀ-ਵਿਜੇਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨ-ਸਰਪ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਭਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹਨ; ਉਹ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਗਿੱਧਾਂ ਵਾਂਗ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਮੰਦਾ ਕਰਨ 'ਚ ਬਾਜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਪਰ ਜੋ ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਜਾਲ 'ਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਜਾਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਨਿਰਸ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੁਖੀ ਸਰੀਰ-ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵੈਰੀਆਂ—ਇੰਦਰੀਆਂ—ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬੇਬਸੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰ-ਨਗਰੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ-ਵਾਂਗ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਤੇ ਮਨ-ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ-ਫੁੱਲ ਵਸੰਤ ਦੀਆਂ ਕੁੰਝਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ-ਅਹੰਕਾਰ ਘੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਚਾਵਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਚਾਵਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਭੂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਮਨ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੈ; ਮੰਤਰੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉੱਚੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮਾਲਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ, ਨਰਮਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੁਆਰਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਸ਼ ਹੋਇਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼, ਅਡੋਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ-ਮਣਕਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ-ਮੰਤਰੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮਨ-ਮਣਕੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਮੈਲ ਅਤੇ ਦਾਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ, ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾ। ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਨਾ ਡਿੱਗ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੋਹਰੇ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਉੱਚੇ ਵਿਵੇਕ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ-ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਰੱਸੀ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਖੁਦ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਲਿਆਉਣ ਦੇ। ਹੇ ਗਿਆਨੀ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਝੂਠੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਅਸਲੀ ਆਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਜੋ ਚਾਹੇ ਖਾ, ਪੀ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬੰਧਨ-ਰਹਿਤ ਰਹਿ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਊਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ, ਪਰ ਸਦਾ ਉੱਚੇ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ, ਤੇ ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ। ਰੱਸੀ, ਸੱਪ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਵੀ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਦਾ ਉਚਾਰਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਉੱਚੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਬੱਦਲ ਤਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਮੀਂਹ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ-ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਤੇ ਅਡੋਲਤਾ ਸੁਣ ਲਈ, ਫਿਰ ਜੋ ਚਾਹੇ ਕਰ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਬਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਜਾਦੂਈ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਬਾਗਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਅਮੋਲਕ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਹਾੜ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਣੰਤ ਸੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਤੀ-ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰਾਵਲੀ ਸੁਰ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਹਾਰ-ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਚੰਦ-ਵਰਗੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਨੀਲੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੰਸ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲ-ਪੰਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ, ਵਿਵੇਕ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠਣ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਚਮਤਕਾਰਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।