ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਮੌਜੂਦ ਘੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਘੜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਰੂਪ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਆਤਮਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਚਿਪਕਦੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵੱਖਰੀਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ, ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਇਹ ਹਰ ਕੰਮ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਤੀਜੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁੱਚੇ ਮਨ-ਰੂਪ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸੁਆਭਾਵਕ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਇਹ ਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਜਗਤ-ਲਖਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੰਢੇ ਹਨ, ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮਸਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦੋ ਪਿਆਰੇ, ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਇਕੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਦਮੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੀ ਆਰੀ ਨਾਲ ਚੀਰਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਜੋ ਚਿਟੇ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਤੇ-ਉੱਤੇ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੁੜ ਘੱਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸੁਖ ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕੂਟ ਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੁਖ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਸਮਝਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਟੁਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੁਲੂਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਅਵਹਾਰਿਕ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਬਿਨਾ ਲਗਾਵਟ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਫੜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਮਿਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਾਂ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ। ਜਿਸਦਾ ਹਰ ਸ਼ੰਕਾ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਹਰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਘਟ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਮਰਦੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੂਰਨ ਤੇ ਅਸੀਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖੀਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਲਮੰਦ ਪਾਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਚਾਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਕੇ ਸਮ-ਚਿੱਤਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਥੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਸ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਹੀ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਿਰੀਲੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਅੰਕੁਰ 'ਤੇ ਹੀ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਨਮਾਨ ਅੰਤਹੀਣ ਪੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜੇ ਚੌਲ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਮਾਣਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਭਰੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਛੋਟੀ ਬਾੜ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਕਦੇ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੁਚਲੋ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਦੰਦ ਪੀਸੋ, ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗ ਕਾਬੂ ਕਰੋ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ। ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ—ਜੋ ਅਸਲ ਵੈਰੀ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੈਰੀ-ਵਿਜੈਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਮਨ-ਨਾਗ, ਜਿਸਦਾ ਜਹਿਰੀਲਾ ਵਿਸ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹਨ; ਉਹ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ—ਜੋ ਵੈਰੀ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਅਤਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੁਖ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਗਿੱਦੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਫਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਠੱਗ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਜਾਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਮਣੀਕ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜਦ ਉਹ ਸੁਖ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਵੇਕ ਵਿਚ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨਾਸਮਝ ਸਰੀਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੈਰੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਬੇਬਸੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਬਣੇ। ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੌਕਰ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮਨ-ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਿਆ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆਨ-ਫੁੱਲ ਬਸੰਤ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਾਤ ਦੇ ਭੂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਇਕਤਾਰਤਾ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੈ; ਮੰਤਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮਾਲਕ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।